Archive by Author

Vlammend flambojante rissie-rissie hoender ( hoender peri peri)

29 Jul

My ma het in in die 60’s, 70’s peri-peri hoender ontdek. Hoender het in die sestigerjare goedkoper geword soos kommersiële hoenderboerdery toegeneem het. Skielik was hoender nie meer die kos vir Sondae en spesiale dae nie, maar toeganklik genoeg vir weeksaand-kos.

'n Ritueel in rooi: die maak van die rissie-marinade. (Foto: ek en my iPad).

‘n Ritueel in rooi: die maak van die rissie-marinade. (Foto: ek en my iPad).

Rooi hoender, soos ons dit genoem het was sekerlik, naas chicken a la king, die mees ‘eksotiese’ hoender wat sy ooit gemaak het (sy’t ons kloekend grootgemaak op hoenderpastei, potbraai- of Sondag se oondhoender). Haar weergawe van peri-peri hoender was om ‘n marinade te maak van tamatie-sous, blatjang, Worcestersous, knoffelpoeier,  ‘n oranje-rooi rissie-olie en nog rooipeper ook. Die hoender is saam met uieringe daarin gekook tot half-gaar was en daarin afgekoel tot die braaivleisvuur reg was. Die vleisdele wat nie deur die hoender bedek is nie, het dan  rooi verkleur, vir my deel van die eksotika. Maar die lekkerste was die vel wat taai en bruin gebraai het.

Die ware Portugese manier om peri-peri hoender te maak is ‘n perd van ‘n ander kleur. Aangevuur deur my nuwe lipstiffiekleur Revolutionary Red voel ek dapper genoeg om Portugese piri piri hoender aan te pak. Saterdag by die Oranjezicht stads-plaasmark by Granger Bay pak ek rissies – brand en soet –  in my markmandjie. Dis ook al ‘n instelling dat ek ‘n skrophoender by my vleisboyfriend Salvin Son of a Butcher afhaal vir die Sondagtafel.

Sondagoggend breek brandrissierooi aan, ietwat getemper deur die blink klokke soetrissie. Ek weet dis ‘n beurtkrag-Sondag, maar dit ontstel my nie. Die Weber staan op aandag, reg by my agterdeur.

Die maak van die allamapstieks-marinade met stamper en vysel word ‘n klein ritueel wat elke sintuig trakteer: die rooi ‘n vlag gehys om aan te kondig dat dinge hitsig gaan raak, die gerookte soet brand van die oondgebakte soetrissies en droë rissievlokkies, die rou geurigheid van gekneusde knoffel en gekapte brandrissie. ‘n Walm asyn. Suurlemoen. Dik strale olyfolie. Stamp, stamp. Giet. Sprinkel. Smeer.

Die wit lyf, boude en vlerkies van die hoender word smerig ingevryf en ‘n paar uur gelaat staan tot die warm kole effe kalmeer. Ian​ vou ‘n foelie-vangbak vir die souse wat afdrup deur die rooster; dit raak lêplek vir aartappel-tjibbe.  Die stamper en vysel omskep ook perfek-ryp avokados in ‘n rowwe jack guacamole, met kruisement, blertse roomkaas, amper te veel suurlemoen en net genoeg komyn.

Ons eet onsself uitasem terwyl beurtkrag homself in die woonbuurt uitspeel.

Peri Peri honeder met oond tjibbe

Peri Peri honeder met oond tjibbe

Weetwaardig: Piri-piri, peri-peri, of soos in Swahili pili-pili, hoender in rissiesous is ‘n kosgeskenk van Afrika aan die wêreld. Die Mosambiek-Portugese versnit-gereg het sy naam te danke aan die klein bird’s eye brandrissie.

Sweepslag en soen rissie-rissie hoender aka peri-peri hoender

Hierdie heerlik-hitsige peri-peri- hoenderstukke is maklik om op ‘n Woensdagaand oor die kole of onder die rooster in die oond gaar te maak. Dit sit sommer ‘hoe rooier hoe mooier’ ook in die kos.  Dis geurig, eerder as té brandbek, sodat die rissie-bangbroeke ook kan saameet. Vervang egter die groter rissies met daai klein bird’s eye chillies and there will be hell to pay! Jy gebruik niks uit ‘n  bottel of blik uit nie – alles vars bestanddele.  Die marinade is geskoei op kosskrywer Diana Henry s’n.

Bestanddele 

  • 1 groot hoender gevlinder, of 8 hoenderstukke, of 6 hoenderboudjie-en dystukke bekend as Hoender Maryland.

Marinade

  • 1 Rooi soetrissie, halveer en saadklok uitgehaal
  • 50ml ooyfolie + ekstra  vir smeer
  • 4 rooi brandrissies ( hoe kleiner die rissies hoe groter die brand)
  • 3 vet knoffeltoontjies, gekneus
  • 12,5 ml gedroogte origanum
  • 2,5 – 5 ml rissievlokkies
  • 10 ml bruinasyn
  •  Sap en Skil van 2 suurlemoene
  • 2,5 ml strooisuiker
  • 5 ml soutvlokkies en gemaalde swartpeper

Metode

Verhit die oond tot 190°C, borsel die gehalveerde soetrissie met olie, plaas dit in ‘n blikkie – of op ‘n emaljebord en rooster tot die rissievleis sag is. Verwyder die vel – stukkies wat vassit kan maar aanbly. Kap dit grof en maak verder fyn in ‘n stamper en vysel. Skep uit en hou eenkant.

Sny die stingels en saad uit die brandrissies, kap dit fyn en verpulp verder in stamper en vysel. (As jy bang is vir brand, onthou die ergste brand lê in die sagte wande waaraan die saadjies klou! Voorbehoedmiddel teen ongename verrassings – was jou hande en die kapbord goed, anders brand jou neus, oë en gesig heeldag van die rissie ;)

Plaas die brandrissie in die leë stamper en vysel saam met die gekneusde knoffel, origanum, en droë rissievlokkies. Stamp fyn en voeg nou die suurlemoensap- en skil, asyn, suiker, sout, die 50 ml olie en die fyn soetrissie by en meng deur.

Plaas die hoender in ‘n vlak bak en gooi die meeste van die marinade oor. Draai die hoender om, om met die marinade te bedek.  Maak die bak toe met kleefvrye plastiek en laat minstens 4 ure, verkieslik oornag marineer. Draai nou en dan om. Bring tot kamertemperatuur voor dit gaargemaak word.

Ek en Ian het dit met groot sukses oor die kole in die Weber gaargemaak (deksel op), maar jy kry goeie resultate só in die oond: pas die gaarmaaktyd aan as jy heel, vlinderhoender gebruik.

Plaas die vleis velkant na bo op ‘n roosterpan, sowat 10 cm van die roosterelement af. Rooster 12 minute aan velkant, draai die hitte effe laer en rooster 12 minute aan die ander kant ook. Smeer gereeld van die orige marinade of souse oor.

Skuif nou die oondrak nog 10 cm laer af en rooster sowat 6-8 minute aan elke kant. Die hoender is reg wanneer die vleissappe helder is, sonder ‘n sweempie pienk. Die hoender moet lekker sis en mooi donker rooibruin wees.

Bedieningsvoorstel: Bedien met hompe oondtjips (tjibbe soos ons dit noem). Ek bedien ook graag ‘n rowwe jack avokado- guacamole saam met dit: ek stamp bloot ‘n paar ryp avokados effe fyn, gooi suurlemoensap by, geur met komyn, sout en peper, skep hopies gewone roomkaas daarin en rond af met varsgekapte kruie.

Peri peri hoender met tjibbe en rowwe jack guacamole (Foto: Ian du Toit)

Peri peri hoender met tjibbe en rowwe jack guacamole (Foto: Ian du Toit)

Hoe Mimi Jardin Piri Piri Hoender maak:  

  • In haar boek Cooking the Portugese Way in South Africa vat Mimi mens op ‘n nostalgiese reis terug na die dae van LM. My Facebook vriendin My FB-kosvriendin Maria de Sousa maak haar Portugese-styl hoender ook so, dubbel-bevestiging dis die ware jakob.

Vlinder twee hoenders en sny kepe in die dikker dele. Maak ‘n smeer van 100 g botter, 3-5 brandrissies (vir medium sterkte) of 5-10 vir waarlik warm!  10 ml suurlemoensap, 2-4 gekneusde knoffelhuisies, sout en peper, 5 ml paprika en 12,5 ml olyfolie. Smeer die hoender buite en binne daarmee, laat rus vir 2 ure. Rooster of braai die hoender en smeer nou en dan met die smeer.

Sous vir opdiening: Braai 2 knoffelhuisies in 20 ml botter gemeng met 12,5 m olyfolie. Voeg piri piri na smaak by, saam met die sap van ‘n halwe suurlemoen en 5 ml pietersielie. (Maria beveel aan om die knoffel uit te haal voor opdiening). Geniet dit met vinho verde of ‘n lekker craft bier.

Vlammend flambojant  - hoe slim is hierdie ouens van Nando's nie.

Vlammend flambojant – hoe slim is hierdie ouens van Nando’s nie.

Iets om op trots te wees:  

Nando’s, nou ‘n globale handelsmerk wat sy lewe beskeie in Rosettenville, Johannesburg begin het, het ‘flame-grilled peri-peri chicken’ van Kaapstad tot Washington beroemd gemaak. Hierdie Nando-feite het in ‘n Chicago-publikasie verskyn die dag wat Nando’s in Mei vanjaar sy eerste tak in Chicago oopgemaak het!

1) The first Nando’s opened in 1987 in Rosettenville, South Africa (a suburb of Johannesburg). It was first called Chickenland, until founder Fernando Duarte renamed the spot by shortening his first name. Duarte and friend Robbie Brozin owned the chain, and the first location still remains.

2) There are more than 1,200 Nando’s across 23 countries including England, Fiji and Switzerland. Melbourne, Australia has the most locations with 95 within about a 60-mile radius.

3) The Chicago expansion is Nando’s second area in the U.S. The chain arrived in 2008 in Washington, D.C.’s Chinatown, and now there’s two dozen in the D.C.-Maryland-Virginia area.

4) The Randolph Street spot is the first of three Nando’s planned to open this year in Chicago.

5) Though debuting in South Africa, Nando’s food is actually an interpretation of Portuguese cuisine, as European settlers harvested African spices.

6) Though Nando’s spells it “peri-peri,” but it’s also known as “piri-piri.” Still, the words are derived from “pili-pili,” a Swahili word describing the African bird’s eye chili which powers the spicy sauces and dishes at Nando’s.

7) The grilled chicken, marinated overnight in peri-peri, comes in six different heat levels or flavors. The most mild is Plainish which is grilled without added spice. There’s Lemon Herb and Mango, two flavors that offer a hint of spice. Medium’s the default, followed by Hot and Extra Hot.

8) Each Nando’s is decorated with a variety of South African art, as the company claims it’s the owner of the largest South African art collection displayed in the world. The displayed collection features more than 8,000 pieces shown at restaurants.

 

Sedoos Sagopoeding met sesamsaad-tameletjie

22 Jul

Ek maak vandag sagopoeding omdat ek verlang na my ma Inez, ‘n sago-meesteres! Ek mis ook my vriend Fritz, aan wie ek al my sagopoeding-variasies opdra. As hy kom kuier kry hy sy eie bak-vir-ses-mense.  

SAgopoeding met swart sesam-tameletjie vernoem na die Swart Suidooster.

SAgopoeding met swart sesam-tameletjie vernoem na die Swart Suidooster.

Fritz sal waarskynlik wonder hoekom ek hierdie weergawe na die Sedoos vernoem. Twee redes:

Sedoos is ‘n Kaapse verskynsel, daardie mal ‘swart’ Suidooster wind wat mens aan die lamppale laat vasklou. Gelukkig is Fritz self so lank soos ‘n lamppaal en laat hy hom nie wegwaai nie. En gelukkig waai die Suidooster nie in die winter nie (alhoewel meteroloë reken die Noordweste wind van die winter is baie erger as die Sedoos). Hierdie poeding is winter en somer ewe lekker. (eet dit koud in die somer)

‘Suid-Ooster’ wys op die smake en koskulture wat hier bymekaar kom. Dis die bekendheid van Suid-Afrika se tradisionele sagopoeding – tot die blopsies tuisgemaakte appelkooskonfyt. Die ‘Oos’ verwys na die Oosterse spesery-kombinasies wat gebruik is anders as kaneel. Die Chinese 5-speserymengsel was die inspirasie, saam met liefde vir sago en vir swart sesamsade in Suid-Oos Asië.

En natuurlik die tameletjie: So antiek, so eie Afrikaans, so kinderjare, en met swart sesamsade ‘n lekkergoed-peuselhappie wat van sagopoeding iets so haute maak.

Swart of wit sesamsade kan gebruik word  vir die oorstrooi en vir die tameletjie. Ek gebruik swart sade, omdat dit die swak reputasie van die Sedoos wat as Swart Suidoos bekend staan, darem so ‘n bietjie versoet.

Speserye:

Die speserye sinspeel op die Chinese 5 spesery-mengsel wat tradisioneel bestaan uit gelyke hoeveelhede fyngemaalde kaneel, steranys, naeltjies, szechuanpeper en vinkelsade. Alhoewel dit in vleis- en groentegeregte gebruik word, is die kombinasie subtiel en mega-geurig – en vind dit al hoe meer sy pad na koeke, kleinkoekies en gebak.

Sedoos Sagopoeding met swart sesam-tameletjie

  • 200 ml sago, afgespoel
  • 5 ml fyn kaneel
  • 3 steranys
  • Mespunt fyn naeltjie
  • 5 ml geroosterde, fyngemaalde szechuanpeper
  • 5 ml sesamsade, verpoeier in koffiemaler (opsioneel)
  • 875 ml  (3 ½k volroommelk
  • 125 ml suiker
  • 1 ml sout
  • 25 ml botter
  • 3 eiergele, geklits
  • appelkooskonfyt vir oorstip
  • Meringuelaag
  • 3 eierwitte
  • Knippie sout
  • 80 ml suiker
  • Oorstrooi: sesamsade (swart of wit)

Spoel die sago af. Voeg die speserye, opsionele fyngemaalde sesamsade en sago by die melk en verhit stadig. Kook oor lae hitte totdat die sago deurskynend is. Voeg 100 g suiker, sout en botter by. Meng goed. Verwyder die kaneelstok en die steranys. Voeg eiergele by die mengsel. Skep die mengsel in ’n gesmeerde oondbak of kleiner bakkies en stip die appelkooskonfyt oor.

Maak nou die meringue:

Klits 3 eierwitte effe, gooi sout by en klits tot dit sagte puntjies maak. Voeg die 80 ml suiker lepel vir lepel by. Skep dit lossies bo-op die sagomengsel, strooi sesamsade liggies oor en bak vir 20-25 minute by 180 °C. Die meringue moenie meer as goudbruin wees nie en die sagomengsel gestol.

Sesam-tameltjie

Werk versigtig, die mengsel word baie warm – en moenie eers daaraan dink om die lepel af te lek nie. Maklik genoeg dat ‘n kind dit onder toesig kan maak.

  • 100g strooisuiker
  • 45ml ml swart of wit sesamsade
  • Knippie sout

Smeer ‘n bakplaat met botter.

Verhit die suiker in ‘n swaarboompan oor matige hitte tot gesmelt, roer die sesamsade vinnig by en gooi dit in ‘n dun lagie uit op die gesmeerde bakplaat uit.  Laat koud word en heeltemal geset. Breek op in skerwe.

Bedien saam met die sago, of apart langs die bakkie of ‘n skerf of twee in die meringue gesteek.

As jy nie swart sesamsaad in die hande kry nie, not to worry - gebruik die wit saadjies, maar ai - kyk hoe swierig lyk dit - so swart soos droplekkers

As jy nie swart sesamsaad in die hande kry nie, not to worry – gebruik die wit saadjies, maar ai – kyk hoe swierig lyk dit – so swart soos droplekkers

Vetkoekies met spesery-sjokoladesous so uit die boek uit

15 Jul

O glorie, hoe kan enigiets meer skatlik wees as hierdie diepgebraaide, doughnutterige lieflikhede van pofferige kussingrige vetkoekies? Dis hoe Sarah Graham, skrywer van die nuwe kookboekfonds Home. Food from my Kitchen, hierdie tradisionele heerlikheid beskryf.

Vetkoekies met sjokolade-doopsous (Foto's Warren Heath vir Struik Lifestyle)

Vetkoekies met sjokolade-doopsous (Foto’s Warren Heath vir Struik Lifestyle)

Dis nie soseer haar liriese beskrywing nie as die feit dat haar kinkel die vetkoek – een van die mees geliefkoosde kosse wat ons ken – na die poedingtafel toe bring. Nie net poedingtafel toe nie, maar ook sommer as middel van die middag-bederf. En hoekom nie ook soos die Spanjaard en Portugese maak nie, en dit in die oggend eet vir ‘n bederf-ontbyt nie. Hier volg die resep en daarna ‘n bespreking van die  boek.

VETKOEKIES MET ‘N SPESERY SJOKOLADEDOOPSOUS

Maak omtrent 20

Voorbereidingtyd: 10 minute Gaarmaaktyd: 10-15 minute

WAT JY NODIG HET

  • 2 k bruismeel, gesif
  • 1 t koeksoda
  • 1 t sout
  • 2 e suiker
  • 2 eiers, goed geklits
  • 1 koppie karringmelk
  • 2 e melk
  • 1 e gesmelte botter
  • Kookolie, vir diepbraai

Spesery-sjokolade doopsous

  • ½ k vars room
  • 1 kaneelstokkie
  • 2 kardomomsade, gekneus
  • ½ k sjokolade haselneutsmeer

Kaneelsuiker

  • 4 E strooisuiker
  • ½ t fyn kaneel

WAT OM TE DOEN

  1. Sif die meel en koeksoda saam in ‘n groot mengbak, voeg dan die sout en die suiker by. Meng die nat bestanddele in ‘n aparte bak, gooi dit by die droë bestanddele en roer tot dit ‘n gladde beslag vorm. Dit sal redelik dik wees.
  2. Gooi die olie omtrent 4 cm diep in ‘n groot kastrol en verhit. (As jy ‘n termometer gebruik, verhit tot 200°C of ‘n toetskrummel moet binne 30 sekondes goudbruin raak.) Drup eetlepelsvol van die beslag in die warm olie, een lepel op ‘n slag.
  3. Braai tot die goudkoekies alkant goudbruin is, draai hulle van tyd tot tyd om. Dit sal 3 – 4 minute neem. Dreineer op kombuispapier.
  4. Om die sous te maak: verhit die room en die speserye oor lae hitte in ‘n kastrolletjie tot die room saggies begin prut. Gooi deur ‘n sif en klits die sjokolade-haselneutsmeer by tot glad en blink. Indien nodig verdun effe met ‘n klein bietjie warm water, 1 E op ‘n slag.
  5. Meng die strooisuiker en kaneel saam en sprinkel oor die vetkoek. Bedien dadelik met die sjokoladedoopsous.

(Resep uittreksel uit Home. Food from my Kitchen deur Sarah Graham (Struik Lifestyle)

Sarah Graham - die x-factor van hierdie lekker kookboek

Sarah Graham – die x-factor van hierdie lekker kookboek

Meer oor Sarah Graham en haar boek: Home. Food from my Kitchen Home: Food from my Kitchen word uitgegee deur Penguin Random House/ Struik Lifestyle, en is soos die kookboeke uit hierdie stal ‘n knap stukkie werk. Waaroor dit boek gaan: Dis ‘n kookboek wat soos die naam aandui, handel oor huislike kos wat spreek van eenvoud. Dis gevul met resepte vir elke dag se familiemaaltye, maar ook vir ontspanne etes vir vriende wat kom kuier. Wie die skrywer is: Sarah Graham het bekendheid (en geliefdheid) verwerf as blogger – sy was die eerste Suid-Afrikaanse blogger wat ‘n kookboek utgegee het. Home. Food from my Kitchen is die derde in haar reeks, en volg op Bitten, en Smitten wat baie goed ontvang is – vandaar ‘n derde boek. Jy sal die pragtige Sarah ook herken van haar 13-episode televisiereeks Sarah Graham cooks Cape Town. Die formaat: Die indeling volg ‘n gerieflike standaard kookboekformaat ingedeel in afdelings soos Laatontbyt, slaaie, sop, peuselkos, vleis, hoender, pasta, seekos, nageregte en gebak. Die meeste resepte is toegelig met ‘n foto, sodat jy presies kan sien hoe die eindresultaat moet lyk. (Warren Heath het die foto’s geneem)

Waarvan ek baie hou:

  • Enige kookboekskrywer wat pampoenkoekies met gemmerroom vir laat-ontbyt voorstel is onmiddellik ‘n kosmaat van my!
  • Sarah is die boek se x-faktor: Neem vir Sarah Graham uit die boek uit, dan was dit steeds heel goed, maar MET haar is dit ‘n boek wat ek baie aanbeveel. Dis Sarah se entoesiasme, haar liefde vir kosmaak, haar warm persoonlikheid en gemaklike geselserigheid wat die boek onthoubaar maak. Die klein vertellings, die intrek in haar wêreld. Mens kan dit seker as ‘blog-styl’ beskryf, maar daar is niks van die hinderlike óórvertelling wat dikwels blogskrywers laat struikel nie.
  • Ek is ook nie altyd so ‘hot’ op boeke waarop die skrywer soos ‘n model op elke tweede blad ingewerk word nie. Hier, met Sarah se warm ‘girl-next-door’ sjarme en natuurlikheid verwelkom ek dit en voel of sy saam met my bak en kook uit haar boek uit.
  • Aanbieding: Die hardeband-omslag skep altyd ‘n gevoel van kwaliteit. Die boek doen hom egter nie voor anders as wat dit is nie – casual, elke dag se kos met ‘n hedendaagse aanslag. Die logiese indeling van resepte, die duidelike uitleg. Maar veral – die boek is ‘n vars briesie en lyk soos Sarah self, baie mooi maar sonder aansit, dubbellaag grimering of behang van bykomstighede nie. Die stilering is nie oordoen nie en die kos is op elke foto die held, nie die ‘props’ nie.

    Mieliebrood met gepopte tamaties

    Mieliebrood met gepopte tamaties

Resepte wat ek beslis daaruit sal maak: Ondersoeke toon dat mense selde meer as 1, selfs 2 dalk, resepte uit ‘n kookboek maak. Ek het klaar ‘n lot gemerk wat ek sommer in die volgende maand wil probeer soos:

  • Die soetmieliepotbrood met blistered tamaties (sien foto bo)
  • Die pampoenkoekies met gemmerroom
  • Die vurige lensie- en chorizosop
  • Sticky Asian ribs (ek’s ‘n sucker vir sticky Asian ribs! )
  • Cider, Clementine varklies met geroosterde wortel-mash.
  • Espresso pavlova met speserye-pere

Daar is ook allerhande interessante bygereggies, smere en dinge wat mens maklik lan meng en pas met kos uit jou eie repertoire.

Klip in die bos 

  • Vir  ‘n boek wat R260 kos, en hardeband is, sal die verwagting wees dat elke resep ‘n foto moet by hê, veral in ‘n blog-inslag-kookboek wat dikwels die beginner- of onervare kok moet lei.
  •  Min kwel my andersins aan die boek. Ek sou meer gebak wou sien. Die boek se naam is immers Home! en wat is ‘n huis sonder ‘n propperse sjokolade-laagkoek. Ek is seker agter die tyd, maar sjokolade-traybakes het net nie dieselfde gevoel van ‘hier is vandag sjokoladekoek gebak nie’. Is dit ‘n tekortkoming van die boek? Nee, net maar my eie gevoel dat elke huis en elke boek ‘n sjokoladekoek kort om volmaak te wees.

Op die punteskaal:

  • As ek nog Huishoudkunde-juffrou was het ek vir Sarah ‘n goue sterretjie gegee vir ‘a job well done’. In die genre van persoonlikheidsgedrewe kookboeke met ongekompliseerde kos kry dit ‘n oortuigende A. Met foto’s by elke resep sou dit A+ gewees het!

>Home. Food from my Kitchen kos R260.

Gebakte jong beet in tiemie- en knoffelroom met krummelkaaskors

8 Jul

As kind het ek nie beet geëet nie – seker omdat ek as 3-jarige ‘n fles beet in asynpiekel op my nuut-gesmokte wit rokkie uitgekeer het. Ma het haar doodgeskrik vir die ‘bloederige’ kind wat gillend uit die kombuis uitgehardloop kom,

Ek het trots teruggekom van die Oranjezicht plaasmark met hierdie beeldskone beet met hul kroonblare.

Ek het trots teruggekom van die Oranjezicht plaasmark met hierdie beeldskone beet met hul kroonblare.

Ek probeer al my hele grootmens-lewe opmaak vir dié insident wat veroorsaak het dat ek uitgemis het op my ma se beet-repertoire. In my laat tienerjare het ek langtand begin weglê aan die beet-jellievorm wat by familie-etes en braaivleis voorgesit is, en ontdek het hoe lekker opgekookte of oondgebakte beet is met gesmelte botter en neutmuskaat oor, of in ‘n slaai met gerasperde appel en ‘n romerige slaaisous met peperwortel (horseradish).

Maar dis nadat ek Tom Robbins se openingsparagrawe in sy ikoniese boek Jitterbug Perfume gelees het, dat my liefdesverhouding met beet behoorlik losgetrek het:

“The beet is the most intense of vegetables. Tomatoes are lusty enough, yet there runs through tomatoes an undercurrent of frivolity. Beet is what happens when the cherry finishes with the carrot.” 

Intens. Diep, donkerrooi, deels sputnik, deels Kersboom-bauble. ‘n Een en ander oor beet se verlede: Beet was die Rus Raspoetin se gunsteling groente: ‘You could see it in his eyes.’ (weer uit Jitterbug Perfume).  Beet ( Beta vulgaris ) word sedert antieke tye verbou, maar dis eers van die 16de eeu af vir kulinêre gebruik geplant. Beet is onmisbaar in die Vlaamse en Slawiese koskultuur, soos die beroemde beetsop borscht, wat tradisioneel met suurroom voorgesit word. Beet kom van seebeet, ‘n wilde kusplant wat aan die Mediterreense en die Atlantiese kus van Europa en Noord-Afrika aangetref word.

Beet, my voortrek-kind vir die winter

Beet, my voortrek-kind vir die winter

Beet vir rooi wange en gesondheid Beet beleef ook die afgelope dekade ‘n gourmet-renaissance, wat hand aan hand loop met die groente-revolusie, maar ook met die gesondheids-era: Beet is ryk aan kalium en vitamien A. Die rooi pigment is hoogs oplosbaar in water, en daarom word dit altyd met die skil aan gekook om te voorkom dat die sap uitbloei. Dit bevat 6% tot 10% suiker, 1% tot 2% proteï en , 10 mg vitamien C en 40 mg oksaalsuur per 100 g. Die blare is ryk aan kalsium.

Beet in my kombuis Ek gebruik graag rou beet in slaaie, en onttrek graag die sap vir ‘n kleurvolle gesondheidsdrankie saam met vars gemmer, appel en komkommer. Of ek kook dit op en bedien met ‘n glasering van lemoensap, botter en bruinsuiker, wat die soet note van beet behoorlik op aandag laat staan.

Onlangs, na ‘n besoek aan die heerlike Oranjezicht Stad-plaasmark wat nou in Granger Bay is vir die winter, het ek die mooiste bossies jong beetjies gekoop, met hul blaarkroon aan.  Vandaar dat die nuwe voortrekkind onder my resepte hierdie bababeetjies in tiemie- en knoffelroom is wat onder ‘n winterjas van broodkrummels en parmesaankaas gebak word. Wat my na hierdie  resep van GourmetTraveller getrek het is die gebruik van die blare ook. Diie beet kleur die knoffelroom ‘n mooi koraalpienk. Die smake is troostend, bekend en tog ook nuut, en geen sweempie van die suur piekelbeet wat my mooi smokrokkie as kind so opgefoeter het nie.

Gebakte bababeet  in tiemieknoffelroom met krummelkaaskors

Bestanddele

  • 16 jong beet, geskrop, plus 100 g beetblare
  • 300 ml room
  • 3 knoffeltoontjies, gekneus
  • 3 tiemietakkies
  • 80 g parmesaan, fyngerasper
  • 60 g grof gerasperde broodkrummels van dag-oud suurdeeg-plaasbrood
  • Gerasperde skil van 1 suurlemoen

Metode

  •  Kook beet in sout water tot net sag, sowat 25 minute, dreineer en skil sodra koel genoeg. Plaas in ‘n oondbak waarin dit lekker knus pas.
  • Blansjeer die beetblare vinnig in kokende sout water, verfris, druk water uit, kap grof en strooi in die bak.  Voorverhit oond  na 180C.
  • In ‘n kastrolletjie, kook die room af met die knoffel en tiemie tot die room verdik is (sowat 10 min). Giet oor die beet en blare. Geur na smaak.
  • Meng die parmesaan met die broodkrummels en suurlemoenskil, strooi oor die beet en bak sowat 20 min tot die krummelkors goudbruin en bros is. Bedien warm.
  • Beet met doek

GEMMERIGE, TOFFIERIGE GEBAKTE APPEL-EN-PEERPOEDING IN SY EIE SOUS

1 Jul

So ‘n poeding laat hom na Hooglied gryp, sê vriend Christian toe hy my Sondagpoeding sien. Met ‘Geseënd is die een wat Poeding uitgevind het’, het ‘n Fransman hom 4  eeue gelede voorgespring om so poëties oor poeding te raak.

Kroon die gemmerpoeding met roomys en fudgekrummels

Kroon die gemmerpoeding met roomys en fudgekrummels

 Poeding, ‘n gebákte poeding, is ‘n salige ding; die goedheid van self, eerder as kos van die duiwel soos die suiker- en glutenpolisie dit uitmaak. Hou matigheid voor oë, hou jou poeding vir die Sondagtafel en jy sal geseënd wees met ‘n wintervriend wat jou uit die koue se knyp sal hou.

Nie dat poedings altyd net soet was nie.  Poedings in sy vroegste vorme was van vleis of afval, speserye en brood, gestoom in ‘n blaas, ‘n pens of in ‘n doek gestoom. Poeding kan  bloedpoeding wees, of ‘n pofferige Yorkshire beslagpoeding.

Die poeding waarop ek my geld sit om nog ‘n paar eeue te oorleef is hierdie gebakte appel-bruinpoeding, deurspek met stukkies ingelegde gemmer.  Dis nie ‘n deftige glam-poeding nie, alhoewel dit skitter met  die gemoedelikheid wat kom van goue stroop, blink bruinsuiker, ‘n bad van botterkaramel vir die appelwiggies (ek  het peer ook gebruik), ‘n krakerige bo-kors en ‘n poedingsous wat vanself onder in die oondbak vorm.

Die Poeding het hom op ‘n deurmekaar Sondag in my kombuis as flopbestand en baie verdraagsaam bewys toe my kleinniggie Anna-Marie Oliver en haar gesin Lindsay en Alex by ons kom eet het (ek en Anna-Marie het seker so 5 dekades laas saamgespeel!)

Die appels en pere in hul karamelbad; die poeding in oondbakkies geskep reg vir die kookwater-gouestroop om oor 'n lepel oorgegeooi te word. Lindsay, Anna-Mari en die liewe Alex met sy rooi hemp.

Die appels en pere in hul karamelbad; die poeding in oondbakkies geskep reg vir die kookwater-gouestroop om oor ‘n lepel oorgegeooi te word. Lindsay, Anna-Mari en die liewe Alex met sy rooi hemp.

Dis ‘n mooiweer- en stormweer-vriend van ‘n poeding! Dit het ‘n sobere verdraagsaamheid wat dreigende beurtkragkrisisse, ‘n oorvol Sondagkombuis en ander krisisse oorleef: bestanddele wat verkeerd afgeweeg is (ek het die resep hieronder herskryf om dit makliker te maak vir die poedingbakkers wat na my gaan kom). Daarna vind ek uit die oondbak waarin ek die poedingbeslag geskep het , het nie plek vir die kookwaterstroop ook nog en ek moes die spulletjie laat oorgly in ‘n groter bak.

En, hemel behoede, iewers gedurende die bakproses gaan die oond op ‘n misterieuse wyse af. Maar steeds het die poeding  sy beste voetjie voorgesit, die ‘mishandeling’ ten spyt.  Ek het die poeding ‘n dag daarna weer gebak onder normale omstandighede, en ek was verstom dat die krisispoeding nie ‘n duit hoef agteruit te gestaan het vir die noukeurig-gemaakte een nie.

Roomys is my nommer een keuse saam met die poeding; maar vir seconds kan jy vla oorgooi, soos Parmalat se suikervrye vla - vir die gewete!

Roomys is my nommer een keuse saam met die poeding; maar vir seconds kan jy vla oorgooi, soos Parmalat se suikervrye vla – vir die gewete!

GEMMERIGE, TOFFIERIGE APPEL-EN-PEERPOEDING IN SY EIE SOUS

Die poeding het die bekendheid van ons tradisionele gebakte poedings, maar is hip en hedendaags genoeg om die ‘covergirl’ poeding te wees van Gourmet Traveller tydskrif. Baie interessante, maar maklike metode. Hou net kop en weeg al jou bestanddele voor die tyd af.

Bestanddele

  • 3 appels en 2 pere, geskil, klokhuise uitgehaal, elk in 8 wiggies gesny
  • 50 g strooisuiker, vir karamellisering van vrugte
  • Botter verdeel: 50 g botter, vir karamellisering van vrugte + 100 g botter, gesmelt, vir beslag
  • 1 ¼ k (190g) bruismeel
  • 2 ml sout
  • Bruinsuiker* verdeel: 110 g bruinsuiker vir beslag + 55 g bruinsuiker vir bolaag
  • 125 ml melk
  • 50 g gemmerstukke in stroop, fyn gekap
  • 1 groot eier
  • Goue stroop verdeel: 60 ml goue stroop vir beslag + 30 ml goue stroop vir die oorgooi-sous
  • 375 ml kookwater
  • 15 ml mielieblom

Opdiening: Roomys of vla*, besprinkel met kaneel  of 2 blokkies fudge, opgesny.

Metode

  1. Voorverhit oond tot 180 °C. Smeer 6 vlak oondvaste bakkies (sowat 350 ml elk), of 1 oondvaste bak (1,5 l).
  2. Karamelliseer die vrugte só:  Plaas strooisuiker en die 50 g botter in ‘n pan oor matige hitte en laat smelt. sodra dit effe begin verbruin, pak wiggies vrugte in en laat verbruin – draai 2-3 keer om. Dit sal sowat 8 minute neem.  Plaas die vrugte in die oondbak of bakkies en hou eenkant om  af te koel.
  3. Maak die beslag só: in ‘n mengbak kombineer die bruismeel, die 110 g bruinsuiker en sout. Voeg die melk, eier, gemmerstukkies, 30 ml gouestroop en 100 g gesmelte botter by en roer deur tot glad. Skep oor die appelwiggies.
  4. In ‘n bakkie meng die mielieblom met die ekstra 55 g bruinsuiker, strooi dit oor die beslag.
  5. Meng die kookwater en 30 ml goue stroop in ‘n beker, giet dit versigtig  oor die agterkant van ‘n lepel bo-op die beslag. (Moenie bekommerd raak as die beslag verdrink in die sous nie. Die poeding se onderdele sorteer hulself perfek uit as dit bak).
  6. Bak tot mooi bruin en gaar.  (As jy ligte bruinsuiker gebruik het, sal die bokant goudbruin wees). 20-25 min vir kleiner bakkies; 40-45 minute vir groot bak.

Bedien dit warm met roomys. Strooi kaneel oor of – as jy so gelukkig soos ek is om ‘n geskenkpakkie karamelsuikervlokkies uit Frankryk te gekry het, strooi oor. Om dieselfde toffierige geur en tekstuur te kry, kan 2 blokkies fudge opgekap en oor die roomys gestrooi word. Parmalat suikervrye vla is ook baie lekker hierby, en streel die gewete ietwat.

Bronne: 

  • Puddings, A global history, Jeri Quinzio
  • Australian Gourmet Traveller, Junie 2015

Besoek aan The Kitchen, Woodstock

26 Jun

Wanneer laas het my by ‘n eetplek ingestap en totaal verlief geraak? Sommer al op ‘n wasgoedlyn vol outydse teemussies.

Love at first sight vir my was The Kitchen in Woodstock. Lankal ‘n bewonderaar van Karen Dudley se kookboeke, het sy in lewende lywe en die warm happiness van The Kitchen my oorrompel. Sy het vir Ian ‘n Love Sandwich aangebied en vir my die lekkerste bord slaaie – Ottolenghi sal mal wees oor haar kos. Die plekkie is uniek in karakter, met soos die omgewing. Nie ‘n enkele gram pretensie nie. Ek is so bly dis ‘n stukkie Kaap wat Michelle Onama ‘n paar jaar gelede kom ervaar, al het sy my voorgespring.

Grepies van 'n kuier by The Kitchen, Sir Lowrey Weg,  Woodstock.

Grepies van ‘n kuier by The Kitchen, Sir Lowrey Weg, Woodstock.

image image image image image image image image image image image image

MARTJIE SE SPRIETUI ROOMKAAS MUFFINS

24 Jun

Die groot neiging deesdae is om twee gevestigde gebak met mekaar te kruis – so het die cronut ontstaan en ‘n rits ander ‘hybrids’ het gevolg. . Eers was daar die skon en die muffin, nou is daar die scruffin. Donut + muffin  = duffin. Muffin + wafel = muffle. Ek het selfs gehoor van croissant + gekruis met ‘n kleinkoek. Dan kry jy die kroekie.

Roomkaasmuffins met 'n sagte hart

Roomkaasmuffins met ‘n sagte hart

Die bakneiging is ook om algemene bestanddele te gebruik om iets onverwags te skep. En dit is wat ek verkies – iets soos hierdie ontbytmuffin warm uit die oond, met sy sagte, smeltende hart van roomkaas. aaa drie muffins en sousie in pan mooi

MARTJIE SE SPRIETUI ROOMKAAS MUFFINS 

Martjie Malan van Koekedoor-faam het die muffin-resep ontwikkel vir ‘n funksie wat ek gereël het vir die bekendstelling van Parmalat se nuwe laevet-roomkaas.

Maak 6 groot en 12 standaard muffins

1 E olyfolie

1 klein ui, fyngekap

2 toontjies knoffel, fyngekap

2 houers Parmalat laevet roomkaas (Sprietui-geur), kamertemperatuur

3 eiers

1 k koekmeel

1 t sout

Varsgemaalde peper

10 ml bakpoeier

2 vars sprietuie, fyngesny

Metode

  • Voorverhit oond na 180°C. Smeer of spuit muffinpannetjies.
  • Verhit olie in ‘n pan oor matige hitte. Voeg die uie en knoffel by en braai liggies tot sag en baie ligbruin. Hou eenkant.
  • In ‘n mengbak groot genoeg vir al die bestanddele, roer 1 houer roomkaas (230g) deur tot sag en glad, voeg die eiers by en klits met ‘n ballonklitser glad. Voeg die meel, sout, peper en bakpoeier by tot net gemeng. Voeg die gebraaide uiemengsel sagkens by om net te meng, want jy wil nie dit oorroer nie.
  • Vul die holtes van die muffinpannetjie met papierkoppies en maak twee-derdes vol. Skep opgehoopte teelepel van die roomkaas op elke muffin en laat dit insink in die beslag. (ek maak holtetjie met lepel se agterkant).
  • Bak groter muffins 25-30 minute en standaard muffins 20-25 minute.
  • Keer uit op draadraak en laat effe afkoel voor bediening.aaa bestanddele
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 577 other followers

%d bloggers like this: