Archive by Author

Herinneringe in ‘n skoolkosblik en ‘n saadbroodjie vir selfbak.

7 Jan Die begin van 'n toebroodjie met my gunsteling saadbroodjie.

As jy ‘n klomp grootmense hier net na die Nuwe Jaar se jollifikasie ‘n kol op die maag wil gee, praat oor die ‘back to school’ gevoel wanneer die skooljaar weer begin. In dieselfde asem, as jy oor skooldae se kosblik, pouse en toebroodjies praat is die meeste mense weer aan die glimlag.

Die begin van 'n toebroodjie met my gunsteling saadbroodjie.

Die begin van ‘n toebroodjie met my gunsteling saadbroodjie.

Onlangs vertel ‘n FB-vriendin, Hannelie van der Merwe Myburgh van haar kosblik met die prentjie van ‘n dogtertjie en twee katjies op. Die meeste van die tyd was daar bontbul op die broodjie – hulle familiewoord vir sagte skaapvet gemeng met hulle eie bye se heuning.  Dit was haar werk om die bontbul aan te maak – sy kan duidelik die erde-emmertjie met die swart deksel en draadhandvatseltjie onthou waarin dit gebêre is. Toe het sy haar neus opgetrek.

Oorskiet het dikwels op die volgende dag se brood beland: van oorskietaartappels tot dit wat oorgebly van die vorige aand se tamatie en uie slaai, gegeur net met sout en peper.  Tannie Poppie Coetzer deel met my hoe soos gister kan onthou hoe haar ma se toebroodjies van ligte bruinbrood, gevul met koue boontjies en aartappels en rou uie daarop met heelwat peper, of koue frikkadelle met rou uie geproe het.

Lekker toebroodjies het ook die ruilwaarde daarvan op die speelgrond verhoog.

Kosskrywer Sophia Lindop vertel:  “my ma het elke dag brood gebak en ons het die heerlikste toebroodjies gekry met koue lamsboud  wat oor was van Sondag, saam met Mrs HS Ball’s chutney en kraakvars blaarslaai uit haar tuin. Ek kon nie wag om dit uit te ruil met my niggie nie, want sy’t Provitas met smeerkaas en Marmite gekry wat jy kon uitdruk om geel en swart wurmpies te maak. Wat ek nou sou wou gee vir daai toebroodjies!”

Ander het hulle so uitgekuier dat hulle steeds vandag nie polonies en sandwich spread kan hanteer nie. Party onthou met deernis die grondboonbotter en stroop (soms met piesang), en ander wil weer nie hul lippe daaraan sit nie.

Skrywer Nelia Viviers was verknog aan haar appelkooskonfyt- en kaas toebroodjies, maar o, tog net nie rooi jêm nie!  Ansu le Grange se ma het nog brood in ‘n koolstoof gebak en die lekkerte het in die kosblik beland – varsgebakte brood, plaasbotter en tuisgemaakte konfyt. “Teen pouse het die appelkooskonfyt al so bietjies-bietjies in die brood ingetrek.”

Kokkedoor Lorraine Swanepoel onthou die keurige kospakkies van gekookte eier en mayonnaise waarom sy wye draaie geloop het want al die skoolkinders sou jou terg oor die hmmm windmakerigheid wat sou volg. Sy het wel die piesangbrood-toebroodjies baie geniet. So ook die verrassing van ‘n buisie kondensmelk in die kosblik.

Liza Louw vertel: “My kosblik was so ‘n reghoekige blikkie met ‘n los deksel. Dit het ‘n pragtige Noag-en-ark-met-diere toneel op gehad. Ek dink dit het oorspronklik vol Wilson toffies in my lewe gekom. Wanneer ‘n mens die deksel met speeltyd opgelig het, het die papierdun skywe van Sondag se geroosterde boud daaruit opgewalm met ‘n hemelse geur. Ma se liefde het so geruik. Dit is lêgemaak tussen haar netjiese gebotterde broodsnye tussen fyngekerfde slaaiblare. Ma het my (en Pa se) toebroodjies in kwarte gesny en stewig toegedraai in waspapier voordat dit in die kosblik gepak is.

Die skooltoebroodjie van my herinneringe. Vandag steeds my gunsteling.

Die skooltoebroodjie van my herinneringe. Vandag steeds my gunsteling.

Wat in die kosblik beland het, was ook dikwels ‘n aanduiding van die huis se kontantvloei. “Soms was die broodjies maar dun,” onthou my kleinnig Anne-Marie Oliver. “Ek onthou my Ma se appelkooskonfytbroodjies. Dit was soos ‘n warm kombersie op ‘n koue aand. As ons die dag “french polony” en Mrs Balls gekry het, het ek geweet dit gaan beter in die geldblik. My beste – tot vandag nog – witbrood met roereier en wit peper. ”

Toe ek ouer word het ons naby skool gewoon, vertel sy verder. “ My Ma het so 10 uur geroosterde kaasbroodjies op die Aga se plaat gemaak dan het ons pelle gou pousetyd gaan eet! Wonderlike sterk cheddar – my liefste Ouma Anna het by Wellington Fruit Growers se kaastoonbank gewerk! “

Vandag doen ma’s steeds moeite – nou wel nie meer met sagte vet en oorskietbredie nie, maar sekere dinge bly dieselfde soos Alida Ryder, skrywer en ma van 2 jong kindertjies vertel:  “My kinders kry ‘n peanut butter en stroop of bovril broodjie, ‘n yoghurt, vrugte rolletjie, vars vrug, baba tamaties en so nou en dan ‘n pakkie koekies of salticrax. Dan kom die broodjie, yoghurt en appel gewoonlik terug.”

Vickie de Beer, kosredakteur van Rooi Rose maak deesdae vir haar seuns wraps, omdat dit so ‘n maklike manier is om oorskietkos as vulsel te gebruik. “Hulle geniet ook die jaffels met maalvleisvulsel, en so ook volgraanworsrolletjies – en altyd ‘n groot bottel water.”

Die lekkerste toebroodjie vir my? Vars volgraan-saadbrood met soutbotter, die krakerigheid van outydse kropslaai en komkommer, gerasperde cheddar en tamatie goed gelooi met sout en peper.  (Dis nou as daar nie koue skaapboud oor is van Sondag nie).

Haal saam met my die mengbak uit. Ek gebruik hierdie broodresep:

Die bak van saadbrood is 'n klein seremonie in ons huis.

Die bak van saadbrood is ‘n klein seremonie in ons huis.

SAADBROOD

Die saadbroodjie uit die 1970’s word wêreldwyd as eg-Suid-Afrikaans beskou. Dit word met ‘n baie slap deeg gemaak en nie geknie word.  Dis die lekkerste varsgebak, maar hou ‘n paar dae as dit in bruinpapier gesit word of met ‘n skoon teedoek toegedra word. Dit rooster baie lekker.

Bestanddele:

500 ml+ warm water (kan sowat 100 ml ekstra bysit as beslag te droog is)

15 ml bruinsuiker of heuning

15 ml molasse (jy kan meer molasses bysit vir ‘n dieper kleur)

15 ml olie

4 x 250 ml (4 k) volkoring meel (Nutty Wheat)

1 k (250 ml) witbroodmeel

10 ml kitsgis

7 ml sout

100 ml sonneblomsade

Ekstra sade vir oorsprinkel: sonneblomsade, sesamsade, pampoenpitte, lynsaad

Metode:

  • Meng die meel, sout, kitsgis en sonneblomsaad saam in ‘n ruim mengbak.
  • In ‘n groot maatbeker roer die olie, bruinsuiker en molasses by die louwater in. Roer die watermengsel by die meel in om ‘n slaap deeg te vorm.
  •  Smeer ‘n groot broodpan met olie of kleefvrye sprei en skep die mengsel in die pan. Strooi die sade in rytjies bo-oor of sprinkle sommet net so. Laat rys in ‘n warm plek met ‘n doek oor vir sowat 45 minute tot ‘n uur.
  •  Terwyl die brood rys, voorverhit die oond tot 190°C.
  • Bak vir 50 minute.  Keer uit en laat afkoel. As die brood nie maklik uit die pannetjie kom nie, laat dit ‘n paar  minute in die pan staan om los te stoom.
Hierdie keer het ek sonneblaadsaad, swart sesam- en nigellasaad in rytjies gegooi - ander keer sommer net oorgestrooi - selfs pampoenpitte.

Hierdie keer het ek sonneblaadsaad, swart sesam- en nigellasaad in rytjies gegooi – ander keer sommer net oorgestrooi – selfs pampoenpitte.

Gelukbringer druiwe, blomkool en kaasslaai + toffielemoenkoek vir Nuwejaarsgeluk

31 Dec Glutenvrye klapper, polenta en amandelmeelkoek met toffielemoene
(fotos Ian + Errieda Du Toit)

Kos is ryk aan rituele, seremonie en bygelowe om die rug te keer op die jaar wat verby is en hoopvol vorentoe te kyk.  En wie kan nie doen met ‘n bietjie ekstra geluk vir die Nuwe Jaar nie, soos ‘n lemoenkoek met ‘n kroon van toffielemoen-‘muntstukke’ nie.

Glutenvrye klapper, polenta en amandelmeelkoek met toffielemoene (fotos Ian + Errieda Du Toit)

Glutenvrye klapper, polenta en amandelmeelkoek met toffielemoene                                               ( fotos Ian + Errieda Du Toit)

Eet twaalf druiwekorrels vir elke maand van die nuwe Jaar in hierdie heerlike geroosterde blomkool, druiwe, neute en cheddar slaai.

Eet twaalf druiwekorrels vir elke maand van die nuwe Jaar in hierdie heerlike geroosterde blomkool, druiwe, neute en cheddar slaai.

Net om ‘n paar te noem wat jy dalk vanjaar wil beproef:

Die Nuwejaarsgebruik van twaalf druiwe is veral in Spaans-sprekende lande gewild, ook in Portugal en Kuba. Elke druif verteenwoordig ‘n klokslag, maar ook ‘n maand van die jaar. Soos elke druiwekorrel proe, so sal jou maand wees. En jy hou duim vas daar is nie te veel suur korrels tussen die klomp nie. Jy kan ook, soos in Portugal gemaak word, ‘n wens maak saam met elke korrel wat jy eet.

Die eet van groenblaar-groente, soos kool, spinasie en boerkool is ook gewild omdat dit simbolies is van papiergeld: groen note – en hoe meer groen blaargroente jy eet op Nuwejaar, hoe meer note sal jy in die jaar vorentoe op jou pad kry!

Die keuse van vleis is ook belangrik oor Nuwe Jaar – so word daar tradisioneel onder bygelowiges weggebly van hoender en kalkoen op die dag, want pluimvee skrop na agter as hulle pik-pik kos soek. Varkvleis is weer baie gewild omdat ‘n vark vorentoe ploeg as hy skrop vir kos en nooit agtertoe kyk nie. Die bygeloof is ook dat vetter vleis, soos met varkvleis, simbolies is van ‘n jaar van oorvloed. Bly egter weg van kreef of krap, wat agtertoe loop – op Nuwejaar wil jy net vorentoe kyk.

Ronde vrugte wat muntstukke verteenwoordig beloof ook goeie geluk, veral as dit ‘n goue kleur het soos lemoene of mandarin. Granaatpitte word ook dikwels in beursies rondgedra dwarsdeur die jaar om goeie geluk te bring.

Wat soetgoed aanbetref is die Grieke se Nuwejaars-tradisie wat met vasilopita-brood verband hou iets spesiaals. Die soetbrood word gebak met ‘n muntstuk wat weggesteek is. Teen middernag word die ligte afgeskakel (of kerse doodgeblaas) en die hoof van die huishouding sny die koek en deel dit uit: die familielid wat die munt in die koek kry kan dan verseker wees van goeie geluk reg deur die komende jaar.  In Frankryk is die Kings Cake baie gewild – en het ‘n muntstuk of ‘n klein keramiekvoorwerp in. Ronde gebak soos oliebolle wat in ringvorm is, simboliseer dat die ou jaar volsirkel gekom het.

Hoe sal my Nuwejaarsete lyk?

Varknek bedien op groen lensies

Druiwe, blomkool en cheddarslaai

Spek en spinasieslaai

Gelukbringer-klapperkoek met ‘n muntkroon van toffielemoene 

DRUIWE, BLOMKOOL EN CHEDDARSLAAI VIR NUWEJAARSGELUK

Sorg dat jy 12 druiwe vir elke gas in die slaai het – sodat hulle kan voorspel hoe soet of suur elke maand vorentoe gaan wees – ‘n bietjie pret op die Nuwe Jaar.  

1 groot kop blomkool (900 g) of twee kleineres, in happie-grootte blomkoppies gebreek

90 ml olie

30 ml sjerrieasyn

5 ml Dijonmosterd

½ t heuning

30 g rosyne of sultanas

40 g neute, verkieslik haselneute, gerooster en grofgekap

100g pitlose swart druiwe, halveer

80 g beleë cheddar, grof gekrummel of gerasper

20 g pietersielie grofgekap

Sout en peper

  • Verhit die oond tot 220°C
  • Meng die blomkool met die helfte van die olie, sout na smaak en swart peper. Plaas op bakplaat en rooster 20-25 minute, roer dit so twee keer gedurende die roostertyd deurmekaar tot goudbruin en haal dan uit om af te koel.
  • Om die slaaisous te maak: klits die oorblywende olie, asyn, mosterd, heuning en stewige knippie sout. Voeg die rosyne of sultanas by die slaaisous en laat minstens 10 minute mariner.
  • Net voor opdiening, plaas die blomkool in ‘n groot mengbak saam met die res van die bestanddele, giet die rosyn-en slaaisous oor, roer deurmekaar en bedien op ‘n groot bord.

*Uit Plenty More, Yotam Ottolenghi.

Gelukbringer-lemoen is elke dag van die jaar 'n heerlike koek om voor te sit. Dis glutenvry en bly lekker klam.

Gelukbringer-lemoen is elke dag van die jaar ‘n heerlike koek om voor te sit. Dis glutenvry en bly lekker klam.

GELUKBRINGER-KLAPPERKOEK MET TOFFIELEMOENE (glutenvry)

Hierdie glutenvrye koek word met amandelmeel, gougaar polenta en droë klapper gemaak. Die x-faktor is die gekookte, verpulte lemoen wat by die beslag geroer word – en die goue kroon van toffielemoenringe wat soos blink goue munte bo-op die koek lê. 

Vir koek:

2 lemoene

1 k (100 g) amandelmeel

½ k (90g) gougaar-mieliemeel of kitspolenta

½ k (45g) fyn klapper (desiccated coconut)

½ t (2,5 ml) bakpoeier

3 eiers, by kamertemperatuur

¾ k (165g) strooisuiker

1 ½ t vanielje-ekstrak

Vir toffie-lemoen

3 lemoene, geskil, in dun ringe gesny

1 k (220g) strooisuiker

Maak koek:

  • Plaas lemoene in ‘n medium kastrol, bedek met water en laat kook minstens 45 minute tot baie sag. Dreineer en hou eenkant.
  • Voorverhit oond tot 160°C. Voer ‘n losboompan (20 cm deursnit) se bodem en sye uit met bakpapier.
  • Sny die gekookte lemoene in kwarte, haal die stam en alle pitte uit en verpulp in ‘n versapper. Hou puree eenkant.
  • Voeg die amandelmeel, polenta of mieliemeel, klapper en bakpoeier in ‘n bak en roer om dit goed te meng.
  • Klop die eiers, suiker en vanielje met ‘n elektriese klits tot baie dik en ligkleurig, sowat 4 minute. As jy die klitser oplig sal die mengsel linte vorm.  Vou die lemoenpuree by die eiermengsel in tot net deurgemeng en vou dan die meelmengsel by tot alles goed deurgemeng is.
  • Gooi die mengsel in die voorbereide pan en stryk die bokant glad met die agterkant van ‘n lepel.
  • Bak 40-45 minute tot die koek ferm voel en ‘n toetspen skoon uitkom. Koel die koek 5 minute in die pan af, verwyder die ring en laat die koek op die basis heeltemal afkoel.

Maak toffielemoene:

  • Voer ‘n groot bakpan of skinkbord met bakpapier uit. Rangskik die lemoenringe in ‘n enkellaag op die skinkbord.
  • Plaas die suiker saam met 1/3 koppie (80 ml) water in ‘n kastrolletjie oor medium hitte, en roer – sonder dat dit kook- tot die suiker opgelos het. Bring tot kookpunt, SONDER OM TE ROER, en kook tot goudbruin (7 tot 10 min). Terwyl dit kook borsel die binnekante van die kastrol met ‘n nat kwassie om enige suikerkristalletjies wat mag vorm, af te was.
  • Haal van die hitte af en drup die helfte van die toffie mooi eweredig oor die lemoenskywe. Plaas lemoene opsy om af te koel.
  • Voeg ¼ k (60 ml) water by die oorblywende toffie en roer om ‘n dik stroop te vorm. Giet die warm toffiestroop oor die koek en laat afkoel.

Bedien die koek met die toffielemoene bo-op gerangskik en room of mascarpone in ‘n aparte bakkie.

*Uit Delicious en word oorspronklik met manderyn-lemoene gemaak.

Huiskok Midnight chocolate cake with shiraz glaze and blackberry bling

30 Dec

Planning the menu for New Years Eve celebration is the ultimate fantasy trip. The door is closing on the soon to be illicit chocolate fling – soon the same door will open, letting the new years resolutions in . There’s something Cinderella-like about the whole event. Eat what you desire now, devour the decadence, be wickedly sinful before reality bites … when the clock strikes twelve, it’s you and pumpkin!

Midnight cake with blackberry bling and Shiraz glaze (image: Errieda du Toit)

Midnight cake with blackberry bling and Shiraz glaze (image: Errieda du Toit)

I cannot imagine a more wickedly sinful chocolate indulgence to exit 2014 than a moist darkest, black as night chocolate cake, smothered with a velvety, shiny Shiraz glaze. Topped with the blackest, shiniest blackberry bling, few cakes promise a more magical closure on the year that was, and go as well with champagne to welcome the New Year.

Last fling before the New years Resolutions kick in.

Last fling before the New years Resolutions kick in.

HUISKOK’S MIDNIGHT CHOCOLATE CAKE WITH SHIRAZ GLAZE AND BLACKBERRY BLING

Cake:

250 g dark chocolate, roughly chopped

1 cup (250 ml) sugar

1 cup  (115 g) unsalted butter, cubed

4 eggs

¾ teaspoon salt

1/3 cup (43 g) cake flour

  •  Preheat oven to 165 C.  Grease a 23 cm springform cake pan with butter and dust bottom and sides with flour.
  • Place chocolate, sugar and butter in a bowl over a saucepan with lightly simmering water (the bowl should not touch the water). Stir till most of the chocolate has melted (about 3 minutes), then remove from the heat and stir till fully melted. Set aside to cool completely.
  • With an electric beater on medium speed, add the eggs one by one, whisking well to incorporate fully before adding the following egg.
  • Once all the eggs have been added, continue beating till the mixture is mousse-like.  At a slower speed beat in the salt and flour without over mixing. Pour batter in prepared cake pan.
  • Bake till the top feels firm to the touch and the edges start to darken, 55 – 60 minutes. Place the cake pan on cooling rack. Leave to cool in the pan before turning out.

Shiraz Chocolate glaze

250 g dark chocolate, roughly chopped

¼ cup (57 g) unsalted butter

½ teaspoon salt

½ cup (64) caster sugar

½ cup (125 ml) red wine

Topping: 1 punnet blackberries or mulberries

  • Put chocolate, butter and salt in a bowl and melt over saucepan with lightly simmering water. Stir till fully melted, then stir in the sugar. In the mean time heat the wine in a small saucepan but do not boil. Remove chocolate mixture from the stove and whisk in the wine. Set the mixture aside for a few minutes to thicken.

Glazing the cake:

  • Place cooled cake on a cooling rack over a tray or oven rack to catch glaze dripping from the cake. Spread the glaze over the top of the cake, allowing it to just drip down the sides ever so slightly. If the glaze is to thick, add a few more drops of wine.
  • Let the cake stand for 2 hours for the shiny glaze to set. Decorate with berries just before serving.

Note: The cake can be refrigerated for 2 days, but should be eaten at room temperature.

Errieda Du Toit is a food writer, presenter of a cooking programme on RSG, content producer for the food series Kokkedoor and upcoming Koekedoor on Kyknet; and publicist.

Food blog:  Huiskok.com

Twitter: @huiskok

 

 

Bykosse – kyk nuut na groenbone, koring en koperpennie vir die Kerstafel

24 Dec My gunsteling slaai met groenbone. Al klink dit ietwat eksoties het dit deur die jare 'n bekende aan my tafel geword. Hier is die voorgesit vir 'n Sarie-Kos artikel juis oor 'n familie-ete (Foto: Sarie-Kos)

Vir die Oukersaand of Kersdag-ete wentel die groot besluite gewoonlik om die vleise – die stopsel vir die skaapboud, die gammon en sy glaseersel; en of die tong vanjaar met rosyntjiesous of mosterdsous bedien gaan word. Na dít uitgeklaar is, kry die nagereg aandag: wat maak ons saam met die trifle? Pavlova dalk? Kerskoek-cassata-roomys?

Maar wat van die bykosse?

Ek is die eerste een om ‘n lansie te breek vir outydse heerlikhede en tradisionele kosse, spesiaal aan die Kerstafel, maar net soms vra die bykosse ook ‘n bietjie Kerstinsel, ‘n blink idee om ook ‘n slag die “oo’s” en “aaa’s” aan eettafel te ontlok.

Teen die tyd dat daar oor bykosse besluit word, is die weerstand maar min en die verbeeldingrykheid ook al uitgeput. “Ag wat, kom ons maak maar weer die wortel- en lemoenslaai, die beetvormslaai, die slaaibok vol aartappel-met-winkelmayonnaise,” hoor ek honderde ander huiskokke saam met my prewel. Of ons draai die fles kerriebone of ingelegde koperpenniewortelslaai weer oop. En dan is daar ook nog die tradisionaliste aan die tafel wat gaan protesteer as hul ou gunstelinge nie aan tafel is nie.

Die oplossing is dan om nie te ver van die bekende paadjie weg te beweeg nie. Daar is iets baie gerusstellend aan familiêre gesigte en smake aan tafel. Tradisie sus ons en nostalgie is immers ‘n belangrike bestanddeel om kos ekstra lekker te laat smaak.

Ek het in my reseptrommel gaan loer vir ‘n paar bykos-idees wat sal sorg vir nostalgie én kinkel.

Groenboonbondels met kerriemayonnaise, saam met koring-koperpennieslaai. (Foto: Kokkedoor: Die Kookboek)

Groenboonbondels met kerriemayonnaise, saam met koring-koperpennieslaai. (Foto: Kokkedoor: Die Kookboek)

KOPERPENNIE-EN-KORINGSLAAIROLLETJIES 

Koperpenniewortelslaai is een van daardie bykosse wat ons heeltemal ons eie gemaak het, en min mense besef dat dit sy oorsprong het in die Diep Suide van die VSA. Meng dit met stampkoring en jy’t ‘n slaai wat met ‘n sterk Swartland-aksent praat. Die resep is uit die eerste Kokkedoor-kookboek wat ek saamgestel het. (Mynhardt Joubert en Johann Breedt.)

Lewer 10 porsies

30 ml (2 e) olie

3 wortels in blokkies gesny

2 uie, grofgekap

½ rooi soetrissie, in blokkies gesny

100 ml rooi wynasyn

20 ml (4 t) tamatiepasta

2,5 ml (½ t) sout

1 ml (¼ t) swartpeper

100 ml water

300 g gaar koring

10 wingerd- of vyeblare – of slaaiblare soos cos of Iceberg. (opsioneel)

  1. Verhit die olie in ’n kastrol oor matige hitte en soteer die wortels, uie en soetrissie tot sag.
  2. Voeg die tamatiepasta, asyn, sout en peper en water by en bring tot kookpunt. Voeg die gaar koring by en bring weer tot by kookpunt. Prut totdat die sous dik is. Laat afkoel.
  3. Vir moderne opdiening, rol die wingerdblare in keëls (cones) en skep die slaai daarin.  

GROENBONE MET KERRIEMAYONNAISE 

Lekker vinnig om te maak. Maak net seker dat jou mengbak warm is – vul en laat staan met warm kraanwater vir 3 minute. Nog ‘n heerlike, feestelike resep uit Kokkedoor Kookboek.  (Mynhardt en Johann)

Lewer 10 porsies  

Kerriemayonnaise

  • 3 eiergele
  • sap van ½  suurlemoen
  • 2,5 ml (½ t) droëmosterd
  • 2,5 ml (½ t) sout
  • 500 ml sonneblomolie
  • 10 ml (2 t) geroosterde kerriepoeier  

Boontjies

  • 500 g jong groenboontjies, punte afgesny
  • 200 g stingeluie
  • 10 ml (2 t) botter
  • 2,5 ml (½ t) sout
  • 10 grasuie
  • 1 ml (¼ t) peper
  • 100 g kappertjiesaad

Kerrie mayonnaise

  1. Maak ’n mengbak goed warm met warm kraanwater. Droog die bak goed af en plaas die eiergele in die bak.
  2. Klits die eiergele 4–5 minute lank in die bak tot romerig en skuimerig. Voeg die suurlemoensap, mosterd en sout by en klits weer goed saam
  3. Voeg die olie by terwyl gedurig geklits word – begin deur die olie baie stadig druppelsgewys by te voeg en vermeerder dit later na ’n dun straaltjie. Hou aan klits tot al die olie gebruik is en die mengsel dik is.
  4. Voeg die kerriepoeier by en klits tot gemeng. Hou in die yskas tot nodig. 

Boontjies

  • Blansjeer die boontjies met die sout 1 minuut lank in kokende water.  Skep die boontjies uit en dompel in yswater.
  • Soteer die stingeluie in die botter tot net sag.
  • Bind die boontjies en stingeluie in bondeltjies met die grasuie. Geur met nog sout en die peper.
  • Skep van die kerriemayonnaise oor en strooi die kappertjiesaad oor.

WENK: Die grasuie hanteer makliker as dit vinning in kook water gedoop word.

My gunsteling slaai met groenbone. Al klink dit ietwat eksoties het dit deur die jare 'n bekende aan my tafel geword. Hier is die voorgesit vir 'n Sarie-Kos artikel juis oor 'n familie-ete (Foto: Sarie-Kos)

My gunsteling slaai met groenbone. Al klink dit ietwat eksoties het dit deur die jare ‘n bekende aan my tafel geword. Hier is die voorgesit vir ‘n Sarie-Kos artikel juis oor ‘n familie-ete (Foto: Sarie-Kos)

GROENBONE, POMELO EN NEUTESLAAI MET LEMMETJIESOUS

Die bittersoet pomelo verleen ‘n verfrissende smaak en skep ‘n mooi kleurkontras met die groenbone. Ek maak dit gereeld saam met feeskos, soos Kersdag of in die Paastyd – dis heerlik met lamsvleis. Die slaai is deel van ‘n artikel wat ek destyds vir Sarie Kos gedoen het oor ‘n familie-ete.  Die smake is nuut en vars – eksoties selfs, maar gewaarborg om ‘n groot gunsteling aan tafel te word.

Bedien 8

  • 2 groot pienk pomelos, in segmente gesny en membrane verwyder
  • 800 groenboontjies, stingelkant verwyder, maar punte behou
  • 100 g kasjoeneute
  • Vars koljanderblare
  • 4-5 grasuie (spring onions) op die skuinste gesny

Lemmetjieslaaisous:

  • 60 ml vissous
  • 60 ml lemmetjiesap
  • 30 ml sagte bruinsuiker
  • 1 rooi brandrisse, fyngekap (pitte kan verwyder word om die brand te verminder)

Blansjeer groenbone in vinnig-kokende water vir 2-3 minute tot net sag. Verfris onder koue water (die groenbone kan ook in ‘n bak yswater geplaas word).

Verhit ‘n pan en rooster die neute droog tot liggies gerooster, haal uit pan en hou eenkant.   Roer bestanddele vir die slaaisous saam tot die suiker opgelos het.   Meng slaaisous goed deur met die pomelo, groenboontjies, koljanderblare en sprietuie.  Plaas in ‘n opdienbak en strooi neute net voor opdiening oor.

Wenke:

  • Die groenboontjies is nog lekkerder as jy dit in die slaaisous vooraf marineer vir ‘n uur of twee.  Meng die pomelo, koljanderblare en sprietuie dan deur net voor jy dit opdien, en strooi die neute oor.
  • Die kasjoeneute kan met geroosterde amandels vervang word.
  • Die lemmetjiesap kan met suurlemoen vervang word met ‘n subtiele smaakverskil: lemmetjies is nie heeltemal so suur soos suurlemoen nie – indien slaaisous te suur, voeg nog sowat 5 ml bruinsuiker by die slaaisous.

Pete se platgedrukte sjokoladekoek sonder meel

17 Dec koek voor resep stand

Ek kan presies die dag onthou wat ek die eerste keer hierdie sensasionele meellose sjokoladekoek geproe het – ja! ‘n sjokoladekoek sonder ‘n greintjie meel. En alhoewel die koek pragtig rys, word hy dan met mening platgedruk!

Ek bak Pete se platgedrukte sjokoladekoek

Ek bak Pete se platgedrukte sjokoladekoek

Dit was sjef Pete Goffe-Wood wat my daaraan bekendgestel het. Die jaar was 2001. Die geleentheid was ‘n Slow Food ete in die pragtige ou herehuis op Uitkyk. Op die spyskaart het dit gestaan: Pressed Belgium bitter chocolate cake. Toe het Pete dit bedien met moutsjokolade en vars aarbeie.

Elke gereg van daardie ete is nog vars in my geheue: die voorgereg ‘n gerookte vistee met forel, salm, mossels, saffraan en vinkel. Die hoofgereg was ‘n warm eendslaai met jong aartappeltjies. Maar dis die plat skyf sjokoladekoek as nagereg wat nou nog neonligte in my brein laat flikker.

Pete en Elize kom kuier, en ek bak sy sjokoladekoek uit 'A Life Digested'. Ian lyk, soos altyd, die mengbak uit.

Pete en Elize kom kuier, en ek bak sy sjokoladekoek uit ‘A Life Digested’. Ian lyk, soos altyd, die mengbak uit.

Daarom was ek uit my vel uit toe ek sien dat hierdie meellose sjokoladekoek opgeneem is in Pete se boek ‘A Life Digested’. Ek stem saam met hom dat dit die mees perfekte sjokolade nagereg is – en werklik sonder gelyke.

Al is dit eenvoudig om te maak, is daar niks eenvoudig aan wat dit oplewer nie. Dit is klam, chewy, fudgerig, hemels dig en ryk. Dis die gelyke van ‘n diep donker gladde stuk  fluweel. Jy wil ook nie meer as een stuk eet nie – dit is klaar oordadig en dekadent genoeg.

PETE SE PLATGEDRUKTE SJOKOLADEKOEK

Bedien 16

400 g donker sjokolade

300 g botter

10 eiers, geskei

225 g strooisuiker

4 E kakao

Vir Bediening:

1 houertjie crème fraiche

Aarbeie, frambose of bloubessies

Metode

  • Smelt die sjokolade en die botter saam oor ‘n dubbelkoker.
  • Meng die eiergele, suiker en kakao saam in ‘n bak.
  • Voeg die gesmelte sjokolade by die eiergeelmengsel.
  • Klits die eierwitte tot styf en vou dit in by die sjokoladebeslag.
  • Bak dit in ‘n gesmeerde losboompan teen 160°C vir sowat 45 minute.
  • Haal uit die oond en laat vir 10 minute afkoel in die pan.
  • Nou maak jy die klamp van die pan los en plaas drie borde (omtrent dieselfde grootte as die koekpan) – oorgetrek met kleefplastiek – bo-op die koek vir 20 minute.
  • Haal die borde af van die koek, en verwyder die pan. Laat die koek heeltemal afkoel en bedien dan met groot skeppe crème fraiche en vars bessies. In die onwaarskynlike geval dat hierdie wonderlike koek nie op een slag verslind word nie, kan die orige in die yskas gehou word.

 *Pete beveel aan dat hierdie nagereg uit die boonste rakke geniet moet word met ‘n brandewyn uit die boonste rakke, soos Ladismith Klein Karoo 8 Jaar Potketelbrandewyn.koek voor resep stand

 A Life Digested, deur Pete Goffe-Wood word uitgegee in hardeband deur Quivertree.

Flentertjie varkblad neem die Kersgammon se plek in

10 Dec AA RSG Pluisvark buffet BBQ sous, sprietuipannekoekies IMG_2058

Ek sê vanjaar tot siens vir gammon aan my Kerstafel – nie dat ek heeltemal van die vark afsien nie. Ek beplan om my familie te verras met gerafelde varkblad.

AA RSG Pluisvark buffet BBQ sous, sprietuipannekoekies IMG_2058

Wat? Gerafelde varkblad? Of jy wil praat van rafeltjievark, flentervark, gepluiste vark of pulled pork, hierdie manier van varkblad gaarmaak hou net lekker dinge in vir die vakansiekok. Hierdie gerafelde varkblad is my uitkyk op ‘pulled pork’ wat deesdae groot modenuus onder die foodies is. Dis baie tradisioneel in Noord-Carolina in die VSA, en ook gewild by die Italianers en in lande soos Thailand en Korea.

Nie dat die konsep van ‘pulled’ vleis iets uitlands nie – ons het rafeltjievleise in ons eie koskultuur , soos  wildsvleis of ander beentjievleis wat stadig sag gekook word tot dit van die been afval. Ek maak ook graag skaapblad gaar dat ek dit met twee vurke uitmekaar uit kan pluis. Ons dink egter selde daaraan dat varkblad hiervoor ingespan kan word nie.

Dis ideale warm-weer, buite-op-die-stoep-eet tipe kos. Kersdag-kos.

Ek sal vir ‘n informele Kersete die gepluiste vark buffetstyl voorsit met ‘n fabelagtige tuisgemaakte taaivinger BBQ-sous, sprietuie-pannekoekies en ‘n verskeidenheid  vulsels:  cole slaw (koolslaai met mayonnaise), komkommer, tamatieskywe, slaaiblare, vars koljander,  gerasperde wit cheddar.  Selfs bietjie suurroom.  Sagte broodrolletjies is my nommer een broodkeuse daarby, maar roosterkoeke, tacos of selfs pita is ook goeie keuse.

AA RS  pluisvark buffet 2

Buffet bo-aansig: ‘n lekker gesig. Hier bedien ek dit ook saam met avokado, radysies pleks van piekels, kruie- en slaaiblare, asook oondgeroosterde blomkool. Die BBQ-sous is natuurlik daar, asook ‘n Vietnamese doopsousie van soja en gemmer.

Dis min werk  en jy kan die vleis al die vorige dag gaarmaak en pluis. Die varkblad (met die been aan vir ekstra geur) word met  ‘n droë speserymengsel ingevryf en langsaam in die oond gaargemaak.  Wat bydra tot die lekker is dat die vleissous deur die gerafelde vleis geroer word om dit verder klam te maak en elke stukkie geur te behou.

Soms sit ek dit met pannekoekies voor; ander kere weer met sagte broodrolletjies, kaas, radysie en ALTYD met die BBQ-sous.

Soms sit ek dit met pannekoekies voor; ander kere weer met sagte broodrolletjies, kaas, radysie en ALTYD met die BBQ-sous.

Al het jy nie vanjaar baie mense aan jou Kerstafel nie, maak dit steeds, want dan het jy die heerlikste, veelsydige oorskiet wat tot ‘n week in die yskas hou. Maar belowe my jy sal die taaivinger BBQ-sousie maak om saam daarmee te eet. Die sous is so lekker dat ek dit altyd in die yskas het, want dit kikker enigiets op – van roereiers tot roerbraai.

Varkblad nog lekker warm en reg vir pluis.

Varkblad nog lekker warm en reg vir pluis.

.HUISKOK SE RAFELTJIE VARKBLAD MET BBQ-SOUS EN SPRIETUI-PANNEKOEKIES

Pulled pork’ is nou die groot kosnuus. Gebruik die ekonomiese varkblad wat met die lang, stadige klam hitte letterlik uitmekaar rafel. Bedien dit met die BBQ-sous. 

Genoeg vir 10 ruim porsies

Bestanddele

1 Varkblad, met been in, vel en vetlaag afgesny (sowat 2,2 kg)

Invryfmengsel: meng saam

15 ml bruinsuiker

10 ml fyn komyn

10 ml paprika

7.5 ml droë mosterdpoeier

7.5 ml sout

5 ml peper

Vir braai: 15 ml olyfolie

Kook-vloeistof

2 wortels, geskil en  grofgekap

2-3 uie, geskil en grofgekap

4 knoffeltoonjies, geskil en gekneus

1 blikkie bier, soos lager

1 blikkie gekapte tamatie

3 lourierblare (opsioneel)

Metode

Vryf die varkblad oral oor in met ‘n invryfmengsel van die suiker, komyn, paprika, mosterd, sout en peper. Laat rus 30 minute. Verhit olie in oondskottel oor medium-hoë hitte en verbruin die vleis sowat 3 minute per kant.

Haal vleis uit die skottel en hou eenkant. Voeg die wortels, uie, knoffel, bier, tamatie en lourierblare by. Kook liggies op en krap bruin stukkies kos van die bodem.

Plaas vleis terug, sit deksel op en stowe vir 3 ½ -4 uur by 160°C tot die vleis baie sag is en maklik van die been afkom. Haal vleis uit ( behou sous)  en flenter met 2 vurke of met die hand. Die vleis rafel makliker terwyl dit nog warm is. Intussen kook die pansous af tot  2 koppies vloeistof oor is. Meng die vleissous deur die gepluiste vark.  Hou in yskas indien volgende dag bedien word.

Opdiening: Bedien warm met tuisgemaakte BBQ-sous en sprietuie-pannekoek, roosterkoeke, sagte broodrolletjies,  tacos, koolslaai, mayonnaise, piekels, komkommer, slaaiblare, vars koljander en gerasperde wit cheddar.

BBQ-sous (onmisbaar by ‘pulled pork’)

Bestanddele

300 ml tamatiesous (soos All Gold)

80 ml donker bruinsuiker

30 ml molasse

2 knoffeltoonjies, fyngemaal

60 ml appelasyn

30 ml Worcestershire sous

10 ml paprika

5 ml peper

5 ml mosterdpoeier

mespunt rooipeper

Skud of twee Tabasco

Maak so: Plaas die sousbestanddele in medium kastrol, roer deur en prut oor matige hitte vir sowat 12 minute tot dik en donker. Bedien in ‘n aparte bakke saam met die rafel-varkblad.

BYVOEGING TOT DIE ARTIKEL – RESEP VIR DIE SPRIETUI-PANNEKOEKIES

Daar was soveel navrae vir die resep van die sprietui-pannekoekies dat ek dit nou ook byvoeg. Ek gebruik die resep van Liam Tomlin uit sy boek TAPAS. Hou die pannekoekies klein, dan kan jy sowat 40 pannekoekies uitkry. Vir die doeleinde van ‘n Engelse leser wat ook die resep gevra het, gee ek dit in Engels:

Whisk 2 eggs, 375 ml milk, 40 g melted butter till foamy. In separate bowl sift together 125 g plain flour, 10 ml baking powder and 2.5 ml salt; form a hole in the centre of bowl and gradually add the egg mixture – stir just till lumpfree and smooth. Let the batter rest for 30 – 60 minutes. Tim and finely slice 3 spring onions and keep aside. Heat little bit of oil in smallish pan, add about 2 tablespoons of batter and tilt the pan (batter should form a thin layer – you don’t want think pancakes for this!).  Cook the pancake till golden brown, sprinkle some spring onion over the uncooked side before turning over and cooking the other side for 30 seconds.

 

Huiskok se Gemmerkoekies met witsjokolade

3 Dec

Een van die wonderlike kombuisrituele waarna ek verlang, is die Volmaak van die Koekblikke.  My ma het dit op ‘n skaal gedoen wat in my kindergemoed ons huis in ‘n koekiefabriek omskep het.

Gemmerkoekies soos my ma dit gemaak het.

Gemmerkoekies soos my ma dit gemaak het.

Dan is die koekblikke uitgehaal en vol kleinkoekies met die mooiste name gevul soos anyskoekies, soentjies, konfythartjies, skurwejantjies en die kroonprinses van die koekblik: die outydse soetkoekie. Maar die koekie waarop ek my oog gehad het, was dit wat Ma eintlik vir die grootmense gebak het: die gemmerkoekie. Soos die jare aangaan speel ek met maniere om ekstra byt aan die koekie te gee, want ek glo as jy in ‘n gemmoerkoekie byt moet hy terugbyt! En nee, nie brand soos rissie nie, maar tintel. Ek het al die gemmer opgezoep met wonderpeper en naeltjies by. Selfs mosterdpoeier! Natuurlik ook vars, fyngerasperde gemmer bygesit en ekstra versuikerde gemmerstukkies.

Gemmerkoekies met 'n sjokolade-wang

Gemmerkoekies met ‘n sjokolade-wang

Soos met hierdie resep, haal ek ook die peperpot uit.  Die witpeper saam met die gemmer verklap iets van die koekies se roemryke verlede – en die tyd in die Middeleeue wat peper werklik peperduur was. Vandag  maak ek die outydse lekkerte byderwets deur dit in gesmelte witsjokolade te doop. En ja, met ‘n knippie peper by. gemmerkoekies op houtbord GEMMERKOEKIES MET GESMELTE WITSJOKOLADE Maak 8 dosyn koekies (gesmelte witsjokolade genoeg vir 4 dosyn koekies) Bestanddele 2 k suiker 1 1/2 k sonneblom- of canola olie 2 eiers 1/2 k molasse 4  k koekmeel 1 E fyn gemmer 1/2 t varsgerasperde neutmuskaat Mespunt fyn witpeper 2 t fyn kaneel 1 t sout 4 t bakpoeier Suiker, vir rol Doopsel: (genoeg om 4 dosyn koekies halfkant te doop) 200 g witsjokolade, in stukkies 1 E  smeer soos Holsum (nie botter of margarien nie) Metode Verhit oond tot 180C. Voer bakplate met bakpapier uit. Meng die suiker en olie goed saam in ‘n groot mengbak. Voeg die eiers beurtelings by en meng goed deur na elke byvoeging. Meng molasse by. Gebruik ‘n aparte mengbak en sif die droë bestanddele saam; meng dit dan geleidelik by die eier-suikermengsel in tot goed ingewerk. Vorm okkerneut-grootte balletjies met die handpalm en rol in die suiker. Plaas die bolletjies op die bakplaat, met 5 cm spasies tussenin.  (Dit raak plat as dit bak). Bak sowat 12-15 min tot goudbruin. Die koekies moenie bleek wees nie. Die koekies sal krakerig bo-op lyk. Dis baie sag as dit uit die oond kom, maar die buitekant sal bros raak wanneer dit afkoel. Laat sowat 2 minute in die pan staan en plaas dan op die afkoelrak. Doopsel: smelt sjokolade en die Holsum oor lae hitte in ‘n dubbelkoker. Moenie ‘n deksel opsit of stoom laat inkom nie. Roer deurentyd tot gesmelt. Doop die koekies halfpad in die sjokolade, laat oortollige sjokolade afdrup en plaas op afkoelrak of op waspapier tot sjokolade set. Twitter: volg gerus my koskwetters by @huiskok en luister saam elke Woensdag op RSG om 9h30 wanneer ek in die ateljee gesels oor Die Kos wat ons Ken.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 566 other followers

%d bloggers like this: