Archive by Author

Melk in die sopbord

23 Aug

My kosstorie begin nie vandag by ‘n gereg nie, maar by ‘n katjie genaamd Kiri. Kiri was ‘n spesiale katjie met ‘n stompneusie en ‘n potsierlike ronde lyfie. ‘n Eksentrieke kat wat haar nie met ander katte opgehou het nie en eerder saam met ons honde gespeel en gaan stap het. Toe Kiri hierdie week oorlede is, was dit ‘n tranedal, maar sy was amper 20 jaar oud, ‘n diabeet en al ietwat seniel.

Trooskos. Ek maak trooskos met melk, want Kiri was ‘n katjie wat soggens vroeg by my man Ian geflikfooi het vir melk as hy tee maak. Slim, voor die ander huisdiere kom tou staan. Kiri het haar ook graag self uit die melkbeker gehelp.

kiri lek uit melkbeker 180-8055_IMG

Melkkos moet dit wees. Met kaneelsuiker en klontjie botter vir ekstra troos. Maar wat sal dit wees? Frummelmelkkos soos my ma dit gewoonlik gemaak het of melksnysels, of te wel slinger-om-die-smoel met sy deegrepies wat vir my altyd soos linte gelyk het?

a melkfrummels

Melkkos opgedra aan Kiri

My vriendin Ambalene uit Middelburg laat weet haar man praat van melkkos as “liquid pannekoeke”!

Resepte het ek hordes van: my ma het so ‘n vergeelde boekie  ‘Voortrekkerresepte’ wat Shell of een of ander brandstof-reus in 1949 uitgegee het (as kind het my boetie altyd vir my geterg –“kyk die boere het met hul ossewaens by petrolpompe gestop). Die boekie se eenvoudige resep vir melksnysels aanvaar dat jy ‘n ou hand is met die maak daarvan; kripties in sy aanwysings. Maar wat ek van hou uit die resep is die aanwysing om “die deeg te kerf soos die oumense tabak gekerf het”.

FRUMMEL-MELKKOS

Ma het melksnysels en frummelmelkkos uit haar kop uit gemaak. Ek sal volgende keer gaan dophou hoe sy dit maak en afskryf. Tot dan loer ek in by die versamelstuk Dine van Zyl se Groot Boerekos-boek.  

Dine se belofte dat dit 15 minute behoort te duur om dit van begin tot einde te maak. Ek moes eers kaneelsuiker aanmaak, langlewemelk in die spens gaan haal, so as dit my bietjie langer geneem het: Dine, dit was nie jou skuld nie!

(Ek het die resep halveer vir my lee-nes gesin, maar hierdie is Dine se afmetings)

2 l melk

250 ml meelblom

2,5 ml sout

15 ml sagte botter (BOTTER, nie margarien nie)

Kook die melk (hou oog daaroor dat dit nie oorkook nie) Sif die meel en sout saam. Vryf sagte botter met vingerpunte by die meel in tot dit frummels maak. Dit kan in in die voedselverwerker gedoen word (ek hou te veel van hierdie lekker stap om dit vir ‘n masjien te gee om te doen.) Voeg die frummels geleidelik by die kokende melk en roer aanhoudend. Verlaag die hitte en laat sag prut vir sowat 8 minute.

Bedien met kaneelsuiker.

NOTA:

Ek het hierdie e-briefie van Wiesie van der Poll gekry na  een van my radiopraatjies oor melkkos en melksnysels; Dit het ook ander  herinneringe losgewoel:

“Jou melkkosresep vanoggend laat my nou na my ma verlang – sy’t die lekkerste melkkos gemaak maar met spaghetti.  Macaroni en kaas met tamaties op en die vleisie by was wors, vleis en rys (sonder die gebruiklike aartappels by) – dan gooi ek klomp worcestersous oor. Ook droë soetkoekies met  korente in – met glas op skinkbord uitgedruk; en haar melktert was altyd ‘n treffer – sy het kaneel saam met die melk gekook.

Sy is al 6 jaar oorlede.  Die laaste kos wat sy gemaak het was skenkels.  Dis laaste wat ek lekker ge-eet het.  Kos is vandag net iets vir my wat jy moet eet om te oorleef en tyd om te kry.

Snaaks hoe mens sekere geregte vanself sprekend aanvaar.  My tannie (daai tyd 70) het eers sowat 10 jaar terug by my ma gehoor van macaroni en kaas.  Destyds toe my ma in hospitaal toe is met my geboorte, het my broer vir my ouma kapok aartappels gevra.  Sy het nie geweet wat dit is nie.

My ma was in Adelaide in ‘n huishoudkunde skool.  Ekt vandag nog haar skoolresepte boek (in haar handskrif) waaruit sy dikwels vir ons koekies gebak het.

Sit en tjank sommer hier.

Wiesie van der Poel.”

Die misterie van malvapoeding

16 Aug

Ons poedingskatkis loop oor van warm bruinpoedings met stroopsoetigheid wat die eter in ’n suiker-beswyming laat. Wat die eetbare erfstukke te kort skiet aan skoonheid, vergoed hulle voor met beskrywende name soos fluweelpoeding, skrikkeljaar-poeding en kabinetspoeding. Maar die gesalfde van die bruinpoedings is malvapoeding – almal se gunsteling en ons land se simbool van soetigheid.

Malvapoeding soos dit pronk in die kookboek Kokkedoor (Human & Rousseau)

Malvapoeding soos dit pronk in die kookboek Kokkedoor (Human & Rousseau)

Met die onlangse besoek van pres. Barack Obama van Amerika is die staatsbanket afgesluit met malvapoeding, vla en vrugte.  Selfs Oprah Winfrey se persoonlike sjef het sy eie weergawe.

Wêreldroem ten spyt is die oorsprong van malvapoeding vol intrige en misterie;  ’n kulinêre geheim waaroor kenners uiteenlopende menings het. Verwys die naam dalk na die sponserige, malvalekkeragtige tekstuur? Na ’n soetwyn van die jaar toet? Na ’n inheemse surrogaat vir rooswater? Is dit ’n kinkelpoeding uit die jare van hipsters, klokbroeke of byekorfhaarstyle?

Malva-Sherlock

Die koskenner Hetta van Deventer se belangstelling in die malvapoeding-raaisel is opnuut geprikkel tydens haar voorbereiding vir die onthoukos-reeks Kokkedoor: “Wat my opgeval het, is die afwesigheid van resepte vir malvapoeding in die ouer tradisionele resepteboeke.”

Die malva-onthoupoeding wat sy ken, is ’n ryk bruinpoeding met appelkooskonfyt, ’n eetlepel asyn en koeksoda in die beslag en ’n weelderige roomsous (met ’n stywe knerts brandewyn of sjerrie) wat oorgegiet word sodra die poeding uit die oond kom.

Soos ’n gastronomiese Sherlock Holmes bespied sy ou Suid-Afrikaanse kookboeke van die laat 1880’s. Nie eens Hildagonda Duckitt se boeke van die eeuwisseling verwys na malvapoeding nie. ’n Poeding-opus met meer as 60 poedingresepte en vele bruinpoeding-variasies – Di Afrikaanse koek en poeding boek deur “ ’n Frystaatse dame” van 1914 – swyg ook. S. van Tulleken en mev. Slade is ook stil.

In ’n 1912-resepteboekie deur mev. P.W. de Klerk spoor Hetta die eerste verwysing na malvapoeding op.

Hierdie uitgawe en sy Afrikaanse opvolger van 1924 – Suid-Afrikaanse kookkuns vereenvoudigd – noem dit malvapoeding, maar dit bevat geen sjerrie, brandewyn, wyn of appelkooskonfyt nie. Daar is ook geen spoor van roos-pelargonium (“malva”) as geurmiddel nie en die sous word apart bedien. Steeds nie ons moderne malva nie.

Rooswater of soetwyn

Terug na die stapeltjie betroubare ou boeke: In C. Louis Leipoldt se Kos vir die kenner (1933) word malvapoeding steeds vermis.

Hetta spoor ook niks op in S.J.A. de Villiers se Kook en geniet van 1951 nie. Elke poedingmaker maak die poedingsous apart, eerder as om dit oor die warm poeding te giet. (My ma se ou 1950’s Kook en Geniet het ook nie die resep in en ; en my uitgawe van 1978 swyg ook oor malvapoeding).

’n Onlangse gesaghebbende bron, Die groot Boerekosboek (2012) deur Dine van Zyl, verklaar die malva-naam aan die hand van “malvesy”, ’n gewilde, geurige, gefortifiseerde soetwyn van die Middeleeue. Volgens Dine is dit as bestanddeel in ’n poedingsous gebruik. Die poeding is “malvesypoeding” genoem en later verkort na malvapoeding.

Hetta het gaan kers opsteek by die bekende wynmaker Danie de Wet van Dewetshof wat bevestig dat malvesy vroeër jare ’n bekende soetwyn aan die Kaap was.

Dr. Hettie Claassens, kosnavorser en skrywer van Die geskiedenis van Boerekos – bekend om haar vlymskerp vermoë om kosraaisels uit te pluis – meen die “malvezij” het nie ’n rol gespeel nie, maar eerder die destydse gebruik om kos met rooswater te geur.

Omdat nie alle Kaapse kokke toegang tot rose gehad het nie, het hulle die welriekende blare van die Kaapse roos-pelargonium (verkeerdelik na die Europese malva genoem) ingespan.

Lanzerac se kombuis en tuin

Die gerekende koskenner Peter Veldsman staan ’n ander verklaring voor: Hy meen die oorsprong lê by die Lanzerac-hotel in Stellenbosch.

Op ’n dag iewers in die 1950’s gee die eienaar, David Rawdon, die bruinpoeding vir die buffettafel een kyk en vaar die tuin in vir malvablare om die poeding mooi te maak. Van toe af sou dié poeding bekend staan as malvapoeding.

“Gereken Peter se koservaring en kennis lyk dit na ’n moontlikheid,” meen Hetta. “Die tydlyn lyk ook reg.”

Malvapoeding met ‘n ma en ‘n peetpa

Daar is nog vingerafdrukke op die malvapoeding. Die koskenner en restaurateur Michael Olivier, wat as die peetpa van malvapoeding bekend staan, voel baie sterk daaroor dat David Rawdon van Lanzerac nie blare bo-op ‘n malvapoeding sou sit en aan gaste voorsit nie. Hy wat Michael is het ‘n baie nou verhouding met die malvapoeding, want dit was in sy tyd as hotelbestuurder van Boschendal wat die poeding sy beroemdheid gekry het. Maggie Pepler het  in 1979 die oorspronklike resep na Boschendal gebring het terwyl sy daar as sjef uitgehelp het.  (Tannie Maggie is die moeder van Dave Pepler, aanbieder van die program ‘Groen’).

Meer as drie dekades later verskyn malvapoeding steeds op Boschendal se buffettafel en beskryf hy Maggie as “die malvapoeding-voorsiener vir die nasie”.

Dit laat my wonder: Maggie Pepler was vroeër jare betrokke by die Lanzerac-hotel. Dalk is “Mev. Ellis se lekker poeding” met sy ryk roomsous (wat in Februarie 1973 in die Foto-Rapport-bylae verskyn het) ’n variasie van ’n heerlike poeding wat hulle dalk by die Lanzerac geëet het?

Het ‘n malvablaar-versierde bruinpoeding sy weg dalk via Maggie na die Boschendal-buffet gevind?

Die vrae weeg swaarder as die antwoorde.

Nog Suid-Afrikaanser malvapoeding

Hierdie resep verskyn in die kookboek Kokkedoor, wat volgende maand op die rakke beland. Die kinkelkok Rendil Pietersen het rooibostee by die tradisionele sous gevoeg om dit nog meer Suid-Afrikaans te maak. 

(my nota: Die brandewyn kan met soetwyn of sjerrie vervang word. Dit kan ook uitgelos word, maar na my mening is dit malvapoeding se nefie Jan Ellis wat dan aan tafel kom kuier.)

Jy het nodig:

Malvapoeding

  • 2 eiers
  • 180 ml (¾ k) suiker
  • 375 ml (1½ k) koekmeel, gesif
  • 7,5 ml (1½ t) bakpoeier
  • 7,5 ml (1½ t) koeksoda
  • knippie sout
  • 40 ml fyn appelkooskonfyt
  • 45 ml (3 e) asyn
  • 180 ml (¾ k) melk

Rendil se rooibostee-en-brandewynsous

  • 375 ml (1½ k) melk
  • 180 ml (¾ k) suiker
  • 170 g botter
  • 90 ml hanepoot-brandewyn
  • 90 ml sterk rooibostee
  • 15 ml (1 e) vanieljegeursel

Só maak ’n mens:

  1. Voorverhit die oond tot 180 °C. Smeer ’n oondvaste bak.
  2. Klits die eiers en die suiker saam tot lig en skuimerig. Voeg die meel, bakpoeier, koeksoda, sout, appelkooskonfyt en asyn by en meng goed.
  3. Voeg die melk by en klits tot die mengsel glad is.
  4. Giet die mengsel in die voorbereide bak.

Bak 35 tot 40 minute lank tot gaar.

Rooibostee-en-brandewynsous

  1. Verhit al die sousbestanddele saam en kook vyf minute lank.
  2. Giet die warm sous oor die warm poeding.

 * Hierdie is ‘n weergawe van my artikel wat in Beeld Pols en Die Burger Naweek verskyn.

Peerkoek met Pinotage stroop en kersiekonfyt

2 Aug

Die  Peer. Die filosoof se vrug, die middelboom van die antieke Grieke se vrugteboorde. Heilig vir Afrodite, die gevalle aristokraat van La Varenne, die arm familielid van die appel.

Gesny en geskep. (Foto Ian).

Gesny en geskep. (Foto Ian).

Om te weet hoe peerboomhout ruik is om die parfuum van goue dou te kan verbeel. Om die eerste bloeisels aan die tak te sien is om die belofte van lente in die lug te snuif.

Om pere te ruik is om te verbeel hoe goue dou ruik (Foto: Errieda)

Om pere te ruik is om te verbeel hoe goue dou ruik (Foto: Errieda)

Pere is ‘n simbool van ‘n geseënde lang huwelik, hul knoetsige stamme staan vir ‘n lang lewe. Daarom het die Duitsers glo ‘n peerboom geplant as ‘n dogtertjie gebore is om haar vrugbaar en sterk te maak; haar huwelik en haar lewe lank te laat hou. Dis ook wys om by die Chinese kers op te steek wat glo dat minnaars nie saam aan dieselfde peer moet eet nie, want dit bring skeiding.

Minnaars moenie saam aan 'n peer eet nie: dit bring skeidng glo die Chinese. Foto: Ian

Minnaars moenie saam aan ‘n peer eet nie: dit bring skeiding glo die Chinese. Foto: Ian

 Peergebak uit die boek uit

Pere is een van my gunsteling vrugte vir nageregte en koek, soos duidelik uit my vorige blog-inskrywings te lese is: pere in die oond gebak met esdoringstroop, so ook die  formidabele peerkoek met die stingeltjies uit Yvette van Boven se Home Made Winter.

Ek het verder gesnuffel en ‘n resep uit Diana Henry van Noord-Ierland se nuutste book Food from Plenty gekry vir ‘n peerkoek duisend. Ek het dit Suid-Afrikaans gemaak deur pinotage vir die stroop te gebruik en heel kersiekonfyt uit ‘n vriendin se spens te bedel.

Pere in Pinotage; kersies uit die spens, amandel- en vanieljegeure: wat is NIE lekker aan hierdie koek nie! (Foto Errieda)

Pere in Pinotage; kersies uit die spens, amandel- en vanieljegeure: wat is NIE lekker aan hierdie koek nie! (Foto Errieda)

PEERKOEK MET PINOTAGESTROOP EN KERSIEKONFYT

Stroop:

350ml rooiwyn (ek gebruik Diemersdal se Pinotage)

200g strooisuiker

2 brëe stroke suurlemoenskil en sap van ½ suurlemoen

6 pere, geskil, halveer en klokhuise verwyder

 Koek:

200g botter

200g geelsuiker

75g fyngemaalde amandels

7,5 ml bakpoeier

300g koekmeel, gesif

4 eggs, liggies geklits

10 ml vanielje geursel (ek gebruik die ware Jakob)

125ml karringmelk

Versiering: 1 flessie kersiekonfyt

 Metode

 Begin om die pere in die rooiwyn sag te kook: Gebruik ‘n kastrol wat groot genoeg is dat die pere in ‘n enkellaag daarin kan pas. Plaas die wyn, suiker, suurlemoenskil en sap daarin en bring stadig tot kookpunt en roer om die suiker op te los. Draai die hitte laer en sit die pere in (mooi in ‘n enkellaag).

Prut die pere saggies, draai na 10 minute om en prut verder tot sag (altesaam sowat 20 minute).

Wenk: die pere kan oornag in die stroop om die kleur van die pere te verdiep.

 Maak nou die koek:

Voorverhit die oond tot 170°C. Smeer ‘n losboompan (23 cm) baie goed met botter.

Haal die pere uit die stroop met ‘n gaatjieslepel en plaas die pere op die bodem met die gesnyde kant na onder – in ‘n sirkel soos wielspeke. Wissel die steelkant en lyfkant af.  (Behou die stroop – dit word later oor die gaar koek gegooi.

 Room die botter en geelsuiker tot lig en romerig. Meng die amandels met die gesifte meel en die bakpoeier. Voeg die eiers geleidelik by die geroomde botter en suiker en klop goed na elke byvoeging. (Wenk: as dit lyk of die mengsel skif, sprinkel ‘n bietjie meel oor).  

Meng die vanieljegeursel en die karringmelk by en vou die meel-bakpoeier-amandelmengsel by. Skep die beslag bo-op die pere. Bak vir 50-55 minute. Gebruik ‘n toetspen in die middel van die koek om te bepaal of dit gaar is – dit moet skoon uitkom sonder ‘n geringe sweempie van deeg.

 Maak die koek versigtig van die koekpan se rand los met ‘n mes en keer die koek uit. Moenie skrik as enige van die pere aan die koekpan vassit nie – woel dit liggies los en plaas terug op hul plek.

Nou vir die stroop se gooi: Sowat ‘n koppie stroop sal oorbly. Steek gate in die koekgedeelte wat tussen die pere uitsteek, gooi die stroop oor die hele koek. Laat afkoel. Skep (eerder as smeer) kersiekonfyt in hopies in die die middel van die koek.

Nou vir die bediening: Bedien met room, of ‘n mengsel van room en jogurt of crème fraiche. Die surigheid daarby is heerlik.

 {Laaste peer-gedagtes – uittreksel uit ‘n vorige blog-post}

‘n Peer in elke vrou

Soos vrouelywe ook kom pere in vele vorms. Daar’s die lang, dunnekkiges, soos die geel-groen beurre bosc, of die eiervorm beurre hardy met growwe skil maar ‘n hoogsheerlike aroma.  Packham met die onreëlmatige lyf en groen kleur eet jy die oomblik wat jy voel daai stingeltjie begin mee gee – sy wil nie ge-eet word as sy geel is nie, want dit beteken sy’s melerig.

Bon chretien met die liggeel spikkelskil is ovaal van lyf. Al laat haar kort nekkie haar kort voor beeldskoon, is sy sag en sappig …. Ietwat van ‘n dienende Marta. Bruin Forelle is ook so ‘n spikkelpeer; op haar soetste wanneer sy ‘n blos op die wang het. Die lekkerse peer vir net so eet is die Comice – nou wel nie die mooiste peer in die boord nie, maar die soet, fluweelsagte tekstuur op die tong maak op vir haar windverwaaide voorkoms.

Pere hou van ander geure

Pere laaik appels en appelkosies, kersies, bosbessies, sjokolade, dennepitte, okkerneute, suurlemoenskil, kaneel, gemmer, naeltjies en vanielje. Aan die sout kant, span dit in saam met roquefort, roket, port, parmesaan, bokmelkkaas, pinotage, pancetta en prosciutto.

 

Asynhoender met spek + uitjies & korrelkonfyt- en gemmer asynpoeding

19 Jul

 

 

Asyn is vir kos wat ‘n uitroepteken vir leestekens is, glo ek. Goeie asyn maak sy punt met een ! Goedkoop asyn skree kliphard met hordes  !!!!!!!!! (Terloops. ek het ‘n broertjie dood aan die obsessiewe gebruik van uitroeptekens in sosiale media!).

Asynhoender gemaak soos die peasant van Lyon. Ian het die foto geneem.

Asynhoender gemaak soos die peasant van Lyon. Ian het die foto geneem.

 

Asyn dra deesdae ‘n trend-etiket; Hoogmode en bo-aan foodie-hipsters se lieflys. Vir my is asyn meer van ‘n hartsding as ‘n mode-artikel. Dis gewoonlik die asynerige, souterige, peperige slaaisappies van die eenvoudige tamatie en uie slaai; of die sweempie van asyn in my ma se hoenderpastei wat my week laat.

Asyn + sout: Dis hoe ek  die somer aan my vingerpunte kan proe wanneer ons vis en slaptjips by Snoekies in Houtbaai gaan eet…. Die tjibbe met groot skudde sout geseën, slopperig  van al die die asyn wat dit opgemop het. 

Met my geringe sakgeld as kind was die lekker der lekkerste  die sout en asyn chips (crisps) by die skool snoepwinkel. Die pakkie was blou as ek reg onthou. Dit het my kiewe laat saamtrek, en vandag is een bros, krakerige hap is genoeg om my weer skoolkind te maak met ‘n bottelgroen skooljurk aan.

My ma het net twee bottels asyn aangehou – wit asyn en bruin asyn. Sy’t daarmee piekels gemaak, slaphakskeentjies en sommer gebruik as algemene huisskoonmaakmiddel ook. Geen ag geslaan op die adelstand of boerestand van asyn nie. Ek wil glo dat sy, wat met tuisgemaakte asyn grootgeword het, nie werklik ooit besef het dat daar swak asyn bestaan nie – die soort waarmee jy die stortgordyn afvee om die skimmel weg te hou.

Nie dat ek ‘n asynsnob is nie, maar daar is tog ‘n saak uit te maak vir goeie asyn. Ek sit met ‘n spensrak vol asyne van oor die wêreld – swart asyn uit China en ryswynasyn uit Japan, sjerrie-asyn uit Spanje, 30-jaar oue asyn uit Prins Albert (ek bewaar die paar bottels wat ek by die Du Toits gekoop het met my lewe en is baie suinig daarmee). Appelasyn en sjampanje-asyn. Bruin en wit balsamiese asyn ook, maar ai, oppas vir misplaaste entoesiasme om dit oor als te drizzle en te splash.

Asyn word wel oor my lensiesop gesprinkel, oor bros soutribbetjie en bredies wat bietjie opvars soek. En as die asyn te gespierd is, verdun sy krag met bietjie water. Ek maak ook ‘n verfrissende kweper- en steranys asynstroop wat met sodawater ‘n verkwikkende lang drankie vir grootmense is.

Asyn + soet in shrubs + sharbats + shiraabs

Asyn-cocktails is ook besig om opspraak te maak, veral saam met vars vrugte. (Die asyn vervang die gebruik van suurlemoen- of lemmetjiesap. Probeer dit in een van New York se swanky eetplekke en bars as jy ‘n wêreldreisiger is). Dit was eintlik ‘n baie ou gebruik voor die dae van verkoeling om vrugte in ‘n mengsel van suiker en asyn te bewaar, en sommer met ‘n skoot alkohol om die bewaring verder te vat en die koeldrank se onskuld weg te neem.

Drink-asyne is veral in die Ooste baie gewild waar dit as ‘n gesondheidsdrankie gesien word. In Amerika word die drankies van asyn, vrugte en suiker ‘shrubs’ genoem – ‘n heerlike storie vir ‘n ander dag. Siende dat die oorsprong van die woord shrub in die Arabiese shiraab (drankie) gewortel is, kom die gebruik baie verder terug as wat die hipsters ons wil laat glo.

Sharbat, ‘n Iranese drankie van asyn, stroop, vars kruisement en komkommer met baie ys klink na net die ding vir ‘n warm dag in die Karoo.

My luukse peasant gereg op my nuwe emaljebord wat ek by die Karoo Handelspos

My luukse peasant gereg op my nuwe emaljebord wat ek by die Karoo Handelspos

Hoender en asyn saam in die pot

‘n Robuuste heerlikheid is die Franse gebruik uit die Lyon distrik om hoender in ‘n asynsous te bedien. ‘n Eenvoudige resep vir asynhoender uit Harry’s Bar in Venesië verskyn in ons kookboek Huiskok Glanskok.

Die asyn sny deur die vetterigheid en is ‘n ideale balanspunt vir die hoender. Dit verfris die tong en stimuleer die hongerte. Na asynhoender voel ek nooit asof ek my in ‘n beswyming in vervreet het nie.

Die hoofbestandele wat in hierdie landelike gereg kom - vervang die pancetta met ontbytspek en gebruik goeie asyn.

Die hoofbestandele wat in hierdie landelike gereg kom – vervang die pancetta met ontbytspek en gebruik goeie asyn.

ASYNHOENDER MET SPEK, UITJIES EN KNOPIESAMPIOENE

Ons dink nie twee keer om hoender in wyn te kook nie; hoekom nie ook asyn as die held te gebruik nie. Asynhoender, ‘n ‘peasant gereg’ uit Frankryk is een van Paul Bocuse se gunsteling-geregte – en Raymond Blanc is net so dol daaroor. Hulle maak dit ook op ‘n Franse ouma-manier, eerder as op ‘n restaurant manier. Daarin lê die sjarme. Die gebruik van pancetta maak dit natuurlik meer van ‘n luukse, maar ‘n paar repies ontbytspek doen ook die ding. Dit vra wel ‘n goeie organiese hoender vir die gewete en goeie asyn om hierdie landelike gereg te laat sing.

12 klein uitjies (die soort wat vir piekels gebruik word)

45 ml olyfolie

60 g pancetta of ontbytspek, in blokkies gesny

1 pakkie knopiesampioene, afgevee

3 knoffelhuisies, fyngekap

1 hoender, in 8 stukke opgesny (of braaipak met dye en hoenderboudjies)

190 ml balsamiek asyn

190 ml rooiwynasyn

500 ml hoenderaftreksel

3 lourierblare (vars of gedroog)

Fyngekapte pietersielie vir garnering

Bediening: met rys of fettucini

Metode: Kook die uitjies skil en al in gesoute water tot die skille net begin loskom, dreineer en verwyder die skille. Hou uie  eenkant. Verhit olie in ‘n groot swaarboompan en braai die spek of pancetta tot goudbruin. Haal uit met gaatjieslepel en hou eenkant.

Soteer die sampioene tot bruin en voeg die gaar uitjies en knoffel by. Soteer vir verdere 4-5 minute. Maak seker dat die knoffel nie brand nie en die uie heel bly. Haal uit met gaatjieslepel en hou eenkant.

Geur die hoenderstukke met sout en peper en braai in dieselfde pan sowat 10 minute aan ‘n kant. Voeg die balsamiese asyn, rooiwynasyn, sampioene, lourierblare, spek of pancetta, uie- en knoffel,  en hoenderaftreksel by. Prut tot die hoender net-net van die been af loskook. Proe en geur met sout en peper. Skep saam met al die sous in ‘n warm opdienbak en strooi pietersielie oor.

Sit eenvoudig voor met rys en 'n warm slaai soos murgpampoenrepe op die riffelpan gaargemaak met ligte slaaisous oor.

Sit eenvoudig voor met rys en ‘n warm slaai soos murgpampoenrepe op die riffelpan gaargemaak met ligte slaaisous oor.

KORRELKONFYT EN GEMMER-ASYNPOEDING

Soos met sagopoeding is dit een van ons tradisionele poedings wat sy volgelinge en sy vyande het. Ag jouself gealf as jou smaakbekers volwasse genoeg is vir die ‘tart’ smaak van hierdie outydse bruinpoeding. Ek gee dit ‘n kinkel met  korrelkonfyt en vars gemmer. (Heimlik hou ek van dit ongekinkel. Vir ‘n meer tradisionele smaak, gebruik appelkooskonfyt pleks van korrelkonfyt en laat die vars gemmer uit).

Bestanddele

Sous:

500 ml kookwater

300 g (375 ml) bruinsuiker

125 ml bruinasyn

3 cm knobbel vars gemmer, in skyfies

Beslag: 

30 ml botter

100 g bruinsuiker

30 ml korrelkonfyt

2 groot eiers, geklits

180 g (320 ml) koekmeel

5 ml koeksoda

2 ml sout

10 ml fyn gemmer

5 cm stuk vars gemmer, fyn gerasper

50 ml melk

 Opdiening: Vla of roomys met gemmerstukkies in stroop.

Metode

Verhit oond tot 180 ˚C. 

Maak die sous: Gooi die sousbestanddele in ‘n middelslag kastrol en prut sowat 8 minute. Giet sous in oondvaste bak en laat afkoel. Verwyder gemmerstukke.

Maak die beslag: Room die botter en suiker tot romerig. Voeg die eiers, konfyt en vars gemmer by en roer goed deur. Sif meel, koeksoda, gemmer en sout saam en klop by die bottermengsel in. Skep die beslag bo-op die stroop. Bak vir 35 minute tot gaar. Bedien die poeding warm met vla of roomys – en opsioneel met stukkies gemmer in stroop vir ekstra gemmer-skop.

.

Babagroente stowe sop met rouille op roosterbrood

12 Jul

Die skilder Cezanne was heel profeties toe hy gesê het: “Die dag gaan kom wat ‘n enkele, geelwortel die geboorte van ‘n revolusie gaan inlei.”aaa compilation

Ek en Ian (slaafkok soos hy homself noem) is op ‘n kosavontuur om te kyk hoe weelderig en opwindend ons gesond-eet kan maak. Toe ons gister deur die rakke van Woolies stap kon ek my verkyk aan die groenterak, want al die groente is nog behoorlik in hul babaskoene – van vinkelbolle tot eiervrug; van preie tot pragtige klein worteltjies, pronkerig met stronk en al. Waar’s die dae wat al miniatuurgroente baba-aartappeltjies en petit pois was … en dalk nog ‘n mieliestronkie.

Ja, dis so, die groentebedding is deesdae die in-ding op die kosfront en die wêreld deur is sjefs besig om groot naam te maak met hul groente-skeppings. Daar voor die winkelrak het ek my so vergaap aan die babas van die groenteryk dat ons daar en dan besluit het die beplande bouillabaisse, ‘n Provençaalse vissop word ‘n Niqoise-styl groente sop-cum-stowegereg. Geen vis nie, net die mooiste, lekkerste babagroentes in die heerlikse saffraan-en spesery gegeurde bad. En so koop ek sommer twee mooi blou sopbakkies, so blou soos die lug in die Provence van my verbeelding.

spesial blou bordjies vir 'n spesiale gereg.

spesiale blou bordjies vir ‘n spesiale gereg.

 {Terloops die woord bouillabaisse kom van die werkwoorde bolhi (om te kook) en abaissar (om hitte verminder, dus prut) en dis die proses wat ook met hierdie groente-weergawe gevolg word. As jy wil kan jy wel aan die einde stukkies gaar vis in die pot sit, maar dan is die groentetjies nie meer koning nie.}

 En natuurlik, dis nie Provençaals sonder die rouille-bedekte skyfies geroosterde baguette nie. Rouille is die Franse woord  vir ‘roes’, wat ‘n baie goeie beskrywing is vir die kleur wat die speserye aan die sous gee. Jy kan seker mayo koop, knoffel en rooipeper bysit en dit rouille noem, maar dis om jouself te ontneem van die beste. En hoe sê daai L’Oreal advertensie …. ‘because I’m worth it.’  

ai die babas is mooi!

ai die babas is mooi!

Provençaalse babagroente stowegereg met rouille (‘spicy’ knoffelmayo)

 Vir groentestowe:

60 ml olyfolie

12 baba-aartappels in die helfte gesny (nie geskil)

6 baba-uitjies, geskil en in kwarte gesny

4 jong preie, punte afgesny, goed gewas en in ringe gesny

2 vet knoffelhuisies, gekneus

1 rooi brandrissie, pitte verwyder en opgekap of 3 ml droë rissievlokkies

5 ml kerriepoeier

750 ml goeie hoender- of groenteaftreksel

Stewige knypie saffraandrade

3 stroke lemoenskil

4 takkies tiemie

Sout en peper

3-4 klein vinkelbolle, in lengte gesny

8 klein tamaties, soos Rosa-tamaties, in kwarte

Om te bedien: snytjies geroosterde baguette

 Verhit olie in pan en soteer die aartappels, uie en preie vir 15 minute. Skud die pan nou en dan dat die groente nie vassit nie. Voeg kerriepoeier, knoffel en rissie by en soteer nog ‘n minuut of wat. Voeg 500 ml van die aftreksel by. Gooi die saffraan, lemoenskil, tiemie, orige aftreksel, sout en peper by en laat prut vir nog  10 minute of tot aartappeltjies sag is, maar nie stukkend gekook nie. Voeg die vinkel en tamatie by en prut nog 10 minute. Nou’s die sop reg.

Die naam Rouille is afglei van die Franse woord vir 'roes', soos die kleur van die sous.

Die naam Rouille is afgelei van die Franse woord vir ‘roes’, soos die kleur van die sous.

 Vir die rouille:

 Bietjie growwe sout

2-3 knoffelhuisies, grof gekap

2 eiergele

150 ml olyfolie

10 ml tamatiepasta

Suurlemoensap na smaak

2,5 ml rooipeper (cayenne pepper)

Maal knoffel en sout saam in stamper en vysel. Meng die eiergele by en dan begin die sports: terwyl jy die heeltyd meng met ‘n whisk of ‘n elektriese handklitser voeg die olie DRUPPEL vir DRUPPEL by en klein bietjie sout en peper. Die mengsel sal nou verdik. Maar ernstig nou: moenie nog olie bysit voor elke drupel olie behoorlik ingemeng is nie. Sodra al die olie by is en die mengsel lekker dik is, roer die tamatiepasta, rooipeper, suurlemoensap en sout+peper na smaak by. As jy wil kan die fyn gerasperde skil van 1 lemoen ook bygeroer word.

Om te bedien: Verdeel die groentestowe in 4 sopbakkies en plaas ‘n geroosterde snytjie baguette met ‘n stewige skeppie van die rouille bo-op. Speel mooi Franse straatkafee-musiek en verbeel jou jy is in Provence!

 *Die resep is aangepas uit Diana Henry se “Food from Plenty,” een van die allergunstelinge in my kookboekversameling.

 

Witbrood en tuisgemaakte goue stroop

5 Jul

In die wyse woorde van Nic van Wyk, mede-beoordelaar van Kokkedoor: “Ek het al baie brood gebak, ek het ook al baie flops gebak, maar ek het nog nooit ‘n slegte tuisgebakte brood geproe nie.”

Goue stroop, 'n outydse tuisgemaakte lekkerte, is 'n goeie verskoning om brood te bak. (Foto Roxy Laker by Huiskok HQ)

Goue stroop, ‘n outydse tuisgemaakte lekkerte, is ‘n goeie verskoning om brood te bak. (Foto Roxy Laker by Huiskok HQ)

Kokkedoor, die deurbraak-kookprogram op Kyknet wat oor onthoukos handel, was vol outydse heerlikhede en natuurlik ook interessante moderne kinkels. Baie geluk aan Mynhardt Joubert en Tiaan Langenegger wat gewen het; asook vir naaswenners Ida Klopper en Theresa de Vries wat hulle ‘n goeie ‘run for their money’ gegee het!

aaa mooi broodjies IMG_7991

Hierdie is ‘n voorbeeld van hoe iets alledaags uit die ou dae vandag meer plesier kan gee as wat die moderne winkel met al sy geriefskos ooit kan doen.  Hoekom ek dit kies is omdat dit my so aan my ma laat dink, vir wie sagte vet en goue stroop op plaasbrood in haar kinderdae een van die lekkerste ding op die hele aarde was. Die broodjie is maklik om te maak en jy roer dit tot elasties, pleks van om te knie.

Kokkedoor-Witbrood met tuisgemaakte gouestroop

Vir die bakdag-piekniek episode het Ida Klopper en Theresa De Vries hierdie broodjie gebak. Winkelwitbrood kan nooit kers vashou by ‘n heerlike tuisgebakte broodjie nie.  Maak daarby jou eie goue stroop vir ’n ware onthousmaak.

Bestanddele

500 g witbroodmeel

1 pakkie kitsgis

50 g gesmelte botter + ekstra gesmelte botter om oor die brood te smeer vir glans.

5 ml suiker

5 ml sout

Ongeveer 300 ml sterk lou water of melk en water gemeng

Metode

Plaas alle droë bestanddele in ‘n groot mengbak. Voeg die botter by die louwater en roer die helfte van die mengsel by die meel.

Voeg die res van die water bietjie vir bietjie  by tot ‘n sagte elastiese deeg gevorm is..

Maak met kleefplastiek toe en laat rus op ‘n warm plek tot dubbel die grootte. Vorm ‘n brood en plaas in ‘n pan. Laat weer rys in die pan en bak by 200ºC vir 30 minute.

Smeer gesmelte botter oor vir glans.

Goue Stroop

Tuisgemaakte gouestroop is ‘n groot bederf. Jy kan self gourmet-gouestroop maak deur neute of sade daarby te voeg. 

Bestanddele

6 x 250 ml suiker

500 ml water + 250 ml water ekstra

5 ml kremetart

5 ml sout

 Metode

Plaas suiker, 500 ml water, kremetart en sout in ‘n kastrol en kook tot dit ‘n amber stroop vorm. Haal van die plaat af en voeg 250 ml koue water versigtig druppelsgewys by terwyl jy aanhou roer. As stroop afgekoel het, kan pistasieneute, haselneute, granaatpitte of ‘n vanieljepeul bygevoeg word.

 Kyk uit vir die Kokkedoor Kookboek wat September 2013 op die winkelrakke verskyn.

Japie se gunsteling: sitruspoeding met sy eie sous

21 Jun

‘n Wêreld sonder suurlemoene? Geen lemoene meer nie? Nie eers ‘n nartjieskil nie?As dit moét kan ek leef sonder pomelos, clementines én lemmetjies, maar sonder my skattebol-sitrusvrugte sien ek net ‘n bleek bestaan.

Suurlemoene, lemoene en Spier-eiers reg vir bak van Japie se Gunsteling.

Suurlemoene, lemoene en Spier-eiers reg vir bak van Japie se Gunsteling.

My hartsvriende verstaan dat my siel ‘n sitrusgeurtjie het. ‘n Week gelede warrel kosvriendin Marinda hierin met twee sakkies plaasjapie-suurlemoene, vars van die boom af. Ek het selfs nou soos ek hier sit – op ‘n grou wintersdag in Junie – my gunsteling dag-‘reukwater’ aan, geskenk deur vriendin Inez wat ook my suurlemoenliefde verstaan: Davidoff se Summer Fizz. Eerder as reukwater, parfuum of eau de cologne word dit ‘cool water’ genoem; en dis ene lemoen en suurlemoen. Daarin lê die wonder van sitrus vir my: sonstraal en koel briesie in een.

So is dit met my gunsteling poeding. ‘n Gebakte sitruspoeding (met lemoen en suurlemoen) wat die vermoë het om jou op ‘n wintersdag van jou koue kleintoontjie tot jou kroontjie op te warm; maar jou ook na ‘n swaar winterbredie verfris en lig agter te laat.aa enkel skepping mooi IMG_8980 resize vir blog

Dalk ken jy die poeding: Japie se Gunsteling. Ek sê dit met huiwerigheid, want dalk ken jy dit nie. Ek het gedink die hele wereld weet van Japie se Gunsteling, tot ek onlangs deur my betrokkenheid by Kokkedoor, ‘n Afrikaanse kookprogram oor onthoukos, agtergekom het dat ‘n jonger generasie sjefs (en huiskokke), nou in hul twintigs en vroeë dertigs,  nog nooit van Japie se Gunsteling gehoor het nie.

Ek begin rondvra by ander jonger kokke en besef die on-glo-bare is waar. Japie se Gunsteling, eens die goue treffer van ons poeding-skatkis, gaan onder ons oë wegkwyn as ons nie die heerlikheid daarvan betyds besing nie. Vreemd, want dis ‘n poeding wat nie veel langer vat as poeding-uit-‘n-boks nie; onder ‘n uur dan’s Japie geklits, gebak en reg om te eet. En die sous ook.

Vir diegene wat nog nie ‘n Japie-aanhanger is nie – ‘n bietjie agtergrond.  Dis ‘n ligte, sitrusgegeurde gebakte poeding (a) met ‘n sponsige, soufflerige bo-laag; en (b) steek die lepel in dan ontdek jy die heerlike, fluweelsagte sitrussous onder. ‘Self-saucing’ noem die Engelse dit.

Ek hou van Japie lekker donker gebak.

Ek hou van Japie lekker donker gebak.

Alhoewel nie ‘n unieke Suid-Afrikaanse skepping nie (soortgelyke sitruspoeding kry jy van Australië tot Amerika, van Brittanje tot België maar nêrens kry jy ons skatkis-weergawe van met ‘n romantiese storie agter die naam nie. Hetta van Deventer-Terblanche, ‘n kenner van kosgeskiedenis, vertel my dat die poeding sy naam gekry het by Mev SJA De Villiers, skrywer van Kook en Geniet, gewildste resepteboek ooit in ons land. Mev SJA se man Japie moes die resepte proe nadat sy dit getoets het en hierdie poeding was sy gunsteling. En daar word die poeding na hom gedoop.

Al klagte wat ek teen die resep in my 1970’s uitgawe van Kook en Geniet gehad het is dat ek altyd die resep in my kop moes verdubbel, omdat die oorspronklike resep te min is. In die volledige hersiene uitgawe van 2009 is die oorspronklike resep met ‘n derde vermeerder sodat 4 mense wat matigheid voor oë hou, tevrede sal wees. Amper daar. (Ek verdubbel steeds my oorspronklike resep. Die bietjie wat oorbly is lekker vir later se gesnuffel in die kombuis.)

Ek het nog nooit iemand ontmoet wat nie van Japie se Gunsteling hou nie. Probeer dit as jy dit nog nie gemaak het nie. Maak dit gerus weer as jy dit lanklaas gemaak het. En leer iemand na aan jou om dit ook te maak. ‘Let’s spread the sunshine!’

Twee spierwit eiers onder die 12 bymekaar gemaak op Spier se plaas

Twee spierwit eiers onder die 12 bymekaar gemaak op Spier se plaas

Japie se Gunsteling

Hierdie is die aangepaste weergawe soos dit in Kook en Geniet se hersiene 2009-uitgawe verskyn.

4 porsies

3 groot eiers, geskei

190 ml – 375 ml strooisuiker (afhangende van hoe soet jy dit verkies)

375 ml melk

100 ml meelblom

310 ml lemoensap

30 ml suurlemoensap

Gerasperde geel skil van 1 lemoen

Gerasperde geel skil van 1 suurlemoen (my eie byvoeging)

45 ml botter, gesmelt

Metode:

Voorverhit die oond tot 180°C.

Klits die eiergele, voeg die suiker daarby en klits tot lig en donserig.

Voeg die helfte van die melk by en klits tot die suiker opgelos het.

Klits die meel en dan die orige melk by.

Voeg die lemoen- en suurlemoensap, die skil en die gesmelte botter by.

Klits die eierwitte styf en vou in.

Skep die mengsel in ‘n gesmeerde oondvaste bak. Plaas in ‘n pan met kookwater en bak sowat 45 minute tot mooi bruin. Dit vorm ‘n fyn kors bo-op en ‘n sous onderin.

Wenke:

  • Ek hou daarvan om dit met ‘n bietjie geklopte room voor te sit.
  • Om die sitruskarakter te verhoog, klits marmalade by die beslag in.  

Gebakte suurlemoenpoeding

Hierdie Kook en Geniet-poeding is vir die dag wat jy smag na die lieflike skerp karakter wat net suurlemoen kan gee, of vir die dag wat die lewe jou te veel suurlemoene (sonder lemoene) gegee het.  Die poeding vorm ook, soos Japie se Gunsteling, sy eie sous.

90 ml sagte botter

320 ml strooisuiker

4 eiers, geskei

500 ml melk

125 ml meelblom

125 ml suurlemoensap

10 ml fyngerasperde geel suurlemoenskil

Metode: 

Voorverhit oond tot 180°C.

Klop die botter en suiker tot romerig. Klits die eiergele en voeg by. Meng goed.

Meng die melk en meelblom om die beurt saam met die suurlemoensap- en skil by. Klits die eierwitte styf, vou in en giet die beslag in ‘n gesmeerde oondvaste bak.

Sit die bak in ‘n pan met kookwater en bak 45 minute lank of tot goudbruin. Die poeding vorm, net soos Japie se Gunsteling, sy eie sous.

 Ietsie meer oor sitrus:

 Volgens Sarah Woodward, skrywer van Oranges & Lemons, kom lemoene en suurlemoene oorspronklik van die oostelike deel van die Himalayas, waarna dit deur China en toe Indië gereis het tot in die Mediterrene. Tydens die More van Noord-Afrika se besetting van Mediterreense lande is lemoen- en suurlemoenboorde aangeplant.

 Volgens HW Claassens, skrywer van Die Geskiedenis van Boerekos, is suurlemoene in Jan van Riebeeck se tyd in die Kaap aangeplant. Op 25 Julie 1661 skryf hy in sy dagregister dat hy twee suurlemoene gepluk het. Amper genoeg vir ‘n gebakte suurlemoenpoeding!

sjokolade bierbroodjie

14 Jun

Ek bak vandag ‘n koek vir almal wat dink hulle kan nie koek bak nie. Al wat moeilik aan hierdie koek is, is om jou selfbeheersing te behou en nie ‘n tweede en derde sny ook te eet nie. Ek bak vandag ‘n koek vir almal wat wel KAN koek bak en iets anders en besonders soek. Hierdie koek bak ek veral vandag vir die sjokolade-verslaafdes wat nuwe maniere soek om hulle sjokolade fix te kry.

Donker+ diep behaaglik. (foto Errieda)

Donker+ diep behaaglik. (foto Errieda)

Waarvan ek praat is ‘n sjokolade bierbroodjie. Diep en donker en dekadent.  Alles hieraan is donker – die bier wat jy gebruik en die sjokoladeblokkies wat jy daarin breek. Jy kan dit warm eet as nagereg met ‘n lekker ganache sjokoladesous of  jou geduld beproef en dit laat afkoel. Dan eet jy dit met styfgeklopte room. Suurroom of crème fraiche ook lekker.

Die resep is van die fynbak-sjef Will Torrents (Frans-grootgeword en nou in Brittanje).  

aa blog bestanndele IMG_8709

Sjokolade-bierbroodjie met crème fraiche 

Maak 8 snywe

125 g botter, in stukke gesny

125 ml donker bier (milk stout)

125 g bruismeel

2,5 ml koeksoda

40 g kakaopoeier

125 g strooisuiker

75 ml melk

1 eier, geklits

5 ml vanieljegeursel

50 g donker sjokolade, in stukke gebreek

Metode

Voorverhit die oond tot 180°C met die oondrak in die middel. Voer ‘n klein broodpannetjie met bakpapier uit. In ‘n kastrolletjie, verhit die bier en botter saam oor lae hitte tot die botter gesmelt is.

In ‘n mengbak, sif die meel, kakaopoeier en koeksoda saam. Voeg die suiker, melk, eier, vanielje en gesmelte bottermengsel by en meng deur met ‘n houtlepel. Roer sjokoladestukkies deur.

Skep uit in die voorbereide broodpannetjie en bak 50 minute tot ‘n toetspen skoon uitkom. ‘n Kraaklyn op die kors is heeltemal normaal. Laat effe afkoel en keer uit op afkoelrak.

Vir opdiening: Eet dit warm as nagereg met sjokoladesous of laat afkoel en eet met styfgeklopte room, suurroom of crème fraiche.

Die liefste klein kuiergas hou sommer twee bordjies reg vir sjokoladekoek (foto Roxy Laker)

Die liefste klein kuiergas hou sommer twee bordjies reg vir sjokoladekoek (foto Roxy Laker)

  • Volg Errieda du Toit se kosrubrieke in Die Burger en Beeld, luister na Huiskok Glanskok op RSG, Vrydae 9.15 vm.  of volg Errieda op Twitter @huiskok.  
  • Net na hierdie ‘post’ verskyn het het ek die pittige briefie van ‘Marius’ ontvang: “Hallo Errieda, Daai sjokolade bierbroodjie van jou het nou ‘n nuwe (onbedoelde) jassie aangetrek, en in die proses sommer sy DNA nog verder verryk. Ek het dit in skywe gesny nadat dit afgekoel het, en toe in ‘n lugdigde houer in die yskas vir so 10 dae heeltemal vergeet voordat dit my bygeval het dat ek nog ‘n versteekte soedingetjie aan boord het.

    Maar nóu smaak en lyk hy verruklik anders. Die tekstuur is dig en klam, amper soos fudge, en die smaak ryk soos in die tradisie van goed verouderde kaas.

    Nou wonder ek, sal ‘n mens dit kon oorweeg om so ‘n kersie of iets vir kleur en kontra-tekstuur by te voeg, en sommer ook so ‘n klein beleggingkie brandewyn oor te sprinkel voordat jy dit styf verpak in die lugdigde verouderingshouer in die yskas vergeet? Of sal die bierbroodtjie aan hierdie oordadigheid verstik, sy gesig onherroeplik geboutoks en liewer verkies om sy natuurlike warm pad te loop?”

Bees, bier en gortpot met lemoengremolata

7 Jun

Hierdie stowegereg is so souserig en diep-behaaglik dat die Sop-familie dit wil aanneem as hul eie. Maar nee wat, die beesvleis-, bier- en gortpot maak homself groot; jy gee hom aandag aan die begin en verder sorg die pot vir homself in die oond.

aaaaa IMG_8551 resize in bord mooier resized

Ek het dit aanvanklik begin maak toe ons na ‘n werksprojek  heelwat ‘craft’ bier in die yskas gehad het. Nie ‘n groot bierdrinkers nie, behalwe op ‘n baie warm dag of dalk om die braaivleisvuur,  het ek dit eerder vir kosmaak begin gebruik. Ek moet byvoeg dat daar nou gereeld ‘n ‘swig’ van die bier gevat word tussen die kosmaak deur….

Met dié dat ons die bief-, bier- en gortpot nou omtrent weekliks maak, wissel ek die beessnitte af, soms met kortrib, soms met beesstert, of ‘n kombinasie daarvan. Soms kom daar ‘n bietjie groente by (tamatie en ertjies) as ek kleur in die pot soek. Ek wissel selfs die tipe bier af – ale, lager, milk stout - altyd met sukses. Kortom, dis ‘n never a dull moment tipe resep: daar’s altyd ‘n variasie op die tema.

aaaaa biefpastei MG_7328 SmallBly daar oor van die gereg, pluis ek die vleis van die bene af,  gooi ‘n degie oor en voila: bees- en bier pastei.

Dit kort nie juis bykosse nie – dalk net ‘n slaaitjie vir voor of na die tyd (Ek’s maar langtand vir slaai in die winter.) ‘n Vorige keer het ek murgpampoentjies in olyfolie gebraai en met goeie asyn besprinkel. Gisteraand weer het ek blomkool opgesny, gegeur met sout, peper en paprike; en dit in ‘n warm oond gerooster. Daarna parmesaankaas oorgerasper en onder die gloeiende element laat smelt.

As jy , soos ek, baie goeie 30 jaar-oue sjerrieasyn op Prins Albert se markie gekoop het, sprinkel jy ‘n paar druppels daarvan oor as jy dit opdien.

Hier is die basiese resep, wat jy self kan varieer. Solank jy minstens 3 ure het vir die beesstert om sag te kook nie, gaan die beloning groot wees. Dis ook ideaal vir die prutpot (slow cooker of crockpot).

Bees-, bier- en gortpot

6 porsies

 1 beesstert, oortollige vet afgesny

1 kg kortrib, opgesny in korter stukke

Sout en peper

Olie vir verbruining van vleis en uie

2 groot uie, opgekap

3 knoffelhuisies, gekap

3 medium wortels, geskil en opgesny soos jy van jou wortels hou (of jy kan 2 koppies bevrore gemengde groente bygooi as die gereg halfpad gaar is)

2 steranys (opsioneel – vervang met 6 korrels wonderpeper)

2 blikkies bier

500 ml biefekstrak +ekstra indien nodig

375 ml gort (pearl barley)

30 ml goeie asyn soos sjerrieasyn (as jy net gewone asyn het, net 10 ml)

Pietersielie, gekap

Vir Lemoen-gremolata: Meng skil van 2 lemoene, 2 baie fyn gekapte of gerasperde knoffel en 125 ml gekapte pietersielie.

Metode

Verhit oond tot 160°C. Geur die vleis baie goed met sout en peper. Verhit 2 E olie in oondvaste kastrol en braai die vleis alkante bruin. Skep uit en hou eenkant. Braai die uie liggies, gooi die knoffel, steranys en wortelstukke by en soteer sowat 4 minute. Skep die vleis terug, gooi bier en beesaftreksel by, sit deksel op en bak in die oond vir 90 minute.

Gooi die gort by, roer deur en voeg nog beesaftreksel (of bier as jy het) by indien dit te droog is (die gort het vloeistof nodig om sag te raak). Gooi die asyn by. Bak nog 90 minute tot die vleis van die bene afval. Hou net dop dat daar genoeg vloeistof is – en vul aan met bier, vleisekstrak of selfs bietjie water. Moenie te veel deurroer nie, want jy wil nie gortpap maak nie! Proe en geur na smaak.

Sit die kasserol-bak sommer op die tafel en laat jou huismense vir hulself in diep bakkies opskep. Strooi die gremolata oor.

IMG_7291 Small

Ek maak sommer ‘n groot pot vol en omskep wat oorbly in mini  bees-, bier en gortpasteitjies; haal net die beentjies vooraf uit.

Kwartels met granaatsous en okkerneut

31 May

Granaatseisoen is al ‘n ruk lank verby. Ek treur steeds daaroor, soos wanneer geelperskes, koejawels en kwepers buite seisoen raak – ek mis hulle soos ou vriende. Maar gelukkig is daar deesdae granaatsap heeljaar te kry, en ek knyp selfs oë toe en koop die klaar-uitgedopte pitte by jy-weet-waar. 

ek kan nie dig of skilder nie, maar ek kon darem hierdie foto neem.

ek kan nie dig of skilder nie, maar ek kon darem hierdie foto neem.

Granate raak ‘n kunssinnige snaar in my. Ek sou soos Cezanne wou skilder om doek na doek aan granaat-stillewes te wy. Maar skilder kan ek nie. Dig ook nie. Dit los ek vir digters wat kon, soos Ina Rosseau wat na my mening die mooiste liefdesgedig in my taal geskryf het:

ERKENNING

Jy bepleit die lewe se saak:

jy ontpit vir my die granaat,

jy ontgraat vir my die brasem,

jy ontstrik vir my die knoop,

jy ontkern vir my die knop,

jy ontkroon vir my die kwaad,

jy neem uit my hande ferm

en ontleed,

ont-leed en ontleed en ont-leed vir my,

in jou liefde, elke leed.

(‘Die Mooiste Afrikaanse Liefdesgedigte’, saamgestel deur Fanie Olivier en uitgegee deur Human & Rosseau).

Jy kan maar weet as iemand aanbied om jou granaat te ontpit is daar toewyding, liefde, en BAIE  geduld ter sprake. Om saam met iemand aan elk van ‘n granaat se 800 pitte te smul is soos om oor sewe sakke sout ‘n ewige bondgenood te snoer – net baie, baie smaakliker. Daar’s wel die beswaardes wat sê ‘n granaat is nét vir die mooi. Die lekker te gekompliseerd.  Eers die geswoeg deur die leer-dik vel, dan die vlesige velletjies, alles net vir ‘n klomp pitte.  

Granaat en sulke bitterbekke is nie maats nie. Granaat soek die ware warmbloediges, die diepdenkendes, die romantiese siele. Mense wat die 17de eeuse Italiaanse kunstenaar Giovanna Garzoni  se granaatstillewe kan bewonder en besin hoe die drie oopgebarste dele van die granaat lewe, dood en wedergeboorte ontbloot. 

17de eeuse skilder Guiseppa Garzoni se granaat op die marmerbord stel lewe, dood en wedergeboorte voor.

17de eeuse skilder Guiseppa Garzoni se granaat op die marmerbord stel lewe, dood en wedergeboorte voor.

Granate koop ek nie een-een nie. Nee, ek wag my kans af tot ek ‘n granaatbos sien en bied ruilhandel aan. Met genoeg granate in die huis kan jy ‘n heerlike granaatkelkie maak van granaatsap, wit rum, sodawater, suiker en lemoenskyfies oor ys. Hieraan teug jy terwyl jy hierdie kwartels vir jou geliefdes aanmekaar slaan.

Kwartel en granaatgereg uit Majorca: Soteer kwartels in botter of varkvet. Maak ‘n sous van gekapte uie, ontpitte tamaties, hoenderaftreksel en granaatpitte in die pan waarin jy kwartels verbruin het. Laat die sous goed deurkook, sit kwartels terug, kook tot die kwartels sag is. Gooi die sous deur ‘n sif voor opdiening en strooi vars granaatpitte en pietersielie oor. (foto deur Maura McEvoy vir Saveur).

Majorca kwartels met granaat met foto vir Saveur deur Maura McEvoy

Majorca kwartels met granaat met foto vir Saveur deur Maura McEvoy

Kwartels met granaatsous
Hierdie soet-sout-frank smake is my ding; ‘n smaak-kombinasie wat al saam met Jan van Riebeeck aan die Kaap geland het. Hierdie resep het  moontlik ‘n Persiese invloed en kan met eendborsies ook gemaak word, maar as mens nie kwartels in die huis het nie, dan’s dit onwaarskynlik dat jy eend het. Gebruik dan klein braaikuikens of hoenderstukke.  

4 kwarteltjies
45 ml fyn olyfolie
1 ui, gekap
250 g grof gekapte okkerneute
*Sap van 6 granate of 250 ml gebottelde granaatsap
Sap van 2 kleinerige suurlemoene
15 ml bruinsuiker
Sout en peper

Garnering: handvol granaatpitte

Braai die kwartels tot goudbruin. Haal uit die pan en braai uie in dieselfde olie tot ligbruin. Voeg die gekapte okkerneute by en soteer oor lae hitte vir sowat 3 minute.

Gooi die granaatsap, suurlemoensap, bruinsuiker saam met sout en peper  in die pan.** Verhit die sous en voeg die kwartels of braaikuikens by. Laat saggies prut , sonder deksel, vir minstens 1 uur. Proe en vul geur aan met ekstra suiker, suurlemoensap  of sout en peper om die smaakbalans perfek te kry. Besprinkel met granaatpitte (of kruisement), bedien vuurwarm en tel jou seëninge, pit vir pit.  

*Maak so granaatsap: versap die pitte van 6 granate vir  ‘n paar sekondes in ‘n versapper. Gooi deur ‘n moeseliendoek in ‘n bak. Druk die laaste sappies uit. Dit lewer sowat 250 ml granaatsap.

**Variasie: voeg 1 kaneelstokkie, 3 kardomompeule by. Bedien dit dan met kruisementblare, soos die Persiërs dit sou doen.

Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 371 other followers

%d bloggers like this: