Kolwyntjies, kultuurkoekies en cupcakes

21 May

Of dit nou die kolwyntjie van die kinderpartytjie is of die grootmens-verleiding van die moderne couture cupcake,  hierdie kleinkoekies met hul gekartelde kraag is een van die bakwêreld se grootste suksesverhale. Dit was vir my so ‘n heerlike ontdekking dat kolwyntjies al so ‘n lang pad saam met ons kom – en iets is waarop ons baie trots kan wees. En hoekom van ‘n cupcake praat as ons die kolwyntjie se familie kan uitlê tot veel verder terug as ons oumagrootjies.

Brandewyn en coke kolwyntjies 'n kultuurkoekie met 'n Kaapse knertsie. Foto: Ian du Toit.

Brandewyn en coke kolwyntjies ‘n kultuurkoekie met ‘n Kaapse knertsie. Foto: Ian du Toit.

Die ster van kinderpartytjies het ontpop in die soet ikoon van ons tyd, ’n onstuitbare simbool van popkultuur. Só haute het kolwyntjies geword dat daar selfs gedebatteer word of die naam kolwyntjie nie dalk net te prakties en ouderwets is vir iets so sexy nie.

Van wanneer af het die soet kolwyntjie met sy bont kleurstrooisels sy stout sy begin wys en op spykerhakke begin rondtrippel? Die cupcake-manie het in die laat-1990’s begin toe Carrie en Miranda van Sex and the City in een toneel aan cupcakes voor die Magnolia Bakkery in New York gesmul het. Die versiersuiker was ‘n duim dik en in ‘n vuurwarm cerise-pienk.  Net daar trek die onskuldige Shirley Temple-kolwyntjie die stoute skoene aan en herontwaak as die Marilyn Monroe van kleingebak.

Oornag word kinderjare se bont-versierde koekies in hul papiernessies die simbool van grootmens-bederf en ontketen ‘n koekie-ontploffing wat van Manhattan tot Moorreesburg, van Dubai tot Durbanville ‘n stewige sewe op suikertande se Richterskaal registreer.  Meer as 700 miljoen cupcakes word jaarliks in die VSA verkoop, met geen aanduiding dat die koekies se heerskappy aan die taan is nie.

Weird en wonderlik:

Daar’s lae GI-nommertjies, sjokolade- en koffie kolwyntjies vir vegans, gluten-vrye jogurt skeppings en ‘way-out’ smaakkombinasies vir die mees avontuurlike eters, soos:

Drop en peppermint; marmite en karamel; donkersjokolade en gerookte spek; witwortel en esdoringstroop; bier en sauerkraut fudge; appel-spesery cupcakes met okkerneute en bloukaas; avokado en poppiesaad; groen tee en aarbei en selfs sjokolade-kerriekolwyntjies. En hemel behoede ons – tamatie-ketchup cupcakes; ‘meatloaf’-cupcakes met kapokaartappel-versiersel; cupcakes met Mountain Dew en Doritos…

Strooi neute oor, versuiker, gesout en gerooster. Foto: Ian du Toit

Strooi neute oor, versuiker, gesout en gerooster. Foto: Ian du Toit

Wat is vanjaar die ‘nuwe cupcake’?

Kosprofete voorspel  jaar na jaar dat ‘n nuwe gier dit gaan onttroon. ‘n Trend wat met mening in die kolwyntjie se kartelkraag probeer blaas het is die macaroon, modeprinses wat uithang in Parys se  sjiek koek-boetieks.   Doughnuts, whoopie-pies, petit fours en bruintjies het almal vergeeefs probeer om die  kolwyntjie se ster te laat verskiet.  Hoekom kolwyntjies op hul troon sal bly?

  • Kolwyntjies bied eindelose moontlikhede vir self-uitdrukking.  Ek wat nie kan hekel, brei of borduur nie, of enigsins kranig met handvlyt-projekte is nie, kan ‘n kolwyntjie bak. Dis maklik. Hulle is te ougat-vir-woorde en daar is voortdurend is nuuts op die mark om ons belangstelling te behou.
  • Kolwyntjies se porsie-beheer is ingebou en die klein vergrype miniatuur genoeg om die dieet-stemmetjie te flous. Anders as  ‘binge’ op ‘n hele koek, kan jy met ‘n kolwyntjie die sosiale taboo oorbrug en ‘n hele een verorber; selfs twee.
  • En in gedempte ekonomiese tye kan jy ook die beursie flous, want dis steeds ‘n bekostigbare luukse. Veral as jy dit self maak kan jy iets pragtig optower op ‘n beperkte begroting.
  • Kolwyntjies is soos verkleurmannetjies – dit kan of baie deftig en dekadent wees of iets onskuldig en kinderlik. Dit kan so bekend wees soos suurlemoen of vanielje, of heeltemal over the top soos spek-karamel. Dit vra niks meer as kleursprinkels nie, maar tof netso graag op met blinkers, goudstof, eetbare pêrels en strikke van versiersuiker.

a p blou bord sonder oranje

BRANDEWYN-EN-COKE SJOKOLADE-KOLWYNTJIES MET VERSUIKERDE PEKANNEUTE

Ek het grootgeword met kolwyntjies by kinderpartytjies, maar wou iets maak wat die grootmens-partyskoene aantrek. Toe ek lees dat ‘caketails’ of te wel cocktail-gegeurde cupcakes, soos klappergegeurde Pina Colada en Aarbei Daiquiri  nou so trendy is, het ons eie gebruike as inspirasie gedien. Brandewyn, saam met die cola gee aan die diep, donker, klam kolwyntjie ‘n knertsie ekstra Kaapse kultuur. As jy dit wel vir kinders wil maak, of vir ‘n persoon wat nie alkohol gebruik nie, vervang die brandewyn in die ganache en neutmengsel met sterk moerkoffie.

Maak 12-14 medium kolwyntjies

 Kolwyntjies

250 mℓ Coca-Cola (nie Tab of enige lae-suiker variasie nie)

125 mℓ onversoete kakao  (gesif na afgemeet)

60 mℓ ongesoute botter, in blokkies

160 mℓ witsuiker

62,6 mℓ bruinsuiker, goed vasgedruk in die maatbeker

250 mℓ koekmeel

3 mℓ koeksoda (bicarbonate of soda)

2,5 mℓ sout

1 eier, liggies geklits

Metode:

  1. Voorverhit oond na 180°C. Plaas kolwyntjiepapier-vorms in kolwyntjiepan.
  2. In ‘n kleinerige kastrol verhit Cola, gesifte kakao en botter oor matige hitte tot die botter gesmelt het. Voeg bruinsuiker en witsuiker by en klop tot suiker gesmelt het. Verwyder kastrol van die plaat en laat afkoel.
  3. In ‘n mengbak, sif meel, koeksoda en sout saam en meng deur met houtlepel. Voeg liggies geklitste eier by die afgekoelde kakaomengsel tot goed gemeng en roer dan meelmengsel met ‘n ligte hand by kakaomengsel in.
  4. Gebruik ‘n ¼ koppie-maatbekertjie om beslag in kolwyntjie-papiervormpies te gooi.
  5. Bak 25 minute. Om te kyk of dit gaar is, druk een liggies in die middel – as dit terugspring is dit gaar. Laat afkoel – moenie eers dink daaraan om die ganache oor te skep voor die kolwyntjies heeltemal afgekoel het nie.

 Brandewyn-ganache

150 g donkersjokolade, fyngekap

½ koppie (125 ml) room

12,5 ml brandewyn (of sterk moerkoffie as jy nie alkohol gebruik nie)

Maak die ganache só:

  1. Plaas die sjokolade en room in ‘n klein kastrol oor lae hitte en roer aanhoudend tot gesmelt en glad is. Voeg die brandewyn by en meng goed. Laat afkoel tot kamertemperatuur.
  2. Smeer oor die AFGEKOELDE kolwyntjies en plaas die versuikerde soutneute bo-op.

Soutige versuikerde neute

100 g pekanneute of okkerneute

70 g witsuiker

5 ml soutvlokkies soos Maldon-seesout

10 ml brandewyn

Maak die versuikerde neute so:

  1. Meng die neute, suiker, sout en brandewyn en strooi dit uit op meng en uit te strooi op ‘n bakplaat met kleefvrye bakpapier uitgevoer. Bak vir 15 minute of tot goudbruin by 180°C.
  2. Laat afkoel en kap die neute – nie te fyn nie.
    Kokkedoor kolwyntjies - Hetta van Deventer-Terblanche.

    Kokkedoor kolwyntjies – Hetta van Deventer-Terblanche.

     

Kolwyntjies is ons eie kultuurkoekie – ‘n kykie terug in die verlede:

Hetta van Deventer-Terblanche, Kokkedoor-beoordelaar het die geskiedenis van die kolwyntjie nagegaan en wys uit dat dit deel van ons Hollandse koserfenis is. “Die woord is ‘n vervorming van kolombjintje, wat al vir honderde jare in die Lae Lande gebak is. Dit is reeds in 1740 opgeteken in Gerrit van den Brenk se resepteboek Zaamenspraaken tusschen een Mevrouw en Banketbakker. Die teorie bestaan ook dat ‘n suikerbakker  dit al in 1677 aan die hof van die stadhouer gebak het.”

Hetta vertel ook dat die koekies deur die jare so gewild gebly het in Holland dat ‘n kolombijntjieklub vroeg uit die 20ste eeu in die amptelike dokumente van die Hollandse banketbakkersvereniging aangeteken is.

Hoekom dan die naam cupcake? Die Amerikaners steek graag hul kleim op die cupcake af. Hulle baseer dit op ‘n cupcake-resep wat in 1796 in American Cookery gepubliseer is. Die teorie steun daarop dat alles vir die tipiese sponskoek-resep in ‘n koppie maat afgemeet is en dan in klein koppies gebak is. En nog is die storie van kolwyntjies en cupcakes nie klaar vertel of al die raaisels opgelos nie.

Vir Hetta se heerlike vertelling oor die storie van kolwyntjies, gaan lees gerus meer op haar lekkerlees-blog http://www.kossestorie.co.za/stories/geskiedenis/kolwyntjies-waar-pas-die-stukkies-van-die-legkaart/

Die donker kant

Psigo-analiste het ‘n eiertjie van ‘n ander geur te lê oor cupcakes se ‘aanbidding’. “Mense smag daarna omdat hulle eintlik smag na ‘n drukkie,” reken een. ‘n Ander reken dat die cupcake-manie net nog ‘n manier is waarop die moderne samelewing uitdrukking gee aan hul selfbeheptheid. ‘The favourite greedy treat of the me-generation’ het The Guardian dit genoem in ‘n artikel ‘The rise of the cupcake’.

Paul Hokemeyer, ‘n psigoterapeut wat in The Washington Post se artikel oor die sielkundige agter cupcakes aangehaal is, hap venynig na die cupcake-beheptheid wat veral deur die internet versprei word:

“Cupcakes represent the mythical pool into which Narcissus fell and drowned. Through cupcakes, seemingly innocent little ‘treats,’ we can project fantasies of who and what we desire to be. Instead of connecting us to others, however, cupcakes keep us separate and add to our sense of isolation. In addition, cupcakes evidence the narcissism born of the Internet by feeding us in shallow and un-nutritious ways. Similar to the way we cruise the Internet looking for bite-size and delicious bits of information, cupcakes enable us to cruise the sugary world of self-indulgence.”

Daarom dus – my pa se goeie raad: ‘hou matigheid voor oë, en alles wat ‘n té bykry, eindig altyd met maagpyn.”

Op my boekrak:

  1. Martha Stewart’s Cupcakes.
  2. The Hummingbird Bakery Cookbook deur Tarel Malouf, geskoei op die sukses van Hummingbird Bakeries in London wat 80 000 kolwyntjies per maand verkoop.
  3. Cupcake Heaven met soveel sondige kolwyntjies dat die boek na my mening ‘n ouderdomsbeperking regverdig.

Bronne:

  1. Ten out of Control Cupcake Flavours; Nikki Vivian, Honest Cooking.com
  2. ‘Whiskey-spiced sweets,’ Donna Hay, Junie-Julie 2014
  3. SprinkleBakes.com
  4. The Psychology of Cupcakes, Andrea Adleman, The Washington Post, 7 Februarie, 2012
  5. The rise of the cupcake, Zoe Williams, The Guardien, 8 Januarie 2009

 

Koolfrikkadelle – Oumens onder die kombers kry ‘n rooi rok

14 May

As die koolkop ‘n kledingstuk was, was dit  ‘n praktiese huisjurk, ‘n voorskoot of ‘n ‘overall’, ‘n Croc-sandaal of ‘n deuglike plat skoen. Nie ‘n Louboutin-ontwerperskoen soos aspersies, artisjokke en mange-tout nie.

Ouvrou onder die kombers kry 'n rooi rok. 'n Soeterige-surerige paprika-en sultanasous word oorgegooi. (Foto Ian du Toit)

Ouvrou onder die kombers kry ‘n rooi rok. ‘n Soeterige-surerige paprika-en sultanasous word oorgegooi. (Foto Ian du Toit)

Ek reken koolfrikkadelle is  tevrede om ambassadeur vir huiskos te wees. Wys my ‘n land waar ‘n koolkop groei en ek wys jou ‘n tradisionele resep vir ‘n koolfrikkadel. Dit word oral gemaak, van die Midde-Ooste, Oos-Europa tot die Verre-Ooste; ander windrigtings ook. In Swede is daar selfs ‘n amptelike ’Dag van die Koolrolletjie’ wat deur die Vriende van die Koolrolletjie gereël word!   As ons begin familie-uitlê is Suid-Afrika se koolfrikkadelle ‘n nefie van die Grieke se wingerdblaar-dolmades.

Ons staan bietjie stil by frikkadelle:

Die woord kom van die Franse “fricandeau” of “fricandel”, en aan die Kaap het die Hollanders van “vrikkendillen” en “frickedille”  gepraat.  De Verstandige Kock (1668) verwys na “frikedillen” wat met foelie en neutmuskaat gegeur is en toegevou is om spek, kruie en lemoenskil. Heel byderwets.

“Oumens onder die kombers”, ons onthoukos-frikkadel in koolblare, is in die vroëe dae aan die Kaap berei. Slaai- of wingerdblare is daardie tyd gebruik, wat iets vertel van sy antieke Griekse oorsprong.  Ek is veral dol oor die heerlike resep van Hetta van Deventer in Cape Winelands Cuisine wat frikkadelle in kropslaaiblare toedraai – so oud soos die berg en modieus genoeg om 21-eeuse smulpape kwylbek te laat.

Janap Isaacs en haar Ouvrou onder die Kombers-koolfrikkadelle uit "Bo-Kaap Kitchen" deur Quivertree Publishers. Fotograaf: Craig Fraser.

Janap Isaacs en haar Ouvrou onder die Kombers-koolfrikkadelle uit “Bo-Kaap Kitchen” deur Quivertree Publishers. Fotograaf: Craig Fraser.

OUMENS ONDER DIE KOMBERS

‘n Tradisionele resep van Janap Isaacs uit die Bo-Kaap vat die egte huiskos-karakter van kool en frikkadelle goed vas. Alhoewel ek haar nog nie ontmoet het nie, het ek haar leer ken deur die boek ‘Bo-Kaap Kitchen’ van Quivertree Uitgewers waarin sy een van vele Bo-Kaap kokke is wie se kosstories vertel word.   Ek het die resep nougeset gevolg en is van voor af verlief op hierdie erfeniskos – maak dit gerus (en kry die boek vir al die wonderlike stories en resepte.)  My ‘rooirok’-sousresep vir die oumens onder die kombers volg onder-aan.

Bestanddele

1 groot kopkool

2 groot uie, fyngekap

Kookolie

2 koppies water

Suiker, sout en peper na smaak

½ teelepel fyn neutmuskaat

Frikkadelle

500 g gemaalde beesvleis

4 snye dag-oud brood in melk geweek; melk uitgedruk

¼ teelepel fyngemaalde naeltjies

¼ teelepel fyngemaalde wonderpeper

2 teelepels fyngemaalde koljander

1 eier

1 teelepel elk sout en peper of na smaak.

2 knoffelhuisies, fyngekap (opsioneel, alhowel ek beveel dit aan)

1 klein ui, fyngekap

Metode

  • Sny die middelste harde gedeeltes uit die blare en stoom dit vir 5 – 10 minute tot sag, maar nie pap nie.
  • Meng die frikkaddelbestanddele alles saam in ’n mengbak en vorm klein frikkadelletjies. (Nota: Ek het dit in lang sigaarvorms gerol, alhoewel dit nie tradisioneel is nie)
  • Draai elke frikkaddel styf toe in ’n koolblaar. Gebruik ’n tandestokkie of gare om dit vas te maak.
  • Braai die uie tot goudbruin in ‘n kastrol in ’n bietjie olie.
  • Pak die koolpakkies styf teenmekaar in dieselfde kastrol. Voeg die water by en voeg die suiker, sout en peper na smaak by.
  • Prut stadig vir 20 minute, maak seker dat die water heeltyd die koolpakkies halfpad bedek.
  • Sprinkel neutmuskaat oor en prut vir nog 10 – 15 minute.

My byvoeging: ‘n Rooirok-paprikasous uit Hongarye

Ek wou graag vir die Oumens  onder die Kombers ‘n rooi rok aantrek. Die rede is dat my broer Theo vir my ‘n fles kosbare paprika uit Hongarye saamgebring het.

Bo-Kaapse ouvrou onder die kombers kry 'n strooisel kosbare Hongaarse paprika. Foto: Ian du Toit

Bo-Kaapse ouvrou onder die kombers kry ‘n strooisel kosbare Hongaarse paprika. Foto: Ian du Toit

Die Hongare maak ‘n heerlike soet-suur stroperige sous wat hulle saam met hulle tradisionele koolrolletjies holishkes bedien, net die ding om saam met die Bo-Kaap koolfrikkadelle te eet. Ons is  juis so life vir soetsuur-smake saam met sout.  (Terloops, paprika, een van die steunpilare van die Hongaarse kookkuns,  is in die 16de eeu tydens die Turke besetting aan die land bekend gestel.)

Ouvrou onder die kombers met 'n paprika-gekleurde onderlaken is 'n lekker winter voorgereg, reken ek.  Foto: Ian du Toit.

Oumens onder die kombers rus hier op ‘n paprika-gekleurde onderlaken … so ‘n enkele rolletjie is ‘n lekker winter voorgereg, reken ek. Foto: Ian du Toit.

‘Rooi rok’ paprika-, sultana- en tamatiesous 

Bestanddele

2 E Canola of sonneblomolie

2 medium uie, fyngekap

1 T vinkelsade, fyngemaal

1 Opgehoopte eetlepel goeie soet paprika (nie die gerookte tipe nie)

Sout en peper

1 klein blikkie tamatiepasta

1-2 E heuning

1 Blik gekapte tamaties

½ koppie sultanas (rosyne kan ook gebruik word)

Sap van 1 suurlemoen

Beesvleisaftreksel (of van die sous waarin die koolfrikkadelle gekook het as jy Janap se basiese resep volg)- gebruik net genoeg om die sous te verdun indien dit te dik kook.

Metode

  • Verhit die olie en braai die uie tot goudbruin en sag, voeg vinkelsade, tamatiepasta en paprika by en prut 2 tot 3 minute – dit moet effe karamelliseer.
  • Voeg  die blikkie tamaties, sultanas, heuning en suurlemoensap by. Prut oor medium-lae hitte met die deksel halfpad op vir sowat 30 minute tot lekker dik. Die sous moet amper soos ‘n loperige blatjang wees. Bedien die sous oor die gaar koolfrikkadelle of apart. Dis heerlik met rys. Dit kan ook bedien word op blomkool-couscous.

    Vir hierdie variasie word die koolfrikkadelle bedek met die paprika-, sultana-tamatiesous en in die oond gebak. Foto: Ian du Toit

    Vir hierdie variasie word die koolfrikkadelle bedek met die paprika-, sultana-tamatiesous en in die oond gebak. Foto: Ian du Toit

Wenk: as jy verkies om jou koolfrikkadelle in die oond te bak, giet die sous oor, bedek met foelie of ‘n deksel en bak  vir 45 minute teen 180°C. Haal die deksel af en bak nog 10 minute vir die bo-laag om lekker ‘op te ferm’.

Wat sê die boeke verder:

Dine van Zyl gee in Die Groot Boerekos-boek ‘n resep vir koolfrikkadelle en reken die Kaapse koolfrikkadelle is die beste. Die frikkadelle word in die pan gepak op ‘n geurige mengsel van uie, tamatie en speserye soos kardomom en vars gemmer en dan met die deksel op gesmoor.

Die Kaaps-Maleise resep in Cass Abrahams Kook Kaaps-Maleis (1995) is volgens Cass ‘n weergawe van tradisionele Turkse dolmas.  Sy maak ‘n stoombad van uie, sopbene (skenkelvleis), naeltjie en peperkorrels waarin die koolfrikkadelle gepak word. Sy giet dan ‘n ¼ k sago wat in water geweek is oor die koolfrikkadelle, geur dit met neutmuskaat, sout en peper en stoom dit vir 30 minute. Die sopbene word verwyder en die koolfrikkadelle – en natuurlik die sousie – word op ‘n laag varsgekookte rys bedien.

Ek het ook gaan snuffel in ‘Mrs Slade’s South African Cookery Book’. Vir die ‘fricadelle’ word beesvleis met sout, peper, naeltjies en neutmuskaat gegeur. Die frikkadelle word eers in ‘n gietysterpan gebak in warm vet, dan in gekookte koolblare toegedraai, teruggeplaas in die pan, ‘n bietjie water bygevoeg en gestowe tot lekker bruin – af en toe word die pansous oor die koolfrikkadelle geskep.

Ek plaas die hele koolkop in 'n kastrol vol kokende water en stroop die blare af soos it loskom - dan skeur dit nie. Foto: Ian du Toit

Ek plaas die hele koolkop in ‘n kastrol vol kokende water en stroop die blare af soos it loskom – dan skeur dit nie. Foto: Ian du Toit

Mev SJA de Villiers se Kook en Geniet (1975) gee twee resepte:

1. ‘Tradisionele resepte’ –  die frikkadelle word met neutmuskaat gegeur en in meelblom gerol, en eers gebraai voordat dit in die koolblare gevou word. Dit word dan in ‘n vlak skottel gepak, die pansouse oorgegooi en dan in die oond verder gebak.

2. Vir die ander weergawe word tamatiesmoor saam met blatjang by die maalvleis gevoeg word. Die frikkadelle word nie gebraai nie – en in die oond gebak met ‘n bietjie water.  Dit klink heerlik, veral omdat dit so tipies van ons kookkuns is om soet, soet en sout te kombineer. Die weergawe is egter nie in die nuutste bygewerkte Kooke en Geniet nie. Gelukkig leef dit voort in Hetta se resep wat blatjangpiekel inkry.

Lam in die kool: In plekke soos Lebanon in die Middel-Ooste,  word koolfrikkadelle (mehshi malfouf) met lamsvleis gemaak om op feesdae en spesiale geleenthede voor te sit.  Die vulsel bevat rys en word gegeur met komyn, salie, pietersielie,en knoffel.  Die koolpakkies word in ‘n bak gepak en ‘n mengsel van vleisaftreksel en olyfolie bo-oor gegiet (1 ½ k aftreksel; ½ k olie). Dit word in lang sigaarvorms gedraai.

My Russiese duifie: In Rusland en Poland klink die naam vir koolfrikkadelle soos ‘n troetelnaam  – golbusty, wat klein duifies beteken. Die eenvoudige vleisvulsel bevat rys, tamatie, knoffel en wortel.   As jy soos ek met Heinz Konsalik boeke grootgeword het sal jy die liefdesterm ‘my duifie’ onthou (die heldin in die verhaal  was ‘my duifie’ en sy het op haar beurt weer die held  ‘my beer’ genoem.)  Die gereg het eers teen die 18de eeu deel van hulle kookkuns geword en verwys na die Franse gebruik om duiwe in koolblare toe te draai. (Golub = duif)

Sarmale vir ‘n Sigeuner (Gevulde Koolrolletjies van Romenië)

Bedien 8

Die tradisionele gereg kom uit die Balkan-gebied, met elemente wat ooreenstem met die Turkse sarmasi – soos die rys en tamatiepasta in die maalvleiss. Die toegedraaide frikkadelle word op gesnipperde kool gepak en met nog gesnipperde kool bedek. Geniet dit met suurroom en sauerkraut.

500 g gemaalde varkvleis

500 g gemaalde beesvleis

Sout en peper

2 eetlepels tamatiepasta

125 mℓ rou rys

2 uie fyngekerf

30 mℓ kookolie

30 mℓ paprika, soet of gerook

15 mℓ droë tiemie

15 mℓ vinkelsade, fyngemaal

1 groot vars kopkool

200 g ontbytspek, in stukkies gesny en gebraai

60 mℓ tamatiepasta

1 blik ingelegde tamatie, gekap

Vir bediening: suurroom en sauerkraut

Metode:

  1. Verwyder soveel moontlik van die groot koolblare van die koolkop versigtig sodat dit nie skeur nie. (Jy benodig sowat 10 groot blare) Week elke blaar sowat 1-2 minute in ‘n kastrol kokende water om die blaar te versag, sodat dit makliker kan vou. Sny die binneste harde naat van die kool uit en verdeel elke blaar in twee helftes. Kerf die oorblywende koolkop in dun repies en hou eenkant.
  2. Verhit kookolie in ‘n pan en braai die uie tot deurskynend. Strooi die paprika en rys oor en braai liggies vir nog ’n paar minute.
  3. Meng die gemaalde vark- en beesvleis met 2 eetlepels van die tamatiepasta, uie en rysmengsel, droë tiemie, sout en peper.WENK: Jy kan eers ‘n klein bietjie van die mengsel in ‘n pan braai om seker te maak dis goed genoeg geur. Plaas ‘n opgehoopte eetlepel van die vleismengsel op ‘n koolblaar en draai dit toe sodat die vleis heeltemal bedek is.
  4. Plaas die helfte van die gesnipperde kool onder in ‘n groot kastrol en pak die gevulde koolblare bo-op. Strooi die gebraaide spekstukkies bo-oor en bedek dan met die orige gesnipperde kool.
  5. Meng die orige tamatiepasta met 500 ml kookwater en gooi dit bo-oor die kool, sodat die vleisrolletjies gedeeltelik bedek is. Plaas ‘n deksel op en kook oor lae hitte vir 1 ½ uur. Haal die deksel af, gooi geblikte tamatie en ekstra paprika oor. Bak vir 30 minute in die oond by 180ºC.

Bronne:

  • Hetta van Deventer, Cape Winelands Cuisine, Human & Rousseau.
  • Bo-Kaap Kitchen, heritage recipes and true stories, Quivertree Publications. Fotograaf: Craig Fraser.
  • Ultimate Russian comfort food. Russia Beyond the Headlines, 28 Oktober 2009.
  • Katie Robbins, Season of Rejoicing, Saveur, Oktober 2011-uitgawe
  • Carolyn Bánfalvi, Rhapsody in Red, Saveur, Oktober 2013
  • Mrs Slade’s South African Cookery Book.
  • Kook en Geniet, SJA De Villiers, Human & Rousseau
  • Dine van Zyl, Die Groot Boerekos-boek
  • Kokkedoor Kookboek, saamgestel deur myself; uitgewer Human & Rousseau

 

 

 

 

 

Blikkie kondensmelk die poort na ewige jeug

7 May

In my huis, soos sekerlik in ander huise deur die land, word ‘n oop blikkie kondensmelk of melkkaramel se lewensverwagting in skrale minute gemeet.

Ian en die gekookte kondensmelk

Ian en die gekookte kondensmelk

Die ander aand sien ek weer  hoe die vlak van die flessie pas-gekookte melkkonfyt letterlik voor my oë daal elke keer as ek die yskasdeur oopmaak. Ek herken egter my soettand man Ian se lepelstrepe in die karamel.  Die lekker  is juis om ongesiens die lepel deur te trek.  Net toe ek hom weer vang (voor hy my uitvang) nooi ek my Facebook-vriende: “Vertel my jou kondensmelk-geheime, staaltjies, herinneringe, en die lekkerste manier om dit te eet.”

‘n Vloedgolf van soet spoel vir dae daarna nog  oor my tydslyn. Dit neem ons almal terug na ‘n tyd en plek waar twee gaatjies in ‘n blik se deksel die poort was na ewige jeug.

{Gedeelde soet }

Een van die mooiste vertellinge kom van Danita Blignaut van der Mescht: “ Ek het van 1983-1985 skool gehou by die Voorbereidende Skool Beaufort-Wes. Die skoolhoof Mnr Senekal  het in sy onderste laai ‘n blik kondensmelk gehad.  Daar was  twee gaatjies  ingepons en duidelik gemerk:  myne/juffrouens. As jy gevoel het jy kort bietjie “soet krag” kon jy gou ‘n slukkie gaan kry.”

Vir Facebook-maat Anna Visagie was kondensmelk die beloning na harde werk om sakgeld bymekaar te maak vir ‘n blikkie. “Ons het op ‘n plaas groot geword waar daar ‘n plaaswinkel was – ons het bene opgetel en dit aan die tannie by die winkel verkoop  (hulle het dit weer vir beenmeel verkoop).  Daarvan het ons ‘n klein blikkie kondensmelk en pakkie koekies gekoop. Met ‘n skerp klip het ons twee gaatjies ingekap – so met koekies en kondensmelk het ons al langs die rivier afgestap.”

Mariette van der Merwe het ook ‘n mooi kondensmelk-deelstorie:  “My man het as kind altyd ‘n blik kondensmelk met sy beste vriend gedeel. As een van hulle ‘n blikkie kon kry het hy die blikkie halfpad uitgedrink en dan in sy vriend se posbus gebêre na skool om dit klaar te drink. So het hulle beurte gemaak. Vriendskap gedeel met ‘n blik kondensmelk.”

diptic verskillende blikke

 

{Vir jonk en oud}

Ja, kondensmelk smaak na die ‘goeie ou dae’, na kaalvoet loop, soet rooibostee uit outydse koppies,  kondensmelk vir die aartappelslaai se sous, kondensmelk vir die Cremoratert en  die suurlemoen-meringuetert.  Die sonderlinge plaasheerlikheid van koue kondensmelk oor granaatpitte gedrup is skoon skandalig van begeerlikheid.

Party onthou vir Pikkie en ander vir Dirkie. Een van die jonger garde wat met die Dirkie-buisie kondensmelk grootgeword het is Herman Lensing, Sarie se kosredakteur. Sy ma het dit vir hom onder sy kopkussing gelos.

Kos-stilis Caro Alberts onthou kondensmelk koffie vroegoggend op jagtogte in Thabazimbi. “My oupa sou ons uit ons kamers uit jaag vir inspeksie, maar by die vuur het Ouma se anysbeskuit gewag  ek bak dit nou nog – ook met kondensmelk) en moerkoffie met kondensmelk. Verder onthou ek my ma se kondensmelk, marshmallow en pynappelpoering en as die lus te groot was en die winkel te ver dan het ons vars suurlemoene van die plaasbome gaan pluk en in espressokoppies kondensmelk met suurlemoensap gemeng.”

Begeerlike karamellooppoeding en alfojores-broskoekies

Begeerlike karamellooppoeding en alfojores-broskoekies

{Gekookte kondensmelk vir drama }

Om voor die dae van gekoopte ‘caramel treat’ die liggeel kondensmelk te omskep in ‘n dik bruin melkkonfyt moes die blik eers gekook word in ‘n drukkoker (of presto soos almal dit genoem het). As dit droog gekook het, of te gou oopgemaak is, het die spulletjie ontplof en  saam met die blik se binnegoed teen die plafon beland. Vra maar vir Veralda Schmidt, Kokkedoor-deelnemer. Sy vertel haar ma het beet saam met die blikkie kondensmelk in die stoompot gekook, tot haar boetie een dag uit ongeduld die deksel te vroeg oopgemaak het en die hele kombuis vol pers beetblertse en kondensmelk gelaat het. “So tussen die skoonmakery het sy boude gebrand.”

Dis juis hierdie drama – om te leef op die punt van die mes – wat gekookte kondensmelk steeds een van my gunstelingsmake maak.  Ek kon ook nooit wag vir die blikkies om af te koel nie. Uiteindelik sou dit in die piesang-karameltert beland wat my ma gemaak het – met Orley-Whip bo-op. Dit was die wag werd.

{Eet dit sommer net so}

Wynmaker Elzette bieg sy het ken nie ophou as dit by kondensmelk kom nie. “Ek eet dit enige manier, heeltyd, sonder ophou asof daar nie ‘n môre is nie.”  Skrywer en joernalis Elize Parker eet dit op Mariebeskuitjies, in koffie, in die bad met ‘n soplepel uit die blik; met plaatkoekies en met piesangtert.  Susan eet dit enige manier, solank dit yskoud is. “As jy dit met ‘n teelepel uit die blik eet, en jy skep, dan moet daar sommer ‘n hele bol aan die lepel sit, so koud moet dit wees.”

 {Ouma spring self in}

Sanette Henning vertel dat haar ouma self kondensmelk gekook het.  “Met oorvloed melk op die plaas was dit weekliks gekook en gebottel. Dan het ons ons in stronkekas tuis gemaak en ouma dop gehou hoe sy kondensmelk geduldig staan en roer tot dit dik genoeg gekook was. Ons was nie so geduldig nie, want dit was n laaaang wag voor kondensmelk oor gegooi is in botteltjies. Gewapen met teelepeltjies het ons gewag vir die groot oomblik, as ouma daai pot staanmaak op stronke. Dan kon ons teelepels vol kondensmelk skep –  hemelse genot vir ‘n kind.  Ook as ouma die dag koejawels ingelê het, was die aand se nagereg koejawels met dik stroop en kondensmelk. “

{Boereraat}

En as jy swak spysvertering het? Meng een blikkie kondensmelk met ‘n botteltjie Lennon’s Turlington laat weet Carina Louwrens Nel. Suig kort-kort half teelepel (uurliks) vir die eerste voormiddag en daarna 4-6 keer per dag. Vir hoesgoed meng jy kondensmelk met borsdruppels!

{Almal se gunsteling}   

Kondensmelk is  ‘n ouderwetse smaak waarna mens nie juis na verwys het in hogere koskringe nie.  Nou dat oudedoosgeit weer cool is, maak kondensmelk oral sy verskyning; selfs by ‘n funky pop-up ete wat ek onlangs bygewoon het.  So gewild is kondensmelk dat daar pas ‘n kookboek oor die onderwerp verskyn het met meer as 100 resepte:  Kondensmelk, almal se gunsteling, deur Cleta Joannou.

Almal se gunsteling, inderdaad. My groot swak lê by gekookte kondensmelk – of kom ons noem dit melkkonfyt a.k.a melkkaramel;  ‘n goue stroopdraad wat deur die wêreld loop:

  • Dulce de leche is die Argentyne se nasionale soet.
  • Vanielje-gegeurde confiture de lait is die Franse se soet swakte.
  • Colombië en Venezuela se arequipe  word tot in hul tradisionele brood gestop  vir Roscón de Arequipe.
  • Doce de leite maak van almal soettande in Brasilië en Portugal.
  • Cajeta de leche in Mexico word tradisioneel van bokmelk gemaak.
  • Die Noorweërs se HaPå word op brood gesmeer soos grondboontjiebotter.
  • In ander lande soos Puorto Rico en Thailand word dit met klappermelk gemaak.

Alhoewel bykans elke Suid-Amerikaanse land hul kleim afsteek as die skeppers van dulce de leche, is dit die Argentyne wat hart en siel glo. Dit  was in Buenos Aires waar ek my grootmens-hart van vooraf op melkkonfyt verloor het. Daar het ons dit van vroeg tot laataand verslind, saam met Franse roosterbrood, in croissants of sommer net so uit die blik uit. Die heerlike broskoekies alfajores toegeplak met dik lagies melkkonfyt was ook orals. Karen Berman skryf in Land of Milk and Honey tereg, “Argentina has absorbed dulce de leche into its culinary soul.”aa nougat-koekies met melkjamvulsel

{Die legende}

Dis onwaarskynlik dat dit in Suid-Amerika ontstaan het. Die metode om melk en suiker te kook tot dit karameliseer is volgens kosgeskiedkundiges eerder deur die koloniste van Portugal en Spanje na die Nuwe Wereld gebring as ‘n manier om melk te preserveer.

Die Argentyne skop vas en het ‘n hele legende rondom hul erf-soet gebou: In die 18de eeu het ‘n huishulp van ‘n Argentynse politikus, Juan Manel de Rosas, die gebruiklike winterdrankie van versoete melk op die stoof gekook, toe daar ’n klop aan die voordeur was. Teen die tyd dat sy weer by die stoof gekom het, het die melk en suikermengsel in ’n stroperige bruin konfyt verander. Mettertyd het dulce de leche ’n algemene metode geword om melk te preserveer.

Tuisgekookte melkjam. Foto: Ian du Toit

 

Tuisgemaakte melkkonfyt – gekookte kondensmelk – prutpotmetode (‘slow cooker’) MY KEUSE

My skoonma Bettie se bruin vintage prutpot uit die sewentigerjare word ingespan om my eie melkkonfyt te maak. Ek begin egter met ‘n blikkie gekoopte kondensmelk, so dis eintlik net half-tuisgemaak! Ek koop egter nooit die geblikte karamel nie, want hierdie metode is die maklikste ooit. Daar is geen gevaar van die blik deur die plafon nie, daar is geen geroer nie, dit is maklik om te sien of die karamel reg is, dit lyk lieflik in die glas-inlêflessies en jy hoef ook nie te wag tot dit afkoel om die eerste happie te skep nie.  “You will never look back.”

Maak so:

  1. Gooi die geblikte kondensmelk oor in skoon glasflessies, draai die deksel stewig toe, sit dit in die prutpot, gooi warm water oor tot by die dekselvlak, sit die prutpot op hoog* en vergeet daarvan vir die volgende 8 ure.
  2. Haal dit met ‘n knyptangetjie uit en laat afkoel.  Dit sal ‘n maand in die yskas hou (ja, ek lag ook – dit sal baie gouer verslind wees).

*Nuwerwetse prutpotte se hoog-verstelling is dalk warmer as my vintage-pot, en ek raai aan probeer dit die eerste keer op laag. As dit na 8 ure nie karamel is nie, sit dan  op hoog.

Melkkonfyt – ‘gebakte’ kondensmelk – oondmetode

As jy nie ‘n prutpot het nie, en soos ek nie die drukpot wil inspan nie, is die oondmetode perfek.  Jy hoef nie te roer nie, gedurende die bruinword nie, maar klits verwoed aan die einde. Dit kook in ‘n waterbad, so wees versigtig met die kookwater!

  1.  Voorverhit oond tot 220°C. Gooi twee blikkies kondensmelk in ‘n Pyrex-tipe oondvaste bak, roer ‘n knippie sout by en bedek dit goed met foelie. Plaas die bak in ‘n roosterpan. Gooi kookwater in die roosterpan tot die bak kondensmelk tot dit halfpad in die water staan.
  2. Bedek met foelie en bak sowat 2 ure. Indien jy dit donker verkies, bak vir 3 ure.  Laat afkoel voordat jy die foelie afhaal. Klits goed tot glad.

Smaakwenke:

  • Ek geur my kondensmelk met een van die volgende geure: koffie-ekstrak, vanielje-ekstrak, kardomom, Earl Grey tee.
  • Verhit die flessie as jy die melkkonfyt meer vloeibaar wil maak as sous  oor roomys.
  • Dis wonderlik oor Franse roosterbrood.
  • Roer dit by roomys in – hoekom so duur betaal vir Haagen Daz se dulche de leche roomys?
  • Melkkonfyt se soet word getemper met gevlokte seesout, asook deur dit te bedien saam met ietwat suur vrugte soos granaat, koejawel en pynappel.
  • Bedien melkkonfyt met pere gestowe in kaneel, pienk peperkorrels en vanielje. Sprinkel pimperneute oor vir tekstuur.
  • Bedien melkkonfyt met vars bokmelkkaas (chevre), pekanneute en broskoekies.

Doen-dit-self kondensmelk – op die stoofmetode

Maak dit gerus een keer en waardeer dan weer die gerief om net ‘n blikkie oop te maak. As jy egter jou eie koei het, veral, is dit lekker om die melk so te verwerk. Geduld is die wagwoord om dit nie te brand nie. Die doel is om die waterinhoud van die melk met sowat die helfte te verminder.

1 liter volroommelk

300 g strooisuiker

2,5 ml sout

2,5 ml koeksoda

5 ml vanielje-ekstrak (opsioneel)

Plaas die melk in ‘n dikboomkastrol of pan; hoe groter die oppervlak van die kastrol is hoe gouer sal die melk kan verdamp. Roer die suiker by en voeg dan die sout koeksoda en vanielje by. Plaas oor medium-lae hitte en bring stadig tot kookpunt, maar moenie roer nie.  Die oomblik as die melk begin opkook draai die hitte tot baie laag. Laat dit so vir 2 tot 3 ure baie stadig sonder deksel net-net prut en gee dit elke 10 minute of so ‘n goeie roer. Skep enige skuim wat vorm af. Sodra dit dik is, gooi in gesteriliseerde flesse.  Laat afkoel voor gebruik.  Die sous sal verder verdik as dit afgekoel het.

Wenk:

  • Jy kan die melk ook geur met kaneelstokkies of kardomompeule.
  • Vir ‘n suiwelvrye weergawevan melkkonfyt, gebruik klappermelk en bruinsuiker. Roer vir ure!
Donker klam gemmerkoek uit Cleta JOannou se nuwe kookboek 'Kondensmelk, Almal se Gunsteling'.

Donker klam gemmerkoek uit Cleta JOannou se nuwe kookboek ‘Kondensmelk, Almal se Gunsteling’.

Donker, klam gemmerkoek met kondensmelk bolaag

Ek kon nie verby hierdie resep blaai in Cleta Joannou se nuwe kookboek Kondensmelk, Almal se Gunsteling, nie. Moet maak, moet maak!

Lewer 2 klein koeke

Koek

625 ml koekmeel

10 ml koeksoda

2,5 ml  sout

2,5 ml fyn gemmer

5 ml fyn kaneel

1 ml fyn kruienaeltjies

1 ml gerasperde neutmuskaat

250 ml melasse

250 ml plantaardige olie

3 groot eiers, geklits

125 ml fyngerasperde of fyngedrukte vars gemmer

1 blikkie growwe appelkooskonfyt

Bolaag

1 blikkie (385 g) kondensmelk

125 ml melk

Koek

Voorverhit die oond tot 180°C. Smeer en voer twee 20 cm-losboomkoekpanne. Sif die meel, koeksoda, sout en speserye saam in ’n groot bak. Gebruik ’n skoon bak en klits die melasse en olie saam. Voeg die eiers by en klits goed. Klits die vars gemmer en appelkooskonfyt saam en meng dit by die nat mengsel in. Voeg die melassemengsel by die droë bestanddele en meng deeglik. Verdeel die beslag gelykop tussen die twee koekpanne en bak vir 1 uur, of tot ’n toetspen skoon uitkom nadat jy dit in die middel van die koek gedruk het.

Bolaag

Meng die kondensmelk en melk, en giet dit oor die koeke sodra hulle uit die oond kom. Laat dit afkoel in die panne totdat al die vloeistof geabsorbeer is. Vir ekstra glans kan jy ’n bietjie appelkooskonfyt warm maak en soos glaseersel oor die bo en sykante van die koek smeer net voordat jy dit voorsit. Die koeke kan vir ’n paar maande in die vrieskas gehou word.

{Soet stout}

Die soet van kondensmelk is eintlik op sy lekkerste as die blikkie ‘sonder toestemming’ uit die koskas geskaai is. Rensia Bester vertel: “Die lekkerste was wanneer  jy die gesteel het en twee gaatjies in die blikkie gemaak het en so skelm gaan uitsuig het. My boetie het dit baie goed gedoen, die blikkie op die rak in die kruidenierskas gelos en my Ma het dan gewoonlik die blikkie leeg ontdek.”

Ja, die gesteelde blik met die twee gaatjies… “hy word onder die bed weggesteek en as jy van die skool af kom staan die blik op jou spieëltafel. Dit was die lekkerste kondensmelk op die aarde en volgende maand steel jy maar net weer een,” korswel Janita Russouw uit Mosselbaai.

Ek onthou self die groot drama toe my ma ‘n blikkie half-geëete kondensmelk swart van die miere in die tuin ontdek het, en die verkeerde broer ‘n pak slae gekry het. My broer Charles was altyd so stroopsoet dat my ma net aanvaar het dis my waaglustige oudste broer Theo wat weer vol kattekwaad was. Dis eers na Theo  ‘n wiks gekry het – ten spyte van sy verweer dat hy onskuldig is – dat Charlie met sy stert tussen die bene gebieg het.

Nou wonder ek saam met Marina le Roux of die kondensmelk van vandag so soet is soos die gegapste kondensmelk van destyds?

{Jy gaan dit nie glo nie}

Piesang, caramel en pietersielie

Piesang, caramel en pietersielie

[Blikkie kondensmelk vir die smart}

Gail Borden is die vader van kondensmelk.

Gail Borden is die vader van kondensmelk.

Die eerste patent vir kondensmelk is in 1856 toegestaan aan die Amerikaanse kospionier Gail Borden. Dit het maklik vervoer en as dit verdun was tot die konsistensie van vars melk, was dit selfs goedkoper as melk. Wanneer die blikkie oopgemaak is het die melk langer gehou as vars melk, weens die suikerinhoud.

Al word die soet van kondensmelk nie sommer met swaarkry verbind nie, het dit ‘n skakel met oorlogtye en swaarkry. Gail Borden se kondensmelk het bv. soldate gevoed in die Amerikaanse Burgeroorlog en in ons land was dit ook deel van die karige rantsoene in die konsentrasiekampe tydens die Anglo-Boereoorlog.

Ek lees die aangrypende artikel in Die Beeld (23 Augustus 2013) oor die konstrasiekamp by Norvalspoort: “Daar is honderde klipstapeltjies van bakoondjies wat neffens die Bell-tente gestaan het. Honderde “vloere” van geroeste kondensmelkblikkies is oral sigbaar. Die vroue het die leë blikkies binne die vyf-treë-by-vyf-treë-tent as ’n vloer gepak. Daar het tot 12 mense in so ’n tent gebly.

en

“Die rantsoene was skraps. Elke vrou het ’n twaalfde blikkie kondensmelk vir haar en haar gesin gekry. Ook 1 oz sout en 1 oz suiker. “Die Tommies het ’n hele blikkie kondensmelk per dag gekry.”

Soberend.

Bronne:

  • Land of Milk and Sugar (Sept. 2007), Karen Berman, Saveur.
  • David Lebovitz, The perfect scoop
  • Kondensmelk, almal se gunsteling (2014), Cleta Joannou, Human en Rousseau.
  • Facebook-gesprekke, Mei 2014
  • http://farmette.ie/
  • ‘Kamp van smart, koue en honger. Pieter Steyn, Beeld, 23 Augustus 2013. (artikel oor die konsentrasiekampdae van ouma Susanna Elena (Sannie) Bloem, op Norvalspont tydens die Anglo-Boereoorlog.

Macaroni en kaas van Ouma Mientjie tot modern

30 Apr

“Die familie het altyd baklei wie die kante teen die bak kry, jy sien, ouma het dit gebak sodat die macaroni aan die kante ‘n lekker bruin korsie gemaak het. Sy het nooit die eiervla oor al die macaroni gegooi nie, daar was so ʼn effense lagie macaroni wat bo uitgesteek het – dit het bros gebak en dit was vir ons die lekkerste van die gereg.”  (Ambalene Freemantle, vertelling ‘Ouma Mientjie se macaroni en kaas’)

Wys my mense wat hul neus optrek vir macaroni en kaas – en ek sal soos Freud ‘n verklaring vir die vreemde fiemies by hul kinderjare (en rowwe koshuisjare) soek. Macaroni en kaas is soos ‘n kospleister  wanneer ‘n mens se siel nerf-af geskaaf is. Die nostalgie-tendens het hierdie beskeie staatmaker ‘n ekstra hupstoot gegee. Dit pronk by huispartytjies en gourmet-weergawes verskyn op restaurant-spyskaarte.

aa mac kaas 2 tone IMG_3967 blog rs

Macaroni en kaas se wortels 

Dit blyk dat pasta al  in  Persië gemaak is, terwyl geskiedskrywers ook reken die  Grieke en Romyne het begin om pasta en kaas te kombineer. In die Middeleeue is pastageregte in Italië gemaak met gerasperde kaas en speserye. ‘n Voorloper van macaroni en kaas het in die 1300’s die hof van Koning Richard II bereik  volgens ‘n resep vir macrows wat as volg aangeteken is:Kook die pasta, neem kaas, rasper dit, en botter, gooi daaroor en bedien voort.”

In Italië word die pasta maccheroni genoem. Vir Amerikaners is  mac-‘n-cheese ‘n nasionale obsessie, en maak dit in ‘n kits uit ‘n blou Kraft boksie op die stoof aan.  Dit word geglo dat President Thomas Jefferson die nasie aan macaroni kaas bekendgestel het, na ‘n besoek aan  Italië en Frankryk waar hy verlief geraak het op al die verskillende soorte pasta en maniere om dit te eet. Hy het pastamasjiene ingevoer en dit selfs by staatsdinees voorgesit.  

Variasies van pasta en kaas kom in ander lande  voor, soos die Duitse käsespätzle. In ons eie kookkuns is pasta baie dieper gesetel as wat ons dalk besef. Tog maak ons al donkiejare melkkos of melksnysels wat met pasta gemaak word. Hier teen die 18de eeu was macaroni ook al bekend en selfs Lady Anne Barnard het verwys na die Kaapse tuisgemaakte macaroni.

Wat sê die boeke:

1. Mrs Slade’s South African Cookery Book van die 1940’s gee ‘n resep vir macaroni kaas  met witsous gemaak  (meel:botter:melk – 4 E: 2 E : 4 K). Dit word gegeur met sout, mosterd en 1 t suiker! Dan kom gerasperde kaas by. Dit word met botter gestip en en 15 minute in ‘n warm oond gebak. Sy meld ook ‘n variasie van macaroni, kaas, hardgekookte eier en tamaties.

2. Kook en Geniet (SJA de Villiers) se 1975-uitgawe gee die twee variasies:

  • Met ‘n eiervla (2 eiers:2 k melk) – die tamaties is ook ‘n opsie;  sy beveel aan om dit onder in die bak te skep, en ook bo-op saam met broodkrummels. Sy gebruik mosterd as geurmiddel.
  • Met witsous (2 E botter:2 E meel :1 ¼ k melk). Vir haar witsous-weergawe sit sy nie kaas in die sous nie, maar wel ‘n geklitste eier. (geen mosterd). Die pasta, witsous en kaas word in lae in die bak geskep en eindig met ‘n bo-laag kaas. Dan gebak en baie warm bedien.

Sy beveel aan dat tamatie onder die bak en bo-op (tesame met broodkrummels) gepak word.

3. In die volledig hersiene uitgawe van Kook en Geniet (2009) word net die eiervla-weergawe verstrek, wat my verbaas. Wat nuut bykom in hierdie uitgawe is om repies spek by te voeg; of gebraaide uie en groenrisse; of gesoteerde groente of blokkies ham. (Terloops, die hersiener beveel aan om olyfolie deur die gaar pasta te roer.)

4. Bak en Kook met vertroue, ‘n boekie uit die 1960’s deur die gemeente-susters van die Thornton Vrouvereniging, staan ‘n  hoofstuk af aan macaroni-geregte. Macaroni is toe as  generiese term vir pasta gebruik. Die resepte wissel tussen die eiervla en die witsous-metode. Wat opval is dat die aantal pypies macaroni wat benodig word  soos 12 of 30 pype  macaroni.  Nou kyk, ek het dit afgetel en jy kan dalk een mens daarmee voed, maar nie die 4 tot 6 wat die resepte  aandui nie.

Dit het my laat dink dat hulle toe zitoni pasta gebruik het,  sulke lang pype pasta wat in Italiaanse geregte gebruik word. En wraggies, toe herinner ‘n Facebook-maat my dat sy as kind die lang pastabuise geken het, en dit as ‘n strooitjie gebruik het om koeldrank te drink. Toe kom my herinneringe ook terug. So ons ma’s en dalk oumas het zitoni pasta gebruik! So kon ‘ n gesin van 6 mense wel op 12 of 30 pypies gevoed word.

Mozzarella en swartwoudham is hier gebruik. Broodblokkie ssorg vir tekstuur.

Mozzarella en swartwoudham word hier gebruik. Broodblokkies sorg vir tekstuur. Bak tot die kaas goed gesmelt is. Sit voor met vars tamaties of tuisgemaakte tamatiesous. Ek gaan nie snobbisties wees oor All Gold tamatiesous nie – dis vir baie mense ‘n goeie herinnering.

Outydse macaroni- en kaas opgekikker

GEBAKTE MAC-CARBONARA

Hierdie anderste kykie na macaroni en kaas is al bykans ‘n dekade ‘n familiegunsteling, trooskos en spesiaal genoeg vir ‘n loslit kuier by die huis. Dis ‘n resep van Vickie de Beer en is werklik 1-2-3.  (Dit kan in een skottel of in individuele bakkies gebak word). Ek strooi vir afwisseling broodblokkies bo-oor.

 6 porsies

250 g (1 pakkie) repiespek

400 g macaroni- of penne noedels

2 middelslag-uie, fyn gekap

1 knoffelhuisie, fyn gekap

30 ml (2 e) olyfolie

4 eiers

500 ml (2 k) room

‘n hand vol tiemietakkies

neutmuskaat, sout en swartpeper

200 g (2k) mozzarellakaas, in blokkies gesny

Verhit die oondrooster.

  1. Rangskik die spek op ‘n bakplaat en rooster tot bros. Verhit die oond tot 180ºC sodra die spek uit die oond verwyder word.
  2. Kook die pasta sag in kokende water waarby 5 ml sout gevoeg is. Dreineer en sprinkel ‘n bietjie olyfolie oor.
  3. Verhit die olie in ‘n swaarboomkastrol en soteer die uie en knoffel daarin tot sag. Voeg die geroosterde spek by en hou eenkant.
  4. Klits die eiers en room saam met ‘n hand vol vars tiemie en geur goed met neutmuskaat, sout en swartpeper.
  5. Skep die pasta in ‘n oondvaste bak met ‘n inhoudsmaat van 2 liter. Of 6 individuele bakkies (met ‘n inhoudsmaat van 250 ml-300 ml elk). Strooi die uie-en-spekmengsel bo-oor en giet die eiermengsel oor. Rangskik die mozzarellablokkies bo-op en druk ook ‘n paar stukkies tussen die pasta in.
  6. Bak vir 45-55 minute, of totdat die eiermengsel gestol het en die gereg goudkleurig is.

Variasies op macaroni en kaas:

  • As neutmuskaat jou verveel kan jy tabasco, rooipeper of droë rissievlokkies nader getrek.
  • Kombineer Goeie gouda-kaas (wat ons as soetmelkkaas ken) met mascarpone-kaas, dennepitte en rosyne.
  • Jy kan ook individuele macaroni-en kaastertjies maak deur dit in goed gesmeerde muffin-pannetjies te skep.
  • Blomkool is nou vreeslik in die mode, so jy kan ‘n laag geroosterde blomkool stukkies bo-op die gereg skep – lekker kombinasie met Gruyere-kaas en ‘n strooisel parmesaan.

Soet, sê jy?

Iets nuuts (en tog smaak dit bekend oor ons liefde om soet en sout saam te eet):

  • macaroni en kaas met prosciutto word met room gebak en net voor opdiening skep jy ‘n eetlepel frambooskonfyt oor die pasta.
  • Appel en lekker sterk cheddar kaas is groot maats – so maak volgende keer jou gewone macaroni en kaas; en skep dan gestoofde appel met kaneel gegeur bo-op elke porsie – strooi nog cheddar oor en laat smelt dit onder die roosterelement.
  • Jy kan ook jou gaste verras met ‘n besondere amper –macaroni en kaas nagereg: gaar skulpie pasta word onderin ‘n ramekin bakkie geplas, dan word ‘n sagte wit kaas bo-oor gekrummel met blokkies vars nektarien-perske, dan volg ‘n skeppie room, ‘n ligte sprinkel suiker en seesout en dan word dit gebak tot die room verdik – vir die finale doodskoot word ‘n lepeltjie appelkooskonfyt bygesit.
  • n Ander avontuurlike weergawe gebruik fussili pasta (spiraal-pasta), vinkel, pere in blokkies en ‘n heerlike Brillat-Savarin kaas met ‘n baie botterige, trippel-romerige tekstuur wat gebak word in ‘n loperige witsous. Vir bros tekstuur word stukkies croissant-kors bo-oor gesprinkel.

aaa mac en mozz IMG_3945 uitgeskep rs

Op die onderwerp van die kors – hier kan ‘n mens baie lekker eksperimenteer:

Die klassieke broodkrummels kan afgewissel word met pretzels, tortilla chips, stukkies pita of focaccia brood, sonneblomsade of geroosterde pampoensade. Ek self verkies om oorskietbrood in dobbelsteentjie-grootte te sny en oor te sprinkel – dit lyk baie mooi en sorg vir ‘n krakerige tekstuur saam met al die romerigheid.

Maar as jy trooskos soek, is sulke truuks nie nodig nie.  Solank dit pypie-pasta is, die witsous glad, ryk en weelderig is en tamatieskywe wegsink in die gesmelte kaaskors (hier en daar met ‘n spikkel swart aanbrandsel) voel die honger kind in my binneste volkome geborge.

Outydse macaroni en kaas wat *familietwis vermy

Hierdie ouskool-resep met kaassous is soos my ma hom gemaak het. *Om familietwis te vermy oor wie eet tamatie bo-op en wie nie, bedek ek die een helfte van die bo-laag met tamatie en die ander helfte net die kaas (of dalk krummels of broodblokkies)

Bedien 6

500g macaroni

2 e botter

2 e meel

3 k warm volroommelk

1 k gerasperde sterk cheddar

1 t droë mosterd

2.5 ml rooipeper (opsioneel)

Neutmuskaat

Sout en peper na smaak

Tamaties, in snye

Metode

Voorverhit die oond tot 180ºC.

Kook die macaroni in goed-gesoute kookwater en kook tot net-gaar (dit sal verder gaar word in die oond). Dreineer en skep in ‘n vlak, gebotterde kasserolbak.

Vir die kaas-witsous (mornay-sous): In ‘n medium kastrol smelt die botter, roer die meel en die mosterdpoeier by. Voeg die helfte van die warm melk by en roer wild en wakker tot glad en klontvry. Klits die res van die melk by en hou aan roer tot die sous verdik. Verwyder van die plaat, gooi die helfte van die kaas by, proe en geur met sout, peper, mosterpoeier, neutmuskaat en indien verkies, ook rooipeper.

Gdie kaassous oor die macaroni en roer dit goed deur. Smeer ‘n bak met bietjie botter, skep die macaronimengsel in en strooi die res van die kaas oor. Die dik snye tamatie* word nou bo-op gerangskik, nog bietjie sout en peper oor gesprinkel en in die oond gebak vir 15 tot 20 minute.

Goue pasta-kook reëls:

  • Gebruik baie water 1 liter water vir elke 100 g pasta.
  • Gebruik sout groothartig – 1 t sout vir elke l water – en gooi die sout by net sodra die water kook – en net voor jy die pasta bygooi.
  • Moenie olie by die kookwater gooi nie – jou sous gaan dan moeilik klou daaraan.
  • Kook net al dente – dit sal verder gaar kook in die oond.
  • Die regte sous by die regte pasta – Italianers kan kies uit 300 soorte pasta – ons keuse is kleiner. Penne en elmboogmacaroni geskik vir macaroni-kaas, maar jy is glad nie beperk daartoe nie.

Goue reëls vir kaas-witsous:

  • Witsous staan bekend as bechamelsous, en wanneer dit kaas in het word dit mornay-sous genoem.
  • Gebruik ongesoute botter om die roux te maak – dit gee jou net meer beheer oor die sout wanneer jy die kaas byvoeg, wat ook sout is.
  • Meet die bestanddele goed af, want die dikte van jou sous is belangrik – te dik, dan veroorsaak dit ‘n stodgy, dikvoet macaroni kaas.
  • Wanneer jy die roux kook, gebruik ‘n platrand-houtlepel om dit goed van die boom aft e skraap omdat dit maklik kan brand.
  • As jy die roux verbrand – begin oor!
  • Gooi die melk by die roux eers wanneer die botter/meel mengsel gaar is – die kleur verdonker effe en dit ruik lekker neutering.
  • Gebruik warm melk om by te gooi, nie gekookte melk nie, want dit kan maklik ;n effe gebrande smaak kry. Jy kan koue melk bygooi maar dan vat dit BAIE lank voor jou sous verdik.

My kosvriendin Ambalene Freemantle het vir my  ‘n mooi storie gestuur van macaroni en kaas wat ‘n verpersoonliking van Ouma Mientjie is. Sy vertel:

Dit was geen verrassing dat beide die kleindogters melding gemaak het van ouma se macaroni en kaas gereg nie. By die begrafnis is daar lank en sand gepraat oor hoe die gereg die gunsteling van al die kinders, kleinkinders en agterkleinkinders is. gesprek om haar laat ontstaan.

“Dit is glad nie ʼn fênsie resep nie, maar ouma se geheim is sy het die uie lank en stadig in die vet van die uitgebraaide spek gesmoor voordat sy afgeskilde gekapte tamaties bygevoeg het; die is dan gekook totdat dit ʼn dik pulp gevorm het. Geen ingelegde blikkies tamaties was vir ouma goed genoeg nie. In my gedagtes sien ek hoe sy die rypste rooiste tamaties uitsoek en ʼn kruisie daarop sny, dit in ʼn bak plaas en dan kookwater oorgooi sodat die skilletjies met gemak aftrek kon word. Dan word die uie geskil en gekap sodat dit in die spekvet gesmoor kan word. Daar was nie baie geld nie en die gesin was groot maar omdat sy die uie in die spekvet gebraai het, was die gereg deurspek met die geur van “bacon.”

Die familie het altyd baklei wie die kante teen die bak kry het, jy sien, ouma dit gebak het sodat die macaroni aan die kante so lekker bruin korsie gemaak het. Sy het nooit die eiervla oor al die macaroni gegooi nie, daar was so ʼn effense lagie macaroni wat bo uitgesteek het – die het bros gebak en dit was vir ons die lekkerste van die gereg.

Daar vergeet ek amper die belangrikste – oupa Adrian Freemantle het gehou van ‘n branderigheid, so ouma het altyd ‘n knippie of meer rooipeper by die melk en eiermengsel ingeklits – as die kleinkinders by was het sy dit uitgelaat en oupa het dit dan bo-oor syne gesprinkel na dit opgeskep was.”

Hierdie storie van Ambalene en haar ouma en die kleinkinders het my so geraak dat ek met graagte hierdie resep namens haar met jou deel:

Ouma Mientjie se Macaroni en kaas resep:

½ pak macaroni stukkies gekook – sy het geglo daar moet nog so effe van ʼn byt in die macaroni wees omdat dit verder sag kook in die eiervla. (vandag praat ons van al dente)

2 groot uie geskil en gekap

4 groot rooi-ryp tamaties – skilletjies verwyder en in klein blokkies gesny

1 pak “streaky bacon” gesny in 2 cm stukke

2 koppies gerasperde sterk cheddar kaas

4 eiers geklits

500 ml melk

1 teelepel suiker

Sout en witpeper na smaak

  • Braai die spek stadig sodat die vet kan uitbraai. Haal die spek uit die pan en voeg nou die uie by en laat dit stadig in die vet smoor tot sag.
  • Voeg die spek, gekapte tamaties by die uie en kook tot die tamaties, uie en spek ʼn dik sous vorm, geur met die suiker, sout en witpeper (oppas vir teveel sout omdat die spek alreeds sout is) en kook nog 5 minute.
  • Meng nou die tamatiemengsel met die macaroni en gerasperde kaas, roer goed deur tot als goed gemeng is. Plaas in ʼn gesmeerde oondbak.
  • Klits die eiers en melk saam voeg ʼn klein bietjie sout en peper by. Gooi die eiermengsel oor die macaroni. Rasper nog kaas bo-oor Bak in ʼn voorverhitte oond 180C tot die eiervla gestol is en die gereg mooi bruin is.

Bronne:

  • Cape Winelands Cuisine, Hetta van Deventer-Terblanche (2001)
  • Mrs Slade’s South African Cookery Book
  • Bak en Kook met vertroue, Thornton Vrouvereniging, NG Kerk.
  • Kook en Geniet, SJA De Villiers, 1975 en 2009 uitgawes
  • Melt, the art of macaroni and cheese, Stephanie Stiavetti & Garrett McCord
  • Rooi Rose 1-2-3 etes, Vickie de Beer. (2005)
  • Vertelling: Ambalene Freemantle, Facebook, April 2014

 

 

Korsies van pastei

23 Apr

 

Pastei uit my kombuis

Pastei uit my kombuis

Die naweek sit ek in ‘n gesellige eetplek The Barking Frog in die bekoorlike Vanwyksdorp, ver van alles af in die Klein-Karoo. Ek vra uit oor die pastei-van-die-dag en die vriendelike restaurant-eienaar vertel dit word spesiaal vir hulle gemaak  deur Blanche van die dorp. Net daarna ontmoet ek die einste Blanche op die dorpie se jaarlikse plaasmark waar sy onder ‘n blou sambreel sit en haar tuisgebak verkoop.  Al praat sy nie graag oor haarself of haar gebak nie, verstaan ons mekaar sommer net daar. Pastei doen dit aan mense – dis ‘n liefde wat ons almal deel. Iewers is daar ‘n pastei-chromosoom wat ons almal in gemeen het. Bykans elke koskultuur het ‘n vorm van pastei soos die Iere se steak en Guiness-pasteie, varkvleispasteie van die Britte, die interessante Stargazy vispastei van Cornwall, die empanadas van Suid-Amerika,  Griekse vleispasteie van filodeeg, die Amerikaners se vrugtepasteie, Meksikaanse tamalepastei of Indiese samosas. Ons met ons wonderlike wildspastei van rafeltjievleis, tradisionele hoenderpastei met lagies van gekookte eier en ham; worsrolletjies en kerrie-maalvleis pasteitjies.

Die Four and Twenty Blackbirds Pieshop in Brooklyn, NY omskep die pastei in kuns om te eet.  Foto Genti & Hyers.

Die Four and Twenty Blackbirds Pieshop in Brooklyn, NY omskep die pastei in kuns om te eet. Foto Genti & Hyers.

Pasteie is sekerlik een van die vroegste vorm van wegneem-kos, want die korsomhulsel het sommer as verpakkingsmateriaal gedien.  Pasteie is ook ‘n manier om die inhoud van vleis of groente te bewaar.  Die storie loop dat die Egiptenare eerste was om voorlopers van pasteie te maak soos hul konkoksie van heuning, neute en vrugte wat in deeg ingerol is en dan gebak is; die Grieke het skynbaar die eerste gevulde pastei gemaak het. Die Romeine kry die eer vir die verfyning van die pastei, die gebruik van seekos en speserye, asook om pasteie oor die hele Romeinse Ryk   bekend te gemaak het. ‘n Opwindende tyd in die geskiedenis van pasteie was die Middeleeue waar die rykes kos as ‘n vorm van teater en vermaak ingespan is –  die meeste van die rykaards was eintlik maar ongeletterd en daarom baie op die visuele ingestel. Aan die koninklike howe is die pastei tot sy uiterste geneem met lewendige voëls wat daaruit gevlieg het, tot groot vermaak van die gaste. Volgens HW Claassens se boek Die Geskiedenis van Boerekos is pasteie vanaf die Middeleeue baie gewild in Europa, en het pasteie in die 1500’s hul verskyning aan die Hollandse hof gemaak.

Stillewe van Jan Davidsz de Heem uit 1651 toon die plek van pasteie.

Stillewe van Jan Davidsz de Heem uit 1651 toon die plek van pasteie.

Toe Jan van Riebeeck die verversingspos aan die Kaap gevestig het, het die pastei saamgekom.  Kreefpasteie is destyds gemaak, aanvanklik met ‘n broskorsdeeg en later na die Hugenote se aankoms, ook met skilferkorsdeeg. Iets wat ek baie graag sou wou proe is ‘n pastei uit die 1770’s van fyngesnyde kreef, ‘n bietjie asyn, ansjoevissous, eiergeel, broodkrummels en BAIE botter, wat in skilferkorsdeeg gebak is. Vleispasteie, of dit lamsvleis, hoender, wildsvleis of oorskietvleis is, het  steeds ’n spesiale plek in ons koskultuur. Verskillende vleise is ook dikwels saam gebruik en pasteie van wilde voels was baie algemeen.  So ook pasteie van vis en skulpvis. Maar ek moet sê die mees indrukwekkende pastei uit ons kosgeskiedenis is die rustringpastei of benepastei wat destyds gemaak is van skaap of boerbok. Dis gemaak met die hele rugstring, want hou in gedagte – die mense het nie destyds elektriese vleissae gehad soos vandag  waarmee die rugstring maklik in tjops opgesny kon word nie. Die rugstring is sag gestowe en met been en al in ‘n pastei omskep – die bene steek dan so mooi deur die pasteideeg. Die geluk is dat hierdie pastei vandag weer herontdek word nadat  mense soos Dine van Zyl en Dr HW Claassens daaroor  geskryf het  en Hetta van Deventer-Terblanche daarvan vertel het op die kosprogram Kokkedoor. Renata Coetzee gee in haar boek The South African Culinary Tradition  ‘n resep vir  bok, skaap of lamspastei waar die pastei met fynvleis gemaak is en van die bone bo-op die vleis gesit word om die deeg te ondersteun. (Hierdie resep gebruik 1 koppie wyn en 1 koppie asyn vir 2 kg vleis – en die ander geurmiddels is 5 ml basielkruid, sout en 2 ml fyn naeltjies). Pasteie en mode-neigings: Die verlede verskaf toenemend inspirasie vir die toekoms. Die koswêreld is altyd op die uitkyk vir iets nuuts, trendy en ongewoon. Een van die mees ongewone neigings wat ek onlangs raakgeloop het kom aangewaai uit die dorpie Bray in Engeland: troukoeke gemaak met lae van varkvleis-pasteie!  Elke laag het ‘n ander geur, soos stadig-gekookte vark met uie-marmalade, een laag met brandrissie en ‘n ander laag met suurlemoen, knoffel en pietersielie). Die troukoek word met bossies roosmaryn, pietersielie en vars blomme versier en met pasteihartjies afgerond. Pork pie troukoek Lees meer hieroor op  http://www.perfectpie.co.uk/wedding-pies/ Padstalle en pastei-bestemmings: Dis met goeie rede dat die pasteiwinkeltjie Four and Twenty Blackbirds in Brooklyn, New York een van my aller-moet-besoek kosbestemmings  is. Dis waar die twee susters Melissa en Emily Elsen (wat wat al bestempel is as pastei-savants) hulle wonderlike soet en sout skeppings optoor ; die mooiste waarvan ek nog gelees het.  Intussen reis ek ewe gelukkig in my eie land en smul aan die lekkerste pasteie by ons uitstekende  padstalle.

[Ons hou vir die doeleindes van hierdie gesprek verby die garage-pies! Kunstenaar-vriend Theo Kleynhans herinner my juis nou die dag aan ou vriend Gert se sê-ding: ” Ek is nou so lus vir sooibrand ek eet sommer ‘n pie!” ]

Affieplaas se vleispasteie

Affieplaas se vleispasteie

  •  Affie-Plaas padstal net buite Robertson, Wes-Kaap. In Louis Van Kopenhagen se bekende padstal verkoop die eg-tuisgemaakte vleispasteie soos soetkoek. Hoenderpastei is hul top-verkoper, maar as jy een keer die skaap-en-bees-pastei geproe het sal jy verstaan hoekom dit Louis se persoonlike gunsteling is. Hy reken hulle pasteie is so gewild omdat die vulsel van suiwer vleis gemaak word, en baie daarvan. Die deegkorsie is nie te dik nie en die porsie so ruim dat jy na een hiervan nie eers sal dink aan middagete nie. Stop ook daar vir die kerrie-maalvleis pastei, die peper-biefstuk en natuurlik die geliefde bief- en niertjiepastei.
  • Houwhoek se wildspastei (volgens Cecile Kruger)
  • The Home of the Chicken Pie padstal duskant Lanseria Lughawe (volgens Veralda Schmidt)
  • Ou Meul op Riviersonderend, Peregrine Padstal in Grabouw en ook Dassiesfontein (volgens Michelle van Staden).
  • Sonia Cabano laat weet: “Heel beste padstalpasteie wat ek nog ooit geëet het is die Kuilfontein padstal by die Springfontein afdraai op die N1, 140 km suid van Bloemfontein. Mens kan die padstal sien van die kruising, en dis mooi en dis goed en dis alles lekker.” Kenners meen Martinette en Shelton Staples maak die lekkerste lam-en-ment-pasteie.
  • Van Brakel se Stoor, op pad tussen Caledon en Napier (volgens Naomi Nell)
  • By die Vetmuis Plaaskombuis in Richmond, Noord Kaap, stop jy vir die lekkerste hoenderpasteie en wildspasteie, reken Annatjie Reynolds.
  • Wagon Wheel by die Riviersonderend Garage se pasteideeg is volgens Chris Greeff die lekkerste.

    Affieplaas pasteie volgepak met vleis en niks anders as vleis nie.

    Affieplaas pasteie volgepak met vleis en niks anders as vleis nie.

Ouderwetse lamspastei As jy soveel liefde in jou pasteikors insit, moet daar onder ook iets spesiaal wees. Ek het hierdie resep in ‘n ou bêreboekie gekry van my ma gekry, met tradisionele resepte wat in 1949 uitgegee is deur die Shell-maatskappy. (Interessant – op dieselfde bladsy is ‘n advertensie vir ‘n mooi boervrou by haar kuikens en ‘n broeikas wat met paraffien werk) . 

Bestanddele

4 pond (1.8 kg) lamsvleis (rugstring; of meng lamsvleis en bees)

2 wit uie, in ringe gesny

1 blaartjie foelie (dis die dop van neutmuskaat)

2 onse (30 g/4 E) botter

Sap van 1 suurlemoen

1 glas witwyn

1 E sago

2 hardgekookte eiers

1 rou eier (geskei)

‘n Paar skyfies ham

‘n Bietjie wonderpeper

Sout en peper na smaak

Metode:

  1. Sny die vleis in netjiese stukkies, smoor die uie in die botter, voeg nou al die bestanddele by, behalwe die eiers, sago en suurlemoensap. Stowe nou die vleis tot heerlik sag. Voeg nou die sago en goeie klont botter by: roer tot die sago gaar is.
  2. Klits geel van eier goed op, klits bietjie water by en dan die suurlemoensap en voeg by die vleis. Gooi nou die mengsel in pasteiskottel. Sny de hardgekookte eiers in skyfies en sit op die mengsel.
  3. Gebruik die skilferkors vir die kors van die pastei en smeer oor met wit van eier .

Let wel: 1. Die resep kan ook vir hoenderpastei gebruik word. Volgens die resepteboeke kan hoender en lam ook saamgebruik word.

Sodawaterdeeg  

‘n Erfenis lamspastei verdien ‘n goeie bo-kors. Hierdie sodawater/brandewyn-kors van Carolie de Koster maak ‘n heerlike ligte skilferkorsdeeg, ewe lekker vir wildspastei, bief- en niertjiepastei of lam.  

Genoeg vir 2 middelslag pasteie/terte of ongeveer 24 x 40 mm worsrolletjies.

Bestanddele:

250 g / 280 ml yskoue botter (of margarien, maar altyd beter met botter)

280 g / 500 ml koekmeelblom

2 ml kremetart

2 ml sout

20 ml brandewyn

Omtrent 170 ml koue sodawater

Metode:

  1. Rasper botter of margarien op growwe rasper en plaas in mengbak. Voeg meel, kremetart en sout by en meng met ‘n vurk tot die smeerdeeltjies eweredig in die meel versprei is.
  2. Meng die brandewyn met 125 ml sodawater en voeg by die meel-bottermengsel en meng met vurk tot deeg vorm. Voeg geleidelik nog sodawater by tot die deeg net lekker ferm is. (die kleur en tekstuur is op hierdie stadium nog onegalig).
  3. Bestrooi die werksoppervlakte liggies met meel. Rol die deeg met ‘n meelbestrooide koekroller uit in ‘n langwerpige vorm van 20 mm dik. Vou die deeg in drie lae, draai dit 90° en rol uit en vou weer. Plaas 20 minute in die yskas.
  4. Herhaal die laaste stap twee keer of totdat die deeg 6 keer uitgerol en gevou is, en twee keer in die yskas geplaas is. Laat dit minstens 10 minute of oornag in die yskas rus en dan is dit reg vir gebruik.

Groot bonus: Vroeg-oggend het Tannie Poppie Coetzer, die land se gunsteling ouma, hierdie resep vir haar pasteikors deurgestuur :

Tannie Poppie se Ouma se pasteideeg:

Bestanddele:

4 koppies koekmeel

500g botter (nie margarine)

1 koppie kookwater

Knippie sout

Metode:

Sif meel in mengbak, smelt botter  in kookwater tot heeltemal gesmelt. Gooi botter-water by meel,  voeg ‘n knippie sout by meng liggies met slaplemmes.  Maak ‘ n bal,  draai toe in kleefplastiek/ gladwrap, sit in yskas oornag. Rol volgende oggend uit – nie te dun nie. Maak pasteie en bak.  Die deeg kan gebruik word vir melktertkors, soutterte,  vleispasteie, enige iets.

Bronne:

  • Food in History, Reay Tannahill.
  • Kokkedoor:  Die Kookboek. Human & Rousseau
  • Die Geskiedenis van Boerekos, HW Claassens
  • The South African Culinary Tradition, Renata Coetzee
  • Die Groot Boerekos Boek 2, Dine van Zyl
  • Tradisionele Suid-Afrikaanse Geregte, in 1949 uitgegee deur die Shell-Maatskappy.
  • Koskuns, Carolie de Koster.
  • Pie: A Global History, Janet Clarkson
  • The Four & Twenty Blackbirds Pie Book, Emily en Melissa Elsen

DIE RSG-LUISTERAARS HET VAN HEINDE EN VERRE OP DIE RSG-SMS- LYN LAAT WEET WAT HUL GUNSTELING PADSTALLE IS VIR LIEFLIKE PASTEIE – EN NATUURLIK OOK HERINNERINGE GEDEEL VAN VERAL STASIE-PASTEIE! Hier volg van die kommentare.

2014/04/23 09:25:03 AM Pasteie “to die for” by Ou Meule Bakkery Riviersonderend op N2 en dan dus ook by di omliggende Padstalle. Ons ry dit ni mis nie en prysgewys n winskoop. Maritha Steyn.
2014/04/23 09:25:00 AM Die Ou Meul,Riviersonderend.het die beste pasteie.Zack.
2014/04/23 09:24:57 AM Beste pasteie in land koop jy by Riviersonderend op N2 na Knysna. Groete. Susan.
2014/04/23 09:24:48 AM beste pasteie is by potbelly pantry buite klapmuts op r 44
2014/04/23 09:24:48 AM Thamela Padstal by Jansenville lekkerste Kudu pasteie! Groete Naude
2014/04/23 09:24:47 AM So naby aan apt eek as moontlik vir rennies. Basie
2014/04/23 09:24:46 AM SA se beste pasteie is by Houwhoek padstal. Lekker stilhou altyd tussen mosselbaai en die kappa! Jan
2014/04/23 09:24:38 AM Ventersdorp NW BAIE Lekker
2014/04/23 09:24:34 AM Nanaga padstal buitekant PE oppad na Grahamstad het die heerlikste pastye gaar of rou!!
2014/04/23 09:24:27 AM Eeste padstal op linkerkant vanaf boufort wes op pad oudsthoorn toe heerlike pastei in die wereld
2014/04/23 09:24:24 AM Forelpastei by Milly’s in Mapumalanga. Elza
2014/04/23 09:24:22 AM Ou Meul bakkery in Riviersonderend. Hulle is opgestop van die vleis.
2014/04/23 09:24:18 AM Beste lamsvleispasteie by Domein Doornkraal se padstal tussen De Rust en oudtshoorn! Aretha is die baasbakster daarvan. Ansie, kaapstad
014/04/23 09:24:02 AM Die Ou Meul op Riviersonderend laat mens regtig-egtig n OMpad ry.
2014/04/23 09:24:02 AM g ni bai koud hier by ons. Danki vi di musiek e gesels. Jule is top
2014/04/23 09:24:00 AM Beste tuisgemaakte pastei is by die padstal op Pikenierskloof pas rigting Citrusdal op Linker kant Groete Bitterbek
2014/04/23 09:23:59 AM Best pies: Mainroad Rivier-sonder-end. I am a tourist guide, stop there with busloads of tourists – they all love these special SA pies. Monika
2014/04/23 09:23:59 AM Peregrine padstal langs die N2 naby Grabouw.die beste tuisgemaakte pasteie,veral die wildspastei.Freaks.
2014/04/23 09:23:57 AM Houhoek Wk Elaine
2014/04/23 09:23:55 AM Nanaga padstal naby PE op die N2 se pasteie is tops. Hulle roosterkoek is ook heerlik. Bees
2014/04/23 09:23:51 AM M� Johan e Martilize, gaan goed in Welkom gist and bietji gere�n no
2014/04/23 09:23:49 AM Beste hoenderpastei te kry by Spensjolyt in Heidelberg (Kaap) – YUM!! Tania v S’bos
2014/04/23 09:23:48 AM Maggie’s farm naby Lanseria oppad Harties toe: beste hoenderpastei wat jy kan kry!! Hannes in Heidelberg
2014/04/23 09:23:48 AM More. Dit reen lekker in die Vrystaat. Hendrik
2014/04/23 09:23:47 AM Beste pasteie by nanagga padstal oos kaap van loret in jeffreysbaai
2014/04/23 09:23:41 AM Rita van Polokwane: Die heel beste cornish pastei is by tannie Rita se winkeltjie by die Bandelierkop garage! Dis al so sedert ek ‘n klein dogtertjie was en ek is al oor 40!
2014/04/23 09:23:35 AM Wil net vir anel binneman se dat sy haar kleuter atletiek more moet geniet.mama wag by wenstreep.
2014/04/23 09:23:34 AM Houwhoek padstal het die lekkerste pasteie! Denise
2014/04/23 09:23:33 AM Blue Crane padstal 3km wes v Heidelberg Kaap
2014/04/23 09:23:32 AM POTBELLY in Stellenbosch, o daai kerrie lam is om van mal te word
2014/04/23 09:23:29 AM Wilds pastei in victoria wes
2014/04/23 09:23:28 AM Eet heerlike groot vetkoek en dik groente sop. Reen heerlik in Parys, groete Rika.
2014/04/23 09:23:27 AM Rolandale padstal, Buffeljagsrivier, net buite Swellendam. Lekkerste pasteie! An2nette
2014/04/23 09:23:22 AM Lekkerste pasteie by padstal net verby di vakansieoord Klein Kariba dis heeeeerlik!!!! Hantie van Vanderbijlpark
2014/04/23 09:23:21 AM Beste pasteie by Nanaga, Los Kaap. Theo
2014/04/23 09:23:21 AM Riviersonderend is daar n plekkie wat die beste pasteie maak.
2014/04/23 09:23:20 AM Die Ou Meul op Riviersonderend laat mens regtig-egtig n OMpad ry.
2014/04/23 09:29:50 AM Elephant walk padstal knysna
2014/04/23 09:29:38 AM Edenvale .
2014/04/23 09:29:36 AM Ou Meul Bakkery Riviersonderend beste pasteie
2014/04/23 09:29:35 AM Johan ! Die lekkerste pasteie was 50 jaar terug op Germiston Stasie by die Stasie Kaffee ! n Bord vol met boerekoffie wat n boeretannie maak ! Oom Frik .
2014/04/23 09:29:29 AM Beste pastye by Potporri in Hartenbos
2014/04/23 09:29:25 AM Eva’s Avenue se hoenderpasteie word tuisgebak en is onverbeterlik. Gaan proe en bederf julself. Erna
2014/04/23 09:29:13 AM Sedgefield stasie Rosemary
2014/04/23 09:29:06 AM Pepper pies by Thamela padstal by Jansenvile. Rika
2014/04/23 09:28:59 AM Beste Padstal Pedigreen Regoorkant Grabouw Wes Kaap afdraai
2014/04/23 09:28:54 AM Kruising by Wellington-Malmesbry, padstal by kwekery. Di lekkerste beste ooit! Regte egte skilferkors van Annie
2014/04/23 09:28:37 AM Affie plaas padstal tussen Worcester en Robertson se pasteie is uit die boonste rakke. Maryna
2014/04/23 09:28:22 AM Riviers�nderend is daar n vroutjie wat heerlike pasteie maak n heerlike vulsel eetplek in d rivsonderend weskaap dina swelldam
2014/04/23 09:28:19 AM Lekkerste pasteie �s by SIELE OP WIELE PADSTAL op Cradock groete Margaret van Worcester
2014/04/23 09:28:08 AM Sedgefield stasie winkel, lekkerste pasteie. Tani x x
2014/04/23 09:28:07 AM Sing a song of 6pence .. 4+twenty black birds baked in a pie … Maureen Joubert
2014/04/23 09:28:04 AM My beste “Padstal” is sommer my buurvrou hier in Danabaai.Elmari Kilian(Kilian Pasteie)Sy bak die die WONDERLIKSTE pasteie! Dis eintlik vir Groot-Brak Mark bedoel-maar ek koop dit sommer voor dit daar uitkom! Hoender,Wild, Bees, Spinasie- net wat jou hart begeer! Marie Engelbrecht. Danabaai.
2014/04/23 09:27:45 AM Riviersonderend het lekkerste bobotie pasteie
2014/04/23 09:27:39 AM Rooiberg kelder padstal R62 Sally
2014/04/23 09:27:30 AM Johan, die beste pasteie kry jy by die Houwhoek padstal net voor Botrivier. Adri Groenewald. Ek ry nooit daar verby voor ek nie stop om voorraad te kry nie.
2014/04/23 09:27:14 AM Rsg julle is tops martelize jys pragtig. Sarel van mosselbaai.
2014/04/23 09:27:11 AM HALO JULLE DIE BESTE NANAGA OP DIE �2 ORPA P E
2014/04/23 09:26:53 AM t Elizabeth. Heeeerlik!
2014/04/23 09:26:50 AM g ooit ge�et het, was ‘n lamspastei van die Nanaga-padstal naby Por
2014/04/23 09:26:49 AM Nanaga Padstal naby PE se lam en mint nommertjies wen hands down elke keer! Annerina
2014/04/23 09:32:20 AM As jy nog nie by Country Pumpkin in Barrydale ‘n pastei geeet het nie, het jy nog nie ‘n pastei geeet nie!!!! Piet van Potch.
2014/04/23 09:32:17 AM ar ook skaap en hoender. �=�
2014/04/23 09:32:16 AM Beste pasteie by Kambro. Naby Britstown. Veral die wildspasteie. Ma
2014/04/23 09:32:07 AM Smitswinkel langs di R62 in die Klein Karoo beste wildspastei en hoenderpastei
2014/04/23 09:31:41 AM Slegste pastei OOIT is Checkers. Se vir Nataniel. Mooi buite en bogger all binne.
2014/04/23 09:31:33 AM Florida padstal paarl wellington hulle het alle soorte en die wildspastei is uit die boeke
2014/04/23 09:31:31 AM Jansenville padstal verkoop ook lekke pasteie en droewors
2014/04/23 09:31:17 AM Uncle macs pies in krugrrsdorp wes het di lekkerste pasteie wat jy kan kry jmmmy
2014/04/23 09:31:11 AM Die caltex garage op moorreesburg verkoop i lekker wildspastei.oblix
2014/04/23 09:31:06 AM Die Wawiel by Trompsburg. Sy deeg en lam is tops!!!!!!!
2014/04/23 09:31:01 AM Johan Martelize en u gas, laat my dink aan n kinderdae engelse liedjie wat onder meer die woorde in het: ….four and twenty Blackbirds baked in a pie and when the pie was opened the birds began to sing, oh wasn’t it a dainty dish to set before the king.” Nanaga padstal naby PE en Uitenhage. Groetnis Maggie Ooslonden
2014/04/23 09:30:53 AM Die hEerlikste pasteie is op GaRies: Ferdi se pasteie. Die verskeidenheid is fenominaal! (Raffealla Basson – Garies)
2014/04/23 09:30:43 AM My ma se springbok pasteie sy het die Rooi Granaat koffiewinkel in Lixton gehad.
2014/04/23 09:30:42 AM Die lekkerste tuisgebakte pasteie te kry by Tessie se Nessie Tuisnywerheid in Beaufort wes. En nog vele meer. Groete van Tessie uit n sopnat Beaufort Wes
2014/04/23 09:30:41 AM Beste hotdog pie by TV takeaways in vereeniging
2014/04/23 09:30:41 AM Wat dan van Moerse pie by Moerse Padstal by Napier?!!! Juli van Velddrif
2014/04/23 09:30:38 AM Spif hoenderpastei in Naboomspruit di lekkerste. Naomi
2014/04/23 09:30:30 AM Hou op asb ek sit langs die pad geen padstal in sig haha
2014/04/23 09:30:30 AM My dogter op Malmesbury se pasteie is tops Marcia
2014/04/23 09:30:27 AM Oom Daan se skaapvleispasteie te koop op Van Rhynsdorp en hoendervleispasteie by Houwhoekpadstal is die beste. Groete, Marilize.
2014/04/23 09:30:26 AM Ou meul bakkery, Riviersonderend. Hettie, somerset wes
2014/04/23 09:30:17 AM Potbelly pantry by klapmuts groete arnold
2014/04/23 09:30:13 AM PLAAS KLONTJIES MARGARINE OP KLAARGEKOOPTE DEEG VOORGEBAK WORD ANN
2014/04/23 09:30:12 AM Top pasteie net buite Robinson
2014/04/23 09:30:04 AM Riviers�nderend is daar n vroutjie wat heerlike pasteie maak n heerlike vulsel eetplek in d rivsonderend weskaap dina swelldam
2014/04/23 09:36:26 AM Sal my linkernier skenk vir een van daardie pasteie. Dit is n verslawing van my.
2014/04/23 09:36:19 AM Lekker hoenderpastei by die Koffie ‘Shop’ @ die Museum in Kleinzee. Estelle du Preez
2014/04/23 09:36:13 AM Mader’s pasteie in Mayville Pta! Die grootste en lekkerste ooit! Groete Andre & Mariana van Bela Bela!
2014/04/23 09:35:38 AM Ag nee julle twee, my mond water nou so! Groete van Bettie van Pretoria
2014/04/23 09:35:35 AM Johan, so 35 jaar om en by gelede was daar n OK Bazaar in Kaapstad, Adderleystraat en daar het jy die wonderlikse pastei met sy “gravy” gekry! Lekerrrrrr
2014/04/23 09:35:22 AM Dassiesfontein naby Caledon se kerriekospastei! Dis n maaltyd uit d hemel
2014/04/23 09:34:50 AM Nou so lus vir pastei! Waar koop mens een in Bloubergstrand/Table View? Laat weet! Karin
2014/04/23 09:34:46 AM Johan, kan Erieda nie v ons iewers daardie lekker sousresep van die destydse pasteie by die JHBstasie kry nie.
2014/04/23 09:34:43 AM Die beste Pasteie en Biltong by Snoywe buite Volksrust heerlik dankie Dirk
2014/04/23 09:34:40 AM Ek kan Af die Plaas sterk aanbeveel Flip Durban
2014/04/23 09:34:31 AM Gister aand E se hoenderpastei gemaak, baaaaie lekker! Rina
2014/04/23 09:34:26 AM Kleinberg plaasmark se hoenderpastei buite Mosselbaai. Jenny
2014/04/23 09:34:01 AM Florida padstal paarl wellington hulle het alle soorte en die wildspastei is uit die boeke. Van elize maritz in die paarl
2014/04/23 09:33:53 AM JOHAN DIE BESTE HOENDER PASTEI IS MY SKOON SUSTER SANTA TE WORCESTER SN GERRIE
2014/04/23 09:33:49 AM Graymore pastye in Newton Park is die beste in die land!!! Eben de Vos PE
2014/04/23 09:33:38 AM Lekker groot pastei . . Waarde vir geld . . Florida padstal buite Welington . . R44 en R45 kruising . . Groete Vic . .
2014/04/23 09:33:26 AM Peregrine padstal op die N2 by grabouw se pasteie net so lekker en die beste wildspastei van kabouter siel op wiel en ry vir lvv
2014/04/23 09:33:20 AM Goeie more Marlize kan mens met filo deeg pasteie vir diabete maak. Paula Hofmeyr
2014/04/23 09:33:02 AM Spensjolyt Heidelberg kaap. Bobaas pasteie!
2014/04/23 09:32:48 AM Springbokpasteie by Kambro-padstal naby Britstown!
2014/04/23 09:32:43 AM My tannie Dorea van Gansbaai maak die heerlikste hoenderpasteie. Net vleis geen byvoegsels nie . Selma
2014/04/23 09:47:07 AM Die Kaapse stasie se pasteie met daai sous van die jare 70. jammie. Fiela.
2014/04/23 09:46:28 AM Wat help dt om van Boepensie te hoor maar ons weet ni waar dt is nie? N
2014/04/23 09:45:04 AM Die beste pasteie ooit regte boere pasteie met baie regte vleis heerlik die moeite werd om te ry Weskus Padstal Yserfontein Riana Coetzee
2014/04/23 09:45:00 AM Waterwiel Phillippolis wonderlikste pastei. Daleen Pretoria
2014/04/23 09:44:41 AM Die smiling oven langs die N2 in die strand. Niks bied hom nie. kallie moller
2014/04/23 09:44:20 AM Uncle macs pies in krugersdorp wes di lekketste pastieie wat jy kan kry Hannie Manthe
2014/04/23 09:44:08 AM e uitstappie. ABEL van der Merwe Worcester
2014/04/23 09:44:07 AM Pastei en sous dink het sy oorsprong in Adderleystraat by die OK Bazaar in Kaapstad gekry. Dit was destyds ‘n hoogtepunt vir elke klient tydens ‘n inkopi
2014/04/23 09:43:56 AM Lekkerste wildspastei by voelpark in Robbertson. Maxie
2014/04/23 09:42:55 AM Die maalvleis pastei met skilverkorsdeeg is baie lekker kleinberg plaasmark N2,tussen mosselbaai en albertina.Sorina
2014/04/23 09:42:22 AM Indi� 80s I Bloemfontein langs gypsies Pienaar se BP garage wa
2014/04/23 09:42:18 AM Die beste pasteie is by die weskus padstal by Ysaerfontein Riana Coetzee
2014/04/23 09:42:16 AM Ansie Steyn van Swellendam se pasteie net die beste! Stop en vra net waar dit te kry is. Almal ken haar!
2014/04/23 09:42:14 AM s ‘n kafee wat mash party en gravy get maak het David van strand
2014/04/23 09:41:53 AM More. Help net daai vrou reg asb. Bay is in Ierland nie Engeland. Dankie. Robert. (Dankie Robert, Bray is natuurlik in Ierland!, Groete, Errieda)
2014/04/23 09:41:49 AM M en B se PastY Beste Nee vir die troukoek Marietjie
2014/04/23 09:41:43 AM Wat van die lekker ou bruin uie “gravy” wat saam met die stasiepasteie bedien is! Loftus@Mosselbaai
2014/04/23 09:41:40 AM Die grootte,dikste en langste Sausege roll vir net 28 sent 52 jaar gelede by Tannie trix,naboomspruit op pad Pietersburg se Lugmagbases van pta,chris
2014/04/23 09:40:52 AM Frikkie McDonald se pasteie van die Oakley padstal naby Alexandria is die beste in die weste. Johan PE
2014/04/23 09:40:52 AM More julle 2 die lekerste pasteie was so 57jaar gelede KAAPSTAD se stasie kafee so 6uur die ogend na n reis van Vedendal die vorige aand dalk was ons net baie honger
2014/04/23 09:40:40 AM Kyk Johan ek is n kenner van paais die beste pastye in die land kry jy by Die Rodenburg Deli slaghuis in die Strand
2014/04/23 09:39:08 AM Nee man julle, hoe moet ek nou voel. Steven siel op wiel. Beste wildspie. Victoria Wes. Mooi dag en maak my maar lekker lus

 

3 23 Apr 2014 09:47:54 AM Johan Smit Hallo julle. Ek staan en pasteideeg maak terwyl ek na julle luister. My deeg is eintlik bestem vir soutterte, wat nou pas in die oond is. ‘n Pastei is ‘n sentimentele ding: dis kos van onthou en jy onthou die stasieklanke, die kondukteur se fluitjie, die reuk van stoomenjins en die klank van ‘n korporaal se voetval. Soms onthou jy die stop oppad na ‘n begrafnis waar jy vroegoggend tussen die kafee en die kar al ‘n paar happe weg is. ‘n Pastei is ‘n kruk waarmee jy onthou, en verlang. Dis al.
4 23 Apr 2014 09:47:04 AM Adriaan Van der Merwe Hoop nie dis te laat nie..lol die Forel-pasteie van Milly”s padstal oppad Waterval Boven toe, is fantasties.  Groete Adriaan  Roodepoort:
5 23 Apr 2014 09:46:41 AM ESTELLE Sal julle so gaaf wees en net weer op lig sê waar die lekker pastei te kry is op die pad!! Baie dankie
6 23 Apr 2014 09:37:50 AM Kobie ‘n Vleispastei ( steak en niertjie) met ‘n lekker sous daaroor is regtig baie lekker.Stuur aan:
7 23 Apr 2014 09:36:51 AM Martie de Bruyn Moet asb nie die pasteie op Pretoria Stasie vergeet nie Leekker !!!!!!!!!!!!!!!!! GroeteStuur aan:
8 23 Apr 2014 09:34:46 AM Adine Hattingh Hier in Uzbekistan is pasteie ook tradisioneel. Hulle noem dit soemsa. Word met vleis of pampoen of spinasie gevul en in tandorie oond gebak. Dis ook heerlik. Ek sal foto van oond e-pos aan Johan. Baie interessant.
9 23 Apr 2014 09:34:14 AM anjolien Niemand se hoender pastei kom by tannie Dalene Slabbert van Beaufort Wes s’n nie!
10 23 Apr 2014 09:32:18 AM Pieter Vermeulen Gunsteling padstal is by Na Nagga buite Port Elizabeth oppad na Oos Londen. Beste pasteie, as ook wilds pasteie. Groete
11 23 Apr 2014 09:30:48 AM Bekkie Die lekkerste pastei wat ek nog geëet het is ‘n Jaymor pastei – Winkeltjie in Newton Park Port Elizabeth. Heerlik verby!!!!!!Stuur aan:
12 23 Apr 2014 09:29:45 AM Jolene van Schalkwyk Smiling Oven in Strand het die HEERLIKSTE, VARSTE EN BESTE PASTEIE. Regtig waarde vir geld.Stuur aan:
13 23 Apr 2014 09:28:09 AM Jessie Pricilla in Port Alfred maak die top Wilds en Hoender padteie. Ons laat elkeen wat PA toe gaan moet vir ons pasteie Bloemfontein toe bring.Stuur aan:
14 23 Apr 2014 09:27:39 AM Desire Engelke Op Saterdag 3 Mei hou die Evangelies-Lutherse Gemeente in Philippi hul jaarlikse basaar. Hierdie is ‘n BAIE LEKKER!! en gewilde basaar. Dit begin om 07h30. Dit word gehou by die ou bekende Duitse Saal op die H/v Govan Mbeki & Springfieldweg Philippi. U kan daar kom plaasvars groente kom koop. Die heerlikste Duitse gerookte worssoorte asook ander vleisprodukte sal te koop wees. Koek, tee en koffie asook heerlikse etes sal te koop wees. Daar is ook ‘n biertent en toutrek word aangebied. Kom , hierdie basaar is enig in sy soort en moet dit nie misloop nie!!!!St
15 23 Apr 2014 09:26:02 AM Magda MOBILE MESSAGE Johan / Martelize Die LEKKERSTE hoender pastei wat jy in jou lewe sal kan eet is “Drien op Vryburg se Hoenderpastei”!!!!!
16 23 Apr 2014 09:24:21 AM Pieter in Ballito Johan die lekkerste pastei wat ek geeet het was n tuisnywerheid in Hartenbos die lekkerste hoederpastei tuis gemaak gekoop daar.Begin lekker reen hier in Ballito en luister lekker vir jull
17 23 Apr 2014 09:24:09 AM Jeanette v/d Merwe Ons het jare gelede die lekkerste pasteie geëet by ‘n padstal op Barrydale. Weet nie eers wat die plekkie se naam was nie, maar ek het nog nooit weer ‘n pastei gekry wat sooo lekker gesmaak het nieStuur aan:
18 23 Apr 2014 09:23:30 AM Jurie van Rooyen Hi julle, daar is net EEN plek. Beavers in Port Alfred. Groot, vol regte egte vleis en bestandele, met kraakvars deugie. Groetnis  Jurie Oos LondenStuur aan:
19 23 Apr 2014 09:23:07 AM Jurie van Rooyen Hi julle, daar is net EEN plek. Beavers in Port Alfred. Groot, vol regte egte vleis en bestandele, met kraakvars deugie. Groetnis  Jurie

Piekelvis met ywe

16 Apr

 

 “Eers bak ek my vis af, dan kom die sous met die ywe oor.”

(Annie Scharneck, ma, ouma, huiskok van Kleinvlei op die Kaapse Vlakte )

Ek kry geelstert by my broer Theo - uit sy viswinkel in Lion Square,  Somerset-Wes.

Ek kry geelstert by my broer Theo – uit sy viswinkel in Lion Square, Somerset-Wes.

Hier skuins voor Goeie Vrydag staan ek op die drumpel van ‘n nuwe kamer in my huis van kos. Na bykans 15 jaar as die voorskootdraende Huiskok van Huiskok-Glanskok op RSG beloer ek ‘n nuwe roete. Nie dat ek te ver van die huis af gaan wees nie, want met die nuwe tema vir die radio-rubriek  ‘Die Kos wat ons Ken’ gaan ons familie uitlê van geregte en bestanddele wat ou bekendes op huiskokke se tafels is.

Ons begin met piekelvis, een van die oudste Kaapse visgeregte; en te oordeel aan die huiskokke met wie ek oor piekelvis gepraat het die afgelope ruk,  ook een van ons mees geliefde erfkos-resepte. Vir alle praktiese doeleindes is ingelegde vis, piekelvis of kerrievis dieselfde ding – lae vis met lae uireringe wat met soetsuur speserypiekel deurweek is. Piekelvis was eeue gelede, volgens koshistorikus Hetta van Deventer-Terblanche, gemaak met gekruide asyn, maar sonder die borrie wat ons merendeels vandag gebruik.

My tong val voortdurend terug op die naam kerrievis.  Net so iets oor kerrie:  Sagte geurige Kaapse kerries is volgens Dr. HW Claassens, soos sy in ‘Die Geskiedenis van Boerekos’ beskryf,  al sedert Van Riebeeck se dae aan die Kaap gemaak, en kerrievis was deel van hierdie erfkos, al was dit nie toe al ‘kerries’ genoem nie. Die naam kerrie is eers teen die einde van die 18de eeu aan die Kaap gebruik vir borrie- en saffraandisse.  Ons Kaapse kerriemengsel lê volgens Claassens by die Persiese kookkuns en het Europa bereik deur die kontak wat Italiaanse handelaars met die Arabiere gehad het.  Oor hierdie onderwerp kan die kenners ons ure boei.

Samarie Smith het hierdie foto van piekelvis geneem by Emily's, heerlik met vars pynappel, avokadopeer en komkommer.

Samarie Smith het hierdie foto van piekelvis geneem by Emily’s, heerlik met vars pynappel, avokadopeer en komkommer.

Dis interessant dat ons die kuns om self ‘n kerriemengsel saam te stel – en daardeur ‘n gereg ons eie te maak – grootliks verloor het teen die eerste kwart van die 20ste eeu. Die rede is dat  klaargemengde kerrieprodukte soos Cartwright se kerriepoeier in die laat 19de eeu in gebruik geraak het.  Claassens wys uit dat die kuns eers weer begin herleef het onder leiding van kokke soos Peter Veldsman.

Nou met die Paasnaweek voor ons, word daar skottels en skottels vis  ingelê. My kleinnig Anna-Marie Oliver laat weet sy’t 5 groot snoeke van Lambertsbaai af gekry – daarmee maak sy die flesse vol. Vir diegene met swak mae word die asynkerrie flouerig gemaak, maar properse masala ingespan vir die gesondes. Groot kerrievisliefhebber,  wynmaker Jan Boland Coetzee het  40 kg vis by my broer Theo Espost se viswinkel gekoop het vir die jaar se groot vis inlê, ‘n groot tradisie op sy plaas!  By my plaaslike winkel staan die rakke volgepak met piekelvis – die een van stokvis (meer bekostigbaar) en die ander van geelstert. Gelukkig kom Theo by my aan met die mooiste twee geelsterte sodat ek my eie kan maak.

Ek pak die piekelvis-makery aan met vars geelstert en afgebedelde resepte.

Ek pak die piekelvis-makery aan met vars geelstert en afgebedelde resepte.

Piekelvis-huiskokke vertel:

Daar is in geskiedkundige kringe al baie geskryf en gegis hoekom kerrievis hier by ons, en veral in die Kaap, so ‘n gevestigde gebruik is. Uit ‘n praktiese oorweging is dit ‘n baie goeie metode van bewaring uit ‘n tyd wat die mense meesters was om kos te bewaar – natuurlik voor koelkaste ons lewens soveel makliker gemaak het. Ek wou hoor by die mense wat groot kerrievismakers is  hoekom dit so ‘n gevestigde gebruik is.

My haarkapper, Ronel von Grunen vertel dat sy daarmee groot geword het en wat moontlik as ‘n godsdienstige gebruik vir een groep begin het, het mettertyd kultuur geword  waaraan almal nou deel. “Almal in ons gemeenskap eet kerrievis hierdie naweek, Moslems en Christene.”

Sy reken dit kom deels van die Rooms-Katolieke verbod af baie lank gelede dat vis, en nie vleis soos vark of iets anders op Vrydae ge-eet mag word nie. “Ek het in ‘n Anglikaanse huis grootgeword, waar my ma in die week voor Goeie Vrydag die vis ingelê het, genoeg sodat dit die hele naweek tot Paas-Maandag kon hou. Vir my is die vis en die brood ook simbole van Christus.”

Ronel vertel dat die geure van kerrie en piekel nou in die woonbuurte walm, want daar word NET vis ge-eet die hele naweek. Sy maak haar kerrievis met vis-masala en rammel die name van haar geurmakers af: jeera, barashap, breyani masala, vleismasala en borrie.  Sy reken die sousie moet met Maizena dikgemaak word, want jy soek nie ‘n waterige sous nie. En selfs al gaan alles oor die Pase oor kerrievis, vertel sy “Saterdagaand kom die buurt se mense bymekaar dan braai ons vis, vir bietjie afwisseling van die piekelvis.”

Annie proe aan my kerrievis en verklaar my hand veels te swaar met die branderige speserye.

Annie proe aan my kerrievis en verklaar my hand veels te swaar met die branderige speserye.

Van riviervis na piekelvis:

Annie Scharneck, my huishoudster wat in Aliwal-Noord grootgeword het vertel dat sy eers in die Kaap piekelvis begin maak het. Dis nou so deel van haar lewe dat sy nie Paasfees sonder dit kan indink nie. “Ons maak genoeg vir die hele naweek. Ek eet dit net so met brood, maar my kinders koop paasbolletjies.”

Annie vertel:Ek gebruik stokvis of snoek. Ek bak my vis af, na ek dit in gewone broodmeel gerol het. Dan begin ek my sous. Ek vat ‘n pakkie piekelvis-speserye, ‘n lepel kerrie en ‘n 2 teelepels borrie … die lepels moet nie opgehoop wees nie. Ek meng dit met bruinasyn. Dan vat ek ‘n halwe koppie suiker, dan meng ek dit by die asyn in. Ek sit my pot op die stoof, ek vat ‘n bietjie visolie… so ‘n kwart koppie visolie. Dan sny ek my ywe daarin. As dit groot ywe dan vat ek vier, as dit kleiner is, dan vat ek meer sodat daar net genoeg ywe is. Nou gooi ek bietjie water ook in die pot dat die ywe kan gaar stowe, nie bruin raak nie.

Dan vat ek my asyn met die kerrie en borrie gemeng en gooi dit in – dan kom daar ‘n groot lepel van die pickle fish spices by en ek meng dit en kook dit tot die koljander en blare reg is. Ek verdik nie die sous met meel nie. Ek koel die sous effe af en gooi dan ‘n bietjie daarvan onder in ‘n bak, ek lê dan die vis bo-op neer. Dan gooi ek die orige sous oor. Ek sit my deksel op en vat dit  yskas toe. Dit moet 2 tot 3 dae lê dan’s dit reg.”

Annie is baie uitgesproke daaroor dat my kerrievis te sterk brand het na haar smaak en tradisie se ‘liking’. Sagte kerriesmaak, dis wat mens soek.

Kerrievis en die Kruis

Kerrievis en die Kruis

Piekelvis ‘n geloofsaak en ‘rite of passage’

Natasha Andries, huiswerker en kok van ‘n wingerdplaas in Stellenbosch, vertel met deernis hoe sy by haar ma geleer kosmaak het. “My ma was ‘n ystervrou, ‘n liefdevolle mens. My suster het by haar leer naaldwerk doen, maar vir my het sy leer kook.”

Sy vertel ook dat sy grootgeword het met kerrievis en hot cross buns. “Die tradisie het ‘n baie diep betekenis vir my. In die Bybel staan van die lam en ongesoute brood. Ek dink ons mense wat nie lam kon bekostig nie, het kerrievis in die plek daarvan ge-eet.”

Natasha se metode is dieselfde as Annie s’n, maar die bestanddele verskil ietwat. Sy gebruik wit asyn en voeg buiten die pakkie piekelvis-speserye nie ekstra kerrie by nie. Net soos met baie ander huiskokke met wie ek gepraat het, is die resep nie neergeskryf nie, maar in die kop. Vandaar die geselstrant van die resep. Dis ‘n resep waarvoor jy die kok moet dophou – en nie soos mens ‘n tv-kok van jou rusbank af bekyk nie. Jy moet kan saampraat en vrae vra, stories en ervarings uitruil, en tussendeur dop hou wat die lepel- en koppiemates werklik is. Sy leer nou haar dogter Kaylynne (14) om die piekelvis te maak. So word die tradisie aangedra van ouma, na ma, na dogter.

Natasha gebruik stokvis, baie uie (7 grotes) en nie te sterk asyn nie (½ k asyn gemeng met ½ koppie water). Die suiker is na gedagte sowat 6 teelepels. Sy glo die vis moet baie goed gesout en peper wees, maar die meel glad nie gegeur nie.

Die uie smoor ook in ‘n bietjie kookolie tot sag. “Dit moenie bruin word nie,” herhaal sy. Net soos Annie is sy ook ook baie gesteld daarop dat die uie eintlik moet stoom. Dan word die asyn, piekelspeserye en suiker bygevoeg, gekook en oor die vis gegooi, lekker warm sodat die sousie kan intrek.diptic-ek en ma

Die groot gourmet-geeste oor kerrievis

Volgens ‘n ou resep wat Leipoldt opgespoor het, word ferm vis soos geelbek of geelstert aanbeveel, eerder as stokvis en kabeljou (dit hou nie so lank nie). Dis voor die dae van kookolie in ‘n bottle, so die groot stukke vis word in varkvet gebraai (dit word nie vooraf in meel gerol nie).

Om die piekel te maak is skywe uie, knoffel, rissie, swartpeperkorrels, klam bruinsuiker en ‘n paar suurlemoen of lourierblare gesmoor. Dan is ‘n hele koppie goeie kerrie met twee koppies asyn gemeng en vir 15 minute geprut. Nog asyn is bygevoeg en die piekelsous moes lekker dik wees. Die sous word in die bak gegooi, dan ‘n laag vis, dan weer sous en so gaan jy aan. Die orige piekelsous kry dan nog kerriepoeier by, nog twee koppies asyn en die dun sous word dan oor die vis gegooi. Dit word in ‘n koel plek gelaat en dan geniet met dun snye brood en botter.

Kos van die Eeu se Kerrievis

Die kerrievis wat ek by Emily’s eet is steeds vir my die smaak-bakermat. Hierdie Veldsman-Odendaal-Emily’s skepping onthul daardie perfekte balans tussen tradisie en die kuns van kook. Verfyn, maar nie te fyntjies vir sy eie skoene nie. Kultuur, maar nie Hogere Kultuurkos nie. Uiters genotlik, in Paastyd of enige ander tyd.

Johan laat weet dat hy sy eie kerriepoeier maak- “nie ‘n baie brandbek fyn spesery konkoksie nie – eerder parfuum – met so ‘n branderigheidjie wat van die vars gemmer en brandrissies bygelas word. Dan glo ek ook aan fyn appelkooskonfyt as deel van die “soet”! En . . . altyd sagte bruin suiker . . . en bruinasyn.”

Hierdie resep is uit Peter se ‘Kos van die Eeu.’ Hy noem dat ‘n resep vir kerrievis voorkom in die handgeskrewe kookboek van Marie Cloete van Groot Constantia wat sedert die 18de eeu in die besit van die Klooten-familie is. Hy gebruik hier snoek, sy gunstelingvis om so in te lê, alhoewel hy reken geelstert, koningklip of kabeljou kan gebruik word.

KERRIEVIS

Bedien 6

1 kg snoek gewas, gefileer en in porsies gesny;

sout en varsgemaalde witpeper;

gerasperde skil en sap van twee suurlemoene;

skaapstertvet, botter of olie.

Vir die piekel

2 groot uie, oorlangs gehalveer en in skywe gesny

100 g sagte bruinsuiker

4 e fyn appelkooskonfyt

2 e garam masala

2 t borrie

2  knippies rooi peper

750 ml bruinasyn

6 vars suurlemoenblare

1 stuk vars gemmerwortel, geskil en fyngekap

4 t geskroeide koljandersaad

100 to t 125 ml water

Metode:

1. Geur vis met sout en peper en vryf in met suurlemoen en skil. Verhit vet in pan en braai ’n paar stukkies op ’n slag aan weerskante tot net gaar.

2. Skep al die sousbestanddele in ’n kastrol, verhit tot kookpunt, verlaag hitte en prut vir 20-25 minute. Skep ’n bietjie sous in ’n gesteriliseerde houer en skep ’n laag vis daarin.

Bedek vis met ’n laag warm sous. Herhaal met die res van vis en sous, laat afkoel en verseël. Bêre in die yskas vir 2 tot 3 dae voordat dit geëet word.

 Wenke:

*Die gegeurde vis kan in ’n gesmeerde oondskottel geskep word. Sprinkel ’n bietjie water oor en bak vir 10 tot 15 minute in ’n voorverhitte oond by 180 °C.

*Die vis kan ook in die sous gaargemaak word. Skep net die warm sous oor die gegeurde vis en bak vir 20 minute.

geelstert en oupa se boeke IMG_3270 Small

Wat eet mens saam met piekelvis, anders as paasbolletjies:

* Sjef Johan Odendaal van Emily’s: “Ek bediendie Ingelegde vis/Kerrievis/Piekelvis met vetgeswelde sultana-blatjang – baie fyn suurlemoenskil en baie gekapte vars danhia daarin! Thelema se Riesling is wonderlik hierby. Aartappelslaai van klein, jong nommertjies met kerrie-mayonnaise, vars pynappelsambal en avokado daarby maak my hart goud.”

*Wynmaker Jan Boland Coetzee, wat in Elandsbaai-omgewing grootgeword het vertel dat kerrievis hoort saam met hanepootkonfyt en brood. “Dis alles goed wat in hierdie tyd in seisoen is – die vis en die druiwe. Daarmee saam eet ons ‘n eenvoudige herenboneslaai.”

Ouma se Ingelegde Vis

Lannice Snyman het met haar boeke soos Vars uit die See, Meer van die See, en later haar Rainbow Cuisine, baie kerse aangetsteek vir ons land se koskultuur.  Sy was ‘n groot ‘visvrou’ wat saam met haar man en kinders by hul strandhuis in Infanta die see en sy skate verken het. Ook waar sy en Michael in Houtbaai gebly het, was see, vis en lekker eet daaglik op hul lewensspyskaart. Hierdie is  haar gunsteling resep vir ingelegde vis.

1,7 kg Geelstert, skoongemaak, grate verwyder en in skywe gesny’

6 lourierblare

6 groot uie, in ringe gesny

3 koppies bruinasyn

1 koppie water

¾ k suiker

1T borrie

3T Kerriepoeier

2 T hoogvol koekmeelblom

1 ½ t sout

1 T swartpeperkorrels

1 k sultanas (opsioneel)

 

Braai vis vir ongeveer 1 ½ minuut per kant in warm olie, tot net deurgaar is. Geur goed en hou eenkant.

Pruit uie 10-12 minute in asyn en water tesam met lourierblare, suiker, borrie, kerrie, sout en peperkorrels tot gaar maar ferm.

Meng die meel met ‘n bietjie van die warm sous en roer terug by die sous. Prut tot die sous gaar en dik is.

Vul ‘n lugdigte houer met lae vis, ui en sultanas om die beurt. Skep die sous oor en plaas in koelkas. Die vis sal na drie dae gereed wees en sal tot ses maande goed hou.

Bron: Vars uit die See Lannice Snyman

Vir oulaas, nog ‘n goue gunsteling

BONUSRESEP

Jy kan mos sien ek versamel resepte soos ‘n kraai blink goed bymekaar maak. Hierdie resep vir Kaapse piekelvis uit Arina Du Plessis se kookboek PLAASKOS – WINTER EN SOMER is soos ‘n goeie vriendin. Staatmaker, betroubaar. Vra nie te veel van jou nie en gee baie terug! Ek was eers skepties oor die knoffel, maar dit is heerlik.

1 kg stewige witvis, in porsies gesny

Sout na smaak

Olie vir vlakbraa

i 2 groot uie, in ringe gesny

5 knoffelhuisies, gekap

250 ml asyn

125 ml water

10 ml fyn koljander

10 ml fyn komyn

15 ml masala

5 ml borrie

2 lourierblare

4 wonderpeperkorrels

4 heel naeltjies

1 ml peperkorrels

Suiker na smaak

Geur vis met sout en braai In olie tot gaar. Skep uit met ‘n gaatjieslepel en hou eenkant in ‘n bak. Behou die olie. Plaas res van bestanddele, behalwe suiker, in ‘n kastrol en verhit tot kookpunt. Verlaag die hitte en prut uie tot deurskynend, maar nog ferm. Voeg suiker na smaak by en roer tot opgelos. Giet warm sous en olie oor vis. (Maak seker dat elke porsie vis bedek is) Laat afkoel en bêre op ‘n koel plek. Sit voor met vars brood en botter. [Resep uit ‘Plaaskos’ deur Arina du Plessis, uitgegee vir Landbouweekblad deur Threefold Publishers.]

DANKIE: Baie dankie aan Annie, Natasha en my ma vir die tyd om met my oor die dinge te praat en so vrylik te deel. ‘n Yslike dankie aan my broer Theo Espost wat vir my die vars geelsterte  kom aflewer het al die pad van Somerset-Wes af, sodat ek en my ma Inez kan kerrievis maak. As jy in daai omgewing is gaan loer gerus by hom in by sy ‘Vismark by die Keurkos en Wyn Kwikspar, Lion Square, Hoofweg, Somerswet-Wes. Tel 021 851 5795. 

 

Huiskok Glanskok maak vir oulaas koffie en dadel tagine en neurie auld lang syne

11 Apr

Vir oulaas neem ek en my Huiskok Glanskok kookmaat Francois Ferreira ‘n towertapyt-kosreis na 14 jaar saam op die radiogolwe van RSG. Meer as 800 episodes en bykans 2 000 resepte later is dit nie ‘n maklike taak om een resep uit te sonder nie. Francois se koffie- en dadel tagine is my keuse van die hele reeks. Hoekom? Dink net: Casablanca, Marrakesh. Die blote aanhoor van die name voer die gedagtes weg na eksotiese eetervarings, kleurryke souks en koel binnehowe.

 

Koffie en dadeltagine uit ons boek Huiskok Glanskok. Foto deur Samarie Smith

Koffie en dadeltagine uit ons boek Huiskok Glanskok. Foto deur Samarie Smith

IMG_1163 Small

Deur die tipiese speserye, kruie en enkele ander bestanddele byderhand te hou, kan die smulkuns van hierdie plekke maklik mettertyd bemeester word. Laat die speserye jou tree vir tree lei. Soos die Berber spreekwoord lui: ‘bietjie vir bietjie beland die kameel in die couscous.’

Ek onthou die opwinding toe ek met my eerste tagine-kookpot by omroeper Martelize Brink en die luisteraars gespog het. Die geure van komyn en kaneel het die ateljee in ‘n Berber tent omskep.

HUISKOK SE KEUSE: SKAAPVLEIS, KOFFIE-EN-DADELTAGINE

Die klassieke Arabiese kombinasie van koffie met kardemom is Francois se inspirasie vir hierdie besondere tagine. Ek maak dit gereeld in my tagine en dink dan aan ons kosvriendskap wat ook so vol geur en avonture is. (‘n Tagine is ‘n hittebestande tradisionele kleipot met ‘n tuitdeksel wat deur kokke in Noord-Afrika gebruik word. Tagine is ook die naam van geregte wat in die Marokkaanse styl gestowe word, dikwels met droëvrugte en neute vir ‘n sout-soet smaak.)

Lewer 6 – 8 porsies

koekmeel gegeur met sout en peper

2 kg skaapskenkel of skaap stowevleis, opgesny

olie

4 medium uie, grof gekap

4 knoffehuisies, fyngekap

3 kardemompeule

1 steranys

1 heel kaneelstokkie

500 ml voorbereide koffie – nie te sterk nie

500 ml beesvleisaftreksel

200 g heel vars dadels, ontpit

Metode:

Voorverhit die oond tot 180°C. Sprinkel die gegeurde meel oor die vleis. Verhit die olie in ‘n braaipan en braai die vleis tot bruin aan albei kante. Plaas die stukkies vleis in ‘n oondvaste bak (verkieslik met ‘n deksel) of ‘n groot tagine. Voeg die uie, knoffel, kardemom, steranys en kaneel by die vleis. Giet die koffie en aftreksel oor die vleis, sit die deksel op en bak 30 minute lank in die oond, verminder die hitte na 150°C en bak nog 90 minute lank. Voeg die dadels sowat 20 minute voor die einde van die kookproses by. Sit die tagine met rys of couscous voor.

GLANSKOK SE KEUSE: KNOFFEL, DRUIF EN AMANDELSOP

Dis min dat ‘n huiskok ’n glanskok iets kon leer! Francois was mal oor my resep vir ajo blanco, ‘n koue sop uit Spanje wat soortgelyk is aan gazpacho, maar sonder tamaties. Pleks van die druiwekorrels kan die sop afgerond word met sultanas, appel of spanspek. Ek het op my beurt weer hierdie resep by een van my koshelde Colin Steyn, ‘n legendariese restaurateur en kok van formaat oor wie se heengaan ek steeds rou.

Maak 8 porsies as voorgereg.

Maak 4 porsies as hoofgereg

Bestanddele:

300 g gepelde amandels

6 knoffelhuisies, fyngemaal met ‘n knippe sout in ‘n stamper en vysel tot romerig.

150 g wit broodkrummels (gebruik ou brood)

1 liter koue hoender of groenteaftreksel

30 ml sjerrieasyn of witwynasyn

Gemaalde swartpeper

200 ml natuurlike jogurt

400 g witdruiwe, ontpit, afgeskil en gehalveer

Metode:

Verhit ‘n kleefvrye braaipan, braai die amandels tot lig gerooster. Gooi in ‘n versapper en verwerk tot ‘n fyn poeier. Voeg geroomde knoffel, broodkrummels en helfte van die aftreksel by. Versap stadig tot glad. Voeg oorblywende aftreksel by en versap verder tot glad. Gooi sop in ‘n sopkom. Roer asyn, swartpeper en jogurt by. Proe en geur na smaak. Verkoel vir ten minste 1 uur. Indien dit te sout smaak kan nog jogurt bygevoeg word.

 

Opdiening: Skep sop in diep sopbakkies en strooi druiwe oor. Stuur die pepermaler om.

 

  • Skakel Woensdagoggende in op RSG – net na 9h15 wanneer die Huiskok (dis nou ek, Errieda du Toit) se nuwe radio-kosrubriek ‘Die Kos wat ons Ken’ begin.
Follow

Get every new post delivered to your Inbox.

Join 483 other followers

%d bloggers like this: